Cuối buổi chiều một ngày tháng 6, cơn mưa bất chợt vừa dứt, để lại không gian tĩnh lặng và mát lành tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Tuần Giáo. Trong khung cảnh trang nghiêm ấy, các lực lượng chức năng bắt đầu thực hiện công tác khai mở phần mộ, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN.

Từng phần việc được tiến hành cẩn trọng, tỉ mỉ theo đúng quy trình chuyên môn do Bộ Quốc phòng hướng dẫn. Mỗi thao tác khai mở phần mộ, lấy mẫu sinh phẩm đều được thực hiện với sự kính trọng và trách nhiệm cao nhất. Bởi phía sau những dòng chữ “liệt sĩ chưa xác định được thông tin” trên bia mộ là một cuộc đời, một gia đình và một người lính đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.

Thượng tá Lê Đình Hải, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Đội trưởng Đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ cho biết: Quy trình lấy mẫu, bàn giao và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ gồm 8 công đoạn, từ thiết lập vị trí lấy mẫu, xác định phần mộ, khai quật, tiếp cận hài cốt, quyết định lấy mẫu, tạo mã định danh đến thực hiện lấy mẫu, đóng gói và hoàn thiện hồ sơ bàn giao. Toàn bộ quá trình được thực hiện nghiêm ngặt, bảo đảm tính khoa học, chính xác, đồng thời giữ gìn tuyệt đối sự tôn nghiêm tại nghĩa trang liệt sĩ.

Xã Tuần Giáo là địa phương đầu tiên của tỉnh được lựa chọn triển khai công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các phần mộ chưa xác định được thông tin.

Ông Đinh Bảo Dũng, Bí thư Đảng ủy xã Tuần Giáo cho biết: Qua rà soát, toàn xã có 128 phần mộ chưa xác định danh tính. Mỗi ngôi mộ chưa có thông tin là một câu chuyện còn dang dở, là nỗi mong ngóng khắc khoải của biết bao gia đình suốt nhiều thập kỷ. Xác định ý nghĩa đặc biệt của nhiệm vụ này, cấp ủy, chính quyền địa phương đã tích cực phối hợp với các đơn vị liên quan chuẩn bị điều kiện cần thiết, tạo thuận lợi cho quá trình lấy mẫu, số hóa và hoàn thiện hồ sơ bàn giao theo đúng quy định.

Thông tin từ Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Điện Biên, toàn tỉnh hiện có 4.593 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 7 nghĩa trang liệt sĩ cần lấy mẫu ADN để phục vụ công tác xác định danh tính. Ngoài ra còn 432 phần mộ có một phần thông tin nhưng chưa đủ cơ sở xác định danh tính cũng sẽ được triển khai trong giai đoạn tiếp theo.

Theo kế hoạch, tỉnh Điện Biên phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu đối với toàn bộ 4.593 phần mộ chưa xác định được thông tin trước tháng 4/2027. Song song với đó, công tác số hóa dữ liệu cũng được đẩy mạnh nhằm kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về người có công, tạo nền tảng cho việc đối chiếu, xác minh thông tin trong thời gian tới.

Ông Nguyễn Văn Đoạt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh khẳng định, việc lấy mẫu và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ thiêng liêng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Với phương châm “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả, Ban Chỉ đạo đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương xây dựng kế hoạch cụ thể, triển khai việc lấy mẫu, số hóa và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ, bảo đảm đúng tiến độ đề ra.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ở nhiều gia đình, nỗi mong ngóng tin tức về người thân vẫn chưa bao giờ nguôi ngoai. Có những người mẹ mang theo khát vọng tìm con đến cuối cuộc đời. Có những người em, người cháu tiếp tục hành trình tìm kiếm bằng những ký ức ít ỏi được lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Lẽ vậy, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ góp phần xoa dịu những mất mát do chiến tranh để lại, vơi đi nỗi mong ngóng của thân nhân liệt sĩ, mà còn bồi đắp, lan tỏa sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc. Hơn cả một nhiệm vụ, đó là hành trình tri ân đầy trách nhiệm và nhân văn, để những người con anh hùng của đất nước được trở về với gia đình, quê hương và đồng đội bằng chính tên gọi thiêng liêng của mình.