100% tuyến đường từ trung tâm xã Pú Nhung đến các bản được bê tông hóa.Trong ảnh: Tuyến đường nội bản Phiêng Pi, xã Pú Nhung.

Hẹn trước nên chúng tôi được ông Lại Bá Hưng, Bí thư Chi bộ bản Rạng Đông, chờ sẵn ở nhà từ sớm. Dẫn chúng tôi đi thăm các mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao của bản, ông Hưng chia sẻ: Những năm qua, thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của xã, Chi bộ đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể. Ngoài các cuộc họp bản, Chi bộ duy trì việc phân công đảng viên phụ trách từng nhóm hộ dân để tuyên truyền, vận động phát triển kinh tế. Chi bộ tập trung tuyên truyền hiệu quả từng mô hình, hướng dẫn bà con cách làm cụ thể. Khi thấy có thu nhập, người dân tự giác học tập và nhân rộng. Nhờ đó, đến nay số hộ nghèo của bản giảm còn 7 hộ. 

Hiện bản Rạng Đông có nhiều mô hình kinh tế hiệu quả như trồng xoài, bưởi da xanh, dứa, nuôi cá, chăn nuôi lợn và kinh doanh dịch vụ. Một số mô hình kinh tế tiêu biểu như ông Bùi Hữu Văn với mô hình trồng xoài kết hợp chăn nuôi lợn; ông Phạm Văn Thắng với mô hình nuôi cá kết hợp trồng cây ăn quả; ông Lại Cao Rạng với mô hình trồng bưởi da xanh... đều mang lại thu nhập từ 100 - 500 triệu đồng mỗi năm. 

Ông Bùi Hữu Văn chia sẻ: Trước đây gia đình tôi chủ yếu trồng ngô nên kinh tế bấp bênh. Từ khi được xã vận động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hướng dẫn kỹ thuật, gia đình đã mạnh dạn chuyển 1ha trồng ngô kém hiệu quả sang trồng xoài, kết hợp chăn nuôi 30 con lợn nái và gần 200 con lợn thịt. Mô hình mang lại thu nhập ổn định cho gia đình trên 500 triệu đồng mỗi năm. 

Đảng ủy xã Pú Nhung ban hành Nghị quyết số 12 về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến 2035. Nghị quyết xác định rõ cây chủ lực là mắc ca, cà phê, dứa và cây ăn quả; đồng thời định hướng phát triển chăn nuôi tập trung, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Từ diện tích đất nương kém hiệu quả, nhiều hộ dân ở Pú Nhung chuyển sang phát triển cây cà phê, mắc ca, dứa và cây ăn quả. Theo kế hoạch năm 2026, xã Pú Nhung dự kiến trồng mới 300ha mắc ca theo hình thức trồng xen, 300ha cà phê trồng thuần và 20ha dứa. Trong cả nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã phấn đấu phát triển 1.700ha mắc ca, 1.200ha cà phê và 150ha dứa, hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Là một trong những hộ dân tiên phong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thực hiện mô hình kinh tế tầm thấp, anh Lò Văn Tắm, người dân bản Bon A, xã Pú Nhung cho biết: “Gia đình tôi quyết định chuyển 1ha đất trồng ngô sang trồng cà phê. Hiện gia đình đang tập trung đào hố, dự kiến đầu mùa mưa sẽ xuống giống”. 

Từ đầu năm đến nay, nhiều đợt ra quân hỗ trợ đào hố trồng cà phê, mắc ca được xã Pú Nhung tổ chức tại các bản có diện tích chuyển đổi lớn như Kề Cải, Chua Lú, Phiêng Pi. Các hộ nghèo, gia đình neo đơn được đoàn thể và cán bộ xã hỗ trợ ngày công lao động để kịp tiến độ sản xuất. Đến nay, toàn xã Pú Nhung có 825ha cà phê và hơn 1.111ha mắc ca. Xã tiếp tục triển khai dự án trồng dứa với tổng diện tích 157,5ha và 3 dự án cà phê với diện tích 120ha theo hướng liên kết chuỗi giá trị.

Để người dân yên tâm chuyển đổi cây trồng, xã Pú Nhung đặc biệt chú trọng liên kết tiêu thụ sản phẩm. Xã kết nối các doanh nghiệp, hợp tác xã để hình thành chuỗi sản xuất ổn định cho bà con. 

Ông Nguyễn Văn Bách, Chủ tịch UBND xã Pú Nhung cho biết: “Xã tập trung tuyên truyền để người dân hiểu rõ định hướng phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Đối với cây mắc ca, xã thông báo chủ trương xây dựng nhà máy chế biến mắc ca tại xã Chiềng Sinh để bà con yên tâm mở rộng diện tích. Với cây cà phê, xã đã làm việc với Công ty Cổ phần Cà phê Hồng Kỳ Quốc Tế và Hợp tác xã Mộc Sa Farm để cam kết bao tiêu sản phẩm cho người dân trong thời gian dài theo giá thị trường và giá sàn”.

Cùng với phát triển kinh tế là sự đổi thay diện mạo nông thôn ở Pú Nhung. Đến nay, 100% tuyến đường kết nối liên xã, liên vùng và toàn bộ đường liên thôn, bản đã được cứng hóa. Toàn xã có 20/21 bản được sử dụng điện lưới quốc gia, tỷ lệ hộ sử dụng điện đạt gần 95%. 9/9 trường học và 3 trạm y tế trên địa bàn đạt chuẩn quốc gia. Tỷ lệ nghèo đa chiều của xã đã giảm nhanh từ 50,75% xuống còn 42,32% trong năm 2025. 

Ông Vừ A Páo, Bí thư Chi bộ bản Xá Tự cho biết: “Trước kia cuộc sống người dân vất vả lắm, đường đi khó khăn, sản xuất chủ yếu làm nương nên nghèo. Bây giờ có đường bê tông, có trường, trạm khang trang, bà con biết áp dụng kỹ thuật để trồng mắc ca, cà phê phát triển kinh tế. Giờ trong bản có hộ thu nhập từ 100 - 300 triệu đồng mỗi năm nhờ trồng cà phê”. 

Những đổi thay ở Pú Nhung tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Trẻ em được học tập vui chơi trong điều kiện cơ sở vật chất khang trang; người dân được tiếp cận dịch vụ y tế tốt hơn. Nhiều hộ nghèo được hỗ trợ sinh kế, từng bước vươn lên thoát nghèo. 

Chúng tôi rời Pú Nhung khi nắng chiều trải dài trên những triền đồi cà phê, mắc ca xanh mướt. Trên nương, từng nhóm bà con miệt mài chăm cây, làm đất chuẩn bị vụ mới. Đi qua những ngày gian khó, mầm xanh cà phê, mắc ca bén rễ trên đất đồi hôm nay đang mở ra hy vọng về cuộc sống ổn định hơn cho bà con nơi vùng cao Pú Nhung.