Nằm ở khu vực biên giới phía Tây tỉnh Điện Biên, xã Sam Mứn có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm. Sức hút của vùng đất này đến từ không gian giao thoa bản sắc độc đáo của ba dân tộc Thái, Mông, Kinh cùng nhiều phong tục, lễ hội và ẩm thực đặc trưng của địa phương.
Vẻ đẹp nguyên sơ, khí hậu trong lành cùng đời sống bản địa thuần phác đã đưa Sam Mứn trở thành tọa độ hội tụ đầy đủ lợi thế của xu hướng du lịch trải nghiệm. Những bản làng bình yên bên sườn núi, rừng ban cổ bung nở trắng trời biên giới cùng Cửa khẩu quốc tế Tây Trang... tất cả kết hợp tạo nên một quần thể tài nguyên độc đáo, mở ra hướng đi mang tính độc bản cho địa phương.
Du khách cắm trại bên suối Nậm Hẹ.
Điểm nhấn tự nhiên hút khách thời gian gần đây tại Sam Mứn chính là dòng suối Nậm Hẹ. Nước suối trong xanh, cảnh quan tự nhiên còn nguyên sơ cùng không khí mát mẻ quanh năm tạo sức hấp dẫn đối với du khách. Khu vực ven suối có nhiều không gian phù hợp để tổ chức các hoạt động trải nghiệm, nghỉ dưỡng và khám phá thiên nhiên.
Vẻ đẹp tự nhiên và không gian yên bình của suối Nậm Hẹ để lại nhiều ấn tượng với du khách, đặc biệt là giới trẻ. Chị Mai Hải Yến, phường Mường Thanh chia sẻ: “Điều khiến tôi ấn tượng nhất ở Nậm Hẹ là cảm giác rất yên bình. Nước suối trong veo, không khí mát lành, khung cảnh còn giữ nét hoang sơ. Chỉ cần ngồi bên dòng nước, nghe tiếng suối chảy cũng đủ thấy nhẹ lòng sau những ngày bận rộn”.
Hoa ban bung nở rực rỡ trên tuyến đường lên Cửa khẩu quốc tế Tây Trang.
Nếu Nậm Hẹ mang vẻ đẹp dịu dàng của núi rừng nguyên sơ, thì khu vực Cửa khẩu quốc tế Tây Trang lại khoác lên mình sắc áo rực rỡ mỗi độ ban nở. Những rặng ban trải dài trên các sườn núi biên giới, như đánh thức cả không gian Tây Bắc sau mùa đông lạnh giá. Sắc ban ngay tại khu vực cửa khẩu mang một vẻ đẹp rất riêng: cánh hoa phơn phớt hồng dưới nắng, vừa mềm mại, vừa nổi bật giữa màu xanh đại ngàn.
Mỗi độ tháng 3, cung đường lên Cửa khẩu quốc tế Tây Trang thu hút đông đảo du khách, nhiếp ảnh gia và những người yêu khám phá. Trên trang cá nhân “Blog của Rọt”, travel blogger Bùi Ngọc Công từng chia sẻ: “Năm nay hoa ban nở hơi sớm và cũng không dày như các năm trước, nhưng riêng Cửa khẩu Tây Trang thì lại đủ wow. Mà hoa ban ở đây mình thấy khá lạ, không trắng muốt như ở các khu vực khác, mà có sắc hồng nhẹ, nhìn rất rực rỡ, nhưng vẫn mang linh hồn của Tây Bắc… Tây Trang là điểm đến đáng để trải nghiệm, kết hợp tham quan Cột mốc 113 giữa Việt Nam và Lào”.
Travel Blogger Bùi Ngọc Công check-in bên rặng ban tại Cửa khẩu quốc tế Tây Trang. Nguồn: Blog của Rọt
Trong chiến lược phát triển du lịch của nhiều địa phương hiện nay, yếu tố tạo nên chiều sâu và bản sắc bền vững chính là văn hóa cộng đồng. Đây cũng là lợi thế nổi bật của Sam Mứn. Những nếp nhà sàn truyền thống, điệu xòe Thái, tiếng khèn Mông, các nghề thủ công, tập quán sinh hoạt và đời sống lao động thường nhật… đều là nguồn tài nguyên giá trị để phát triển du lịch trải nghiệm.
Để tiềm năng trở thành động lực phát triển, ông Phạm Thiết Chùy, Chủ tịch UBND xã Sam Mứn cho biết: “Trong thời gian qua, xã đã tập trung triển khai nhiều hoạt động nhằm khai thác tiềm năng du lịch như: tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân, bước đầu xây dựng các điểm trải nghiệm, giữ gìn vệ sinh môi trường và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch vẫn còn gặp nhiều khó khăn, nhất là về hạ tầng giao thông và cơ sở vật chất phục vụ du lịch. Bên cạnh đó, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, công tác quảng bá chưa thực sự hiệu quả, chất lượng nguồn nhân lực du lịch địa phương... là những vấn đề địa phương cần cải thiện sớm”.
Dù sở hữu nhiều lợi thế, nhưng du lịch Sam Mứn vẫn chưa được khai thác tương xứng. Phần lớn các điểm đến chưa được đầu tư đồng bộ về hạ tầng và dịch vụ; các sản phẩm du lịch còn đơn lẻ, thiếu sự kết nối chuỗi giữa trải nghiệm văn hóa, ẩm thực với lưu trú và khám phá. Hoạt động quảng bá, xây dựng hình ảnh điểm đến vẫn chưa tạo được sức lan tỏa mạnh trên các nền tảng số.
Du khách check-in Cột mốc 113 trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào.
Trong xu hướng du lịch trải nghiệm và phát triển bền vững ngày càng được quan tâm, Sam Mứn có nhiều cơ hội để khai thác lợi thế sẵn có. Địa phương định hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch cộng đồng, trải nghiệm đời sống văn hóa, sản xuất nông nghiệp và khám phá cảnh quan tự nhiên. Để khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch, xã Sam Mứn xác định nhiều giải pháp trọng tâm như: nâng cao nhận thức cộng đồng, đào tạo kỹ năng làm du lịch cho người dân, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và gìn giữ môi trường sinh thái. Địa phương đang tập trung đẩy mạnh thu hút đầu tư vào hạ tầng và dịch vụ du lịch, từng bước xây dựng các sản phẩm đặc trưng gắn với bản sắc văn hóa và lợi thế vùng biên.
Về lâu dài, Sam Mứn hướng tới xây dựng hình ảnh điểm đến, gắn với cảnh quan tự nhiên, bản sắc văn hóa và sự thân thiện trong cộng đồng. Du khách đến với Sam Mữn sẽ được trải nghiệm không gian sinh thái đặc trưng, đồng thời có cơ hội tìm hiểu đời sống, phong tục tập quán và những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc địa phương.
Thi đấu bò trong Ngày hội Văn hóa các dân tộc xã Sam Mứn.
Hội tụ giá trị bản địa của thiên nhiên và văn hóa cùng quyết tâm của cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương, Sam Mứn đang mở rộng cánh cửa phát triển du lịch theo hướng bền vững. Hành trình ấy dẫu nhiều khó khăn phía trước song mở ra kỳ vọng về một vùng đất biên cương đang chuyển mình mạnh mẽ. Mỗi mùa hoa ban nở rộ, cảnh sắc thiên nhiên cùng những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc sẽ góp thêm sức hút mạnh mẽ cho du lịch Sam Mứn, một vùng đất đang căng tràn sức sốc nơi biên cương Tổ quốc.