Sau gần 1 năm, toàn tỉnh đã hoàn thành xử lý 2.622 cơ sở nhà, đất (bao gồm cả tài sản do Trung ương chuyển giao về địa phương quản lý). Trong đó, có tới 2.579 cơ sở được điều hòa, điều chuyển nội bộ; 21 cơ sở điều chuyển cho các bộ, ngành Trung ương; chỉ có 1 cơ sở phải thu hồi... Điều này cho thấy phương án ưu tiên tái sử dụng và khai thác lại tài sản hiện có thay vì đầu tư mới. Sau sắp xếp có 1.902 cơ sở được bố trí làm trường học, 423 cơ sở phục vụ thiết chế văn hóa, thể thao, 210 cơ sở tiếp tục làm trụ sở làm việc và 58 cơ sở phục vụ hoạt động sự nghiệp. Một số cơ sở được chuyển đổi thành nhà công vụ hoặc cơ sở y tế.

Trong bối cảnh tỉnh còn nhiều khó khăn về nguồn lực, việc tận dụng hiệu quả tài sản công mang ý nghĩa rất lớn. Nhiều trụ sở sau sáp nhập không bị “đắp chiếu” mà được cải tạo thành trường học, nhà văn hóa... Điển hình, sau khi sáp nhập xã Mường Pồn và Mường Mươn để thành lập xã Mường Pồn mới, trụ sở hành chính được đặt tại khu vực Mường Mươn cũ. Để tránh lãng phí, trụ sở xã Mường Pồn cũ đã được bàn giao cho Trường Mầm non số 1 Mường Pồn quản lý, sử dụng. Qua đó giúp nhà trường có thêm phòng học, khu làm việc và không gian tổ chức các hoạt động cho trẻ, góp phần giảm áp lực thiếu phòng học.

Ở lĩnh vực phương tiện công, việc rà soát, sắp xếp xe ô tô được triển khai đồng bộ. Toàn tỉnh hiện có 265 xe ô tô công, gồm 3 xe phục vụ chức danh, 175 xe phục vụ công tác chung và 87 xe chuyên dùng. Sau sắp xếp, các xã được bố trí xe công tác chung; trong đó 35 xã được cấp 1 xe, 10 xã được bố trí 2 xe. Đây là điều kiện quan trọng để chính quyền cơ sở mới duy trì hoạt động, nhất là ở địa bàn miền núi rộng, giao thông khó khăn. Cùng với đó, việc bàn giao tài sản được thực hiện theo cán bộ, công chức, viên chức, giúp hạn chế xáo trộn khi chuyển địa điểm làm việc.

Theo đánh giá của Sở Tài chính, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc bố trí, sử dụng trụ sở, tài sản công cơ bản đã được thực hiện theo quy định của Chính phủ. Quá trình sắp xếp, bố trí, xử lý tài sản được thực hiện công khai, minh bạch, đảm bảo đúng quy định, góp phần vận hành thông suốt, liên tục chính quyền địa phương khi thực hiện sắp xếp. 100% tài sản là trụ sở nhà đất, xe ô tô, trang thiết bị được bàn giao cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý, sử dụng đảm bảo quy định.

Tuy nhiên, sau sáp nhập, nhiều đơn vị phải tiếp nhận lượng lớn cán bộ, hồ sơ trong khi cơ sở vật chất chưa đồng bộ. Không ít máy tính, máy in đã hết khấu hao vẫn phải sử dụng; nhiều thiết bị hư hỏng, xuống cấp sau quá trình vận chuyển. Bàn ghế, tủ hồ sơ tuy đủ số lượng nhưng chất lượng hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả làm việc ở cơ sở. Xã Nậm Kè có diện tích 228,05km2 được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Nậm Kè và Pá Mỳ cũ. Sau sáp nhập địa bàn rộng, điều kiện giao thông khó khăn trong khi cơ sở vật chất thiếu đồng bộ đặt ra áp lực lớn đối với chính quyền xã mới trong quá trình ổn định tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Ông Nguyễn Tiến Thành, Chủ tịch UBND xã Nậm Kè chia sẻ: Sau sáp nhập, khối lượng công việc của xã tăng lên đáng kể do địa bàn rộng, dân cư phân tán, trong khi cơ sở vật chất phục vụ làm việc chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tế. Một số phòng làm việc chật hẹp, trang thiết bị công nghệ thông tin thiếu đồng bộ, nhiều máy móc đã cũ nên thường xuyên xảy ra lỗi trong quá trình xử lý công việc. Đặc biệt, việc di chuyển giữa các điểm dân cư xa trung tâm xã gặp nhiều khó khăn, nhất là vào mùa mưa, khiến nhu cầu về phương tiện và thiết bị phục vụ công tác cơ sở ngày càng lớn.

Đây là vấn đề dễ thấy trong quá trình tinh gọn bộ máy ở nhiều địa phương, nhưng với Điện Biên, áp lực càng lớn hơn bởi điều kiện ngân sách hạn hẹp. Việc đầu tư đồng bộ trang thiết bị mới cho toàn bộ xã, phường sau sáp nhập là điều khó thực hiện trong thời gian ngắn. Vì vậy, nhiều nơi vẫn phải “liệu cơm gắp mắm”, tận dụng tối đa tài sản cũ. Ngoài ra, ở giai đoạn đầu chuyển đổi mô hình, việc phối hợp giữa các cơ quan trong quản lý tài sản có lúc còn lúng túng. Công tác bàn giao, tiếp nhận hồ sơ, đối chiếu số liệu mất nhiều thời gian...

Dù đến nay không còn cơ sở nhà, đất phải tiếp tục xử lý, song quá trình vận hành thực tế có thể tiếp tục phát sinh những bất cập mới khi quy mô dân số, bộ máy hoặc chức năng nhiệm vụ thay đổi. Nếu thiếu phương án sử dụng lâu dài, một số công trình rất dễ rơi vào tình trạng sử dụng kém hiệu quả.

Trước yêu cầu siết chặt quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công, ngày 15/5, Thanh tra tỉnh công bố quyết định thanh tra việc quản lý, sử dụng nhà, đất dôi dư tại một số xã, phường. Nội dung tập trung đánh giá thực trạng quản lý, sử dụng tài sản công sau sắp xếp; qua đó kịp thời phát hiện vi phạm, tháo gỡ vướng mắc, kiến nghị giải pháp xử lý nhằm chống lãng phí, nâng cao hiệu quả khai thác tài sản.

Sau gần 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Điện Biên đã từng bước giải bài toán sắp xếp, sử dụng tài sản công theo hướng linh hoạt, hiệu quả, hạn chế tối đa lãng phí. Khi mỗi trụ sở, phương tiện hay trang thiết bị được khai thác đúng công năng, hiệu quả của bộ máy không chỉ thể hiện ở sự tinh gọn mà ở chất lượng phục vụ người dân. Với Điện Biên, chặng đường phía trước còn nhiều áp lực, nhưng những bước đi ban đầu cho thấy quyết tâm xây dựng nền hành chính tiết kiệm, minh bạch và vận hành thực chất.