Khác với những kỳ trước, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026–2031 diễn ra trong bối cảnh hết sức đặc biệt. Toàn hệ thống chính trị đang tập trung thực hiện sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy và chuyển sang vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Điều đó đồng nghĩa với việc nhiều địa phương vừa ổn định tổ chức, kiện toàn nhân sự, đã phải triển khai một khối lượng công việc lớn, phức tạp liên quan trực tiếp đến bầu cử trong thời gian ngắn hơn.

Ngoài ra, quy trình và các bước thực hiện công tác bầu cử được rút ngắn; các mốc hiệp thương, công bố danh sách ứng cử, giải quyết khiếu nại, tố cáo và thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu, tổ chức phụ trách bầu cử được điều chỉnh theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Về vận động bầu cử, ngoài tiếp xúc cử tri trực tiếp, còn cho phép tổ chức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp và trực tuyến, với yêu cầu bảo đảm kỹ thuật, an toàn thông tin và an ninh mạng.

Bắt tay vào triển khai thời gian qua, tại nhiều xã vùng cao, vùng sâu, vùng xa của tỉnh những khó khăn bắt đầu lộ diện. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông đi lại khó khăn, nhất là vào mùa mưa; hạ tầng điện, thông tin liên lạc còn thiếu và yếu; trình độ, kinh nghiệm của một bộ phận cán bộ cơ sở sau sắp xếp, sáp nhập chưa đồng đều… là những yếu tố tác động trực tiếp đến tiến độ và chất lượng công tác chuẩn bị bầu cử.

Là 1 trong số các xã được đánh giá là khá thuận lợi, song Núa Ngam cũng gặp không ít khó khăn mang tính đặc thù. Ông Cao Văn Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã cho hay, hiện xã có 33 bản. Qua công tác rà soát cơ sở vật chất và điều kiện thực tế, xã đã xác định 9 đơn vị bầu cử, với 16 điểm bầu cử. Cơ bản các đơn vị bầu cử đều đảm bảo các điều kiện cần thiết, tuy nhiên có 1 đơn vị bầu cử đặt tại bản Sơn Tống hội tụ đủ các khó khăn.

“Bản này xa trung tâm xã 50km, toàn bộ là đường cấp phối, chưa có điện lưới quốc gia, sóng điện thoại chập chờn. Đơn vị bầu cử đặt tại đây có số cử tri đông, thuộc 4 bản vùng cao với đa phần là đồng bào Mông. Đây là những yếu tố đặt ra thách thức không nhỏ cho địa phương trong công tác chuẩn bị địa điểm tổ chức cũng như tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân” - ông Toàn chia sẻ.

Tương tự, tại xã Mường Mùn, công tác chuẩn bị bầu cử cũng được triển khai trong bối cảnh địa bàn rộng, dân cư chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều bản thuộc diện đặc biệt khó khăn, giao thông đi lại phức tạp. Toàn xã hiện có 31 bản, trong đó 28/31 bản thuộc diện đặc biệt khó khăn, chiếm tỷ lệ trên 90% số bản của xã. Địa hình chủ yếu là đồi núi, giao thông đi lại phức tạp, gây khó khăn cho việc kiểm tra, hướng dẫn nghiệp vụ và tổ chức các hoạt động bầu cử tại cơ sở.

Một trong những khó khăn lớn nhất của Mường Mùn là hạ tầng thông tin, điện sinh hoạt còn thiếu và yếu. Trên địa bàn xã hiện có 3 bản chưa có điện lưới quốc gia, gồm: Co Sản, Hua Mùn, Hạt Lẩu; đồng thời 2 bản không có sóng điện thoại di động, gây trở ngại lớn trong công tác chỉ đạo, điều hành, trao đổi thông tin và triển khai tuyên truyền bầu cử tới cử tri. Ngoài ra, thống kê hiện nay toàn xã có trên 1.200 cử tri đi làm ăn xa, trong đó nhiều người ở nước ngoài. Tình trạng này khiến công tác rà soát, lập và quản lý danh sách cử tri nhằm đảm bảo quyền bầu cử của công dân theo đúng quy định gặp không ít khó khăn.

Chủ động, linh hoạt trong hành động

Nhận thức rõ những khó khăn, thách thức đặt ra, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã sớm tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, thống nhất từ tỉnh đến cơ sở. Các văn bản chỉ đạo của Trung ương được quán triệt, cụ thể hóa kịp thời; Ủy ban bầu cử các cấp được thành lập, kiện toàn; công tác tuyên truyền, tập huấn, kiểm tra, giám sát được triển khai đồng bộ, hướng mạnh về cơ sở.

Tại cơ sở, tinh thần chủ động, linh hoạt được thể hiện rõ. Đơn cử như ở xã Sáng Nhè, dân số gần 20.000 người, với trên 99% là đồng bào dân tộc thiểu số. Ông Phạm Ngọc Điện, Chủ tịch UBND xã cho biết: Để khắc phục khó khăn về địa bàn, địa phương đã linh hoạt trong việc bố trí khu vực bỏ phiếu, tận dụng hệ thống nhà văn hóa thôn, bản, điểm trường học, thậm chí là nhà trưởng thôn, bí thư chi bộ ở những nơi chưa có đủ điều kiện cơ sở vật chất.

“Công tác rà soát, lập danh sách cử tri được thực hiện kỹ lưỡng, cập nhật thường xuyên, nhất là trong bối cảnh có nhiều cử tri đi làm ăn xa. Song song với đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh bằng nhiều hình thức phù hợp với điều kiện thực tế, từ hệ thống loa truyền thanh cơ sở, sinh hoạt thôn, bản, đến tuyên truyền trực quan, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cử tri, tạo sự đồng thuận, thống nhất trong Nhân dân. Qua thực tiễn triển khai, những vướng mắc phát sinh đã được xã kịp thời báo cáo, đề xuất và nhận được sự hỗ trợ, hướng dẫn từ các cơ quan cấp trên, bảo đảm không để ảnh hưởng đến tiến độ chung của cuộc bầu cử” - ông Điện cho biết.

Bên cạnh các giải pháp tương tự, thời gian qua, cấp ủy, chính quyền xã Mường Mùn đã tập trung chú trọng công tác tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác bầu cử; tăng cường cử cán bộ xuống tận địa bàn để nắm bắt tình hình, phổ biến quy định pháp luật về bầu cử và kịp thời hỗ trợ cơ sở. Việc kết hợp tuyên truyền bầu cử với các hoạt động sinh hoạt cộng đồng, phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số cũng được địa phương tích cực triển khai nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền. Đối với các bản chưa có điện và sóng điện thoại, chính quyền xã đã tăng cường cử cán bộ xuống trực tiếp cơ sở, đảm bảo không còn “khoảng trống” về thông tin bầu cử.

Còn theo Phó Chủ tịch UBND xã Núa Ngam Cao Văn Toàn, để kịp thời nắm bắt khó khăn, vướng mắc phát sinh, thời gian qua chính quyền địa phương đã cử 9 đoàn công tác trực tiếp xuống cơ sở kiểm tra, đôn đốc công tác chuẩn bị bầu cử. Công tác tuyên truyền cũng được địa phương đẩy mạnh bằng nhiều hình thức, trong đó chú trọng truyền thông bằng ba thứ tiếng, phát huy hiệu quả hệ thống loa truyền thanh cơ sở. Riêng đơn vị bầu cử tại bản Sơn Tống, xã đã chủ động bố trí cán bộ, huy động các lực lượng hỗ trợ, linh hoạt lựa chọn điểm bỏ phiếu tại trường học do chưa có nhà văn hóa, bảo đảm thuận tiện, an toàn cho cử tri.

“Hiện nay, chúng tôi cũng đã phối hợp với lực lượng Bộ đội Biên phòng thống nhất lựa chọn địa điểm tổ chức Ngày hội Bánh chưng xanh tại bản Sơn Tống. Thông qua đó nhằm kết hợp lồng ghép tuyên truyền, đưa thông tin về bầu cử đến gần hơn với cử tri ở đây, đồng thời cũng tạo không khí phấn khởi, tin tưởng và gắn kết giữa cấp ủy, chính quyền, các lực lượng với Nhân dân” - ông Toàn cho biết thêm.

Để hỗ trợ tốt nhất cho cơ sở trong quá trình chuẩn bị, thời gian qua Ủy ban Bầu cử cấp tỉnh và cơ quan thường trực đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực. Trong đó, Ủy Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh tổ chức tập huấn công tác bầu cử cho đội ngũ cán bộ Mặt trận và người làm công tác bầu cử từ tỉnh đến xã, nhằm kịp thời giải đáp những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Tỉnh cũng biệt phái 27 công chức, viên chức từ các sở, ngành về hỗ trợ trực tiếp 27 xã trọng điểm, góp phần tăng cường năng lực tổ chức, điều hành công tác bầu cử tại cơ sở.

Đáng chú ý, mới đây, Ủy ban Bầu cử tỉnh đã thành lập 9 đoàn kiểm tra do các đồng chí trong Ban Thường vụ Tỉnh ủy, lãnh đạo HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh và các sở, ngành làm trưởng đoàn, trực tiếp xuống 45 xã, phường. Các đoàn không chỉ kiểm tra, giám sát mà còn trực tiếp hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, kịp thời hướng dẫn những nội dung còn lúng túng, bảo đảm công tác bầu cử được triển khai đúng quy định, thống nhất và hiệu quả.

Với quyết tâm chính trị cao, sự chuẩn bị bài bản và những cách làm sáng tạo, sát thực tiễn, Điện Biên đang vững vàng tiến tới ngày bầu cử, bảo đảm cuộc bầu cử thực sự là ngày hội của toàn dân, góp phần củng cố niềm tin của cử tri, Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp trong giai đoạn phát triển mới.