Từ sáng sớm, khu vực tổ chức lễ tại nhà ga quân sự Tân Sơn Nhất đã được các đơn vị chuẩn bị chu đáo, trang nghiêm. Không gian lắng lại khi các đại biểu cùng cán bộ, chiến sĩ thành kính dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Các thùng chuyên dụng đựng mẫu sinh phẩm được kiểm tra, niêm phong, xếp ngay ngắn, phủ Quốc kỳ đỏ thắm. Cán bộ, chiến sĩ cẩn thận chỉnh từng nếp cờ rồi nhẹ nhàng nâng lên, di chuyển về phía chiếc CASA-295 đang chờ sẵn. Đứng trước hình ảnh ấy, chúng tôi càng cảm nhận rõ ý nghĩa đặc biệt của chuyến bay. Bên trong những thùng chuyên dụng là các mẫu sinh phẩm được lấy từ HCLS chưa xác định được danh tính đang an nghỉ tại 18 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn TP Hồ Chí Minh. Phía sau mỗi mẫu là một tên gọi đang chờ được tìm lại, là nỗi mong ngóng của những gia đình đã đi qua hơn nửa thế kỷ với một câu hỏi chưa có lời đáp về người thân của mình.

Tại buổi lễ, Thiếu tướng Vũ Văn Điền, Tư lệnh Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh (Quân khu 7) chia sẻ: “Đây không đơn thuần là một chuyến bay thực hiện nhiệm vụ vận chuyển. Mỗi cán bộ, chiến sĩ tham gia đều nhận thức sâu sắc rằng mình đang góp phần thực hiện một nhiệm vụ thiêng liêng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, sự tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ. Vì vậy, mọi khâu đều được phối hợp chặt chẽ, chuẩn bị chu đáo, bảo đảm tuyệt đối an toàn, chính xác”.

 CASA-295 của Lữ đoàn Không quân 918 (Quân chủng Phòng không-Không quân) là máy bay vận tải đa năng, có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ vận chuyển người, hàng hóa, trang bị, phục vụ cứu hộ, cứu nạn và các nhiệm vụ đột xuất. Nhưng trong chuyến bay hôm nay, khoang vận tải của CASA-295 mang theo những mẫu sinh phẩm gắn với số phận của hàng nghìn liệt sĩ và niềm hy vọng của những gia đình đang mỏi mòn chờ đợi. Từng thùng được đưa vào khoang, sắp xếp, cố định chắc chắn. Theo Thượng tá Phạm Đức Trung, Phó lữ đoàn trưởng Lữ đoàn Không quân 918, ngay khi nhận nhiệm vụ, đơn vị đã lựa chọn tổ bay, chuẩn bị phương tiện; kiểm tra chặt chẽ kỹ thuật, khí tượng, đường bay và các phương án bảo đảm an toàn. Với cán bộ, chiến sĩ đơn vị, yêu cầu an toàn, chính xác không chỉ xuất phát từ mệnh lệnh, trách nhiệm mà còn là tình cảm, sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Còn Đại tá Đỗ Văn Lành, Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn Không quân 918, phi công trực tiếp thực hiện chuyến bay, bộc bạch: “Tôi đã thực hiện nhiều chuyến bay vận chuyển, cứu hộ, cứu nạn và các nhiệm vụ đột xuất, nhưng chuyến bay lần này mang đến một cảm xúc rất đặc biệt. Biết rằng phía sau mỗi mẫu sinh phẩm là niềm mong mỏi, chờ đợi suốt nhiều năm của một gia đình liệt sĩ, anh em trong tổ bay càng ý thức sâu sắc hơn trách nhiệm của mình. Chúng tôi xác định phải thực hiện chuyến bay an toàn tuyệt đối, đưa những mẫu sinh phẩm đến nơi đúng kế hoạch, góp phần nối tiếp hành trình tìm lại tên cho các liệt sĩ”.

Mỗi mẫu ADN là một niềm hy vọng

Động cơ vang lên, cánh cửa khoang khép lại, máy bay CASA-295 từ từ lăn ra đường băng rồi vút lên bầu trời Tân Sơn Nhất, hướng về Thủ đô Hà Nội. Để có giây phút cất cánh ấy là nhiều ngày cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng chuyên môn lặng lẽ làm việc tại các nghĩa trang liệt sĩ, nhằm góp thêm cơ sở khoa học để tìm lại tên những người đã ngã xuống. Tại 18 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, nhiệm vụ lấy mẫu được tiến hành với khối lượng công việc lớn, yêu cầu khẩn trương nhưng tuyệt đối không được phép chủ quan, sai sót. Giữa những ngày mưa nắng thất thường, cán bộ, chiến sĩ và lực lượng chuyên môn vẫn miệt mài thực hiện từng phần việc theo quy trình chặt chẽ. Qua quá trình triển khai, các lực lượng đã hoàn thành lấy 9.854 mẫu sinh phẩm tại 18 nghĩa trang liệt sĩ, đạt 100% kế hoạch, vượt tiến độ đề ra; trong đó 7.104 mẫu đủ điều kiện phục vụ giám định ADN trong đợt này.

Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn, Phó chính ủy Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh, Phó trưởng ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS thành phố cho biết, đơn vị đã xây dựng kế hoạch cụ thể, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn và địa phương, bảo đảm từng mẫu sinh phẩm được thu nhận đúng quy trình, gắn chính xác với hồ sơ, vị trí và các thông tin liên quan. Cùng với việc lấy mẫu từ HCLS, Công an TP Hồ Chí Minh đã thu nhận 1.843 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ trong đợt đầu; đồng thời tiếp nhận đăng ký của hơn 2.000 thân nhân để tiếp tục triển khai. Những dữ liệu từ hai phía, khi được phân tích, đối sánh bằng khoa học, sẽ mở thêm cơ hội xác định danh tính liệt sĩ, nối dài niềm hy vọng của những gia đình đã nhiều năm mong đợi tin tức người thân.

Trong khi đó, tại công viên Lê Thị Riêng, cùng với quá trình tìm kiếm, cất bốc, công tác số hóa thông tin và lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN vẫn được thực hiện đều đặn, chặt chẽ. Bác sĩ Trần Văn Bản, cựu chiến binh trực tiếp tham gia nhiệm vụ tại đây tâm sự: “Việc lấy mẫu sinh phẩm đòi hỏi sự thận trọng, tỉ mỉ và tuân thủ nghiêm quy trình chuyên môn. Từng mẫu sau khi thu nhận đều phải được đánh dấu, ghi chép, bảo quản cẩn thận, bảo đảm không nhầm lẫn và gắn chính xác với vị trí, hồ sơ liên quan. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhiều mẫu chịu tác động của đất, độ ẩm và môi trường nên việc thu nhận mẫu bảo đảm chất lượng phục vụ giám định không hề đơn giản. Tôi mong rằng từ những mẫu sinh phẩm nhỏ bé ấy sẽ có thêm nhiều đồng đội được tìm lại tên, được trở về với gia đình, quê hương”.