Bản Lồng có 116 hộ với 552 nhân khẩu sinh sống đều là đồng bào dân tộc Mông. Nằm giữa vùng núi cao, nơi đây vẫn giữ được vẻ nguyên sơ với khí hậu trong lành, mát mẻ quanh năm. Thiên nhiên Bản Lồng nổi bật theo mùa với sắc trắng của hoa mơ, hoa mận xen lẫn màu xanh của lê, táo mèo, tạo nên bức tranh đặc trưng của vùng cao, đẹp đến nao lòng. Nhịp sống chậm rãi của người dân càng làm tăng sức hấp dẫn riêng cho miền đất vùng cao bản Lồng.

Bên cạnh lợi thế về cảnh quan tự nhiên, bản Lồng gìn giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của cộng đồng dân tộc Mông. Những nét văn hóa ấy hiện diện trong kiến trúc nhà ở, trang phục, ngôn ngữ, phong tục, lễ hội, ẩm thực cùng các làn điệu dân ca, dân vũ truyền thống. Chính sự phong phú về văn hóa là nền tảng để địa phương khai thác, phát triển du lịch cộng đồng. Không gian nơi đây sở hữu nhiều điểm đến tự nhiên hấp dẫn như: thác nước, vách Hàm Rồng, hang Cọp, bãi đá nổi… thuận lợi để phát triển loại hình du lịch khám phá, trải nghiệm. Đến bản Lồng, du khách có cơ hội hòa mình vào thiên nhiên và đời sống sinh hoạt thường nhật của người dân địa phương trong khung cảnh thiên nhiên thoáng đãng, xanh mát.

Nhằm thúc đẩy phát triển du lịch, chính quyền địa phương tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia mô hình du lịch cộng đồng. Để triển khai mô hình du lịch cộng đồng, chính quyền địa phương phối hợp tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ năng làm du lịch cho đồng bào trên địa bàn. Người dân được tạo điều kiện tham quan, học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình du lịch cộng đồng trong và ngoài tỉnh. Công tác quảng bá phát triển du lịch thực hiện đa dạng qua hệ thống loa truyền thanh, mạng xã hội và video clip giới thiệu. Địa phương đẩy mạnh kết nối với các đơn vị lữ hành xây dựng tour, tuyến du lịch phù hợp, thu hút du khách tham quan trải nghiệm văn hóa địa phương.

Ông Mùa A Sình, Trưởng ban Công tác Mặt trận bản Lồng cho biết: Khó khăn lớn nhất khi phát triển du lịch là thay đổi nhận thức và thói quen sinh hoạt của người dân. Từ năm 2023, khi mô hình được triển khai, trọng tâm là vận động bà con dọn dẹp vệ sinh, chỉnh trang nhà cửa và di dời chuồng trại gia súc ra xa khu ở, tối thiểu 150m, tạo không gian sạch, thoáng phục vụ du khách. Ban đầu gặp nhiều trở ngại, nhưng qua các buổi họp bản, sự đồng thuận của bà con dần được củng cố. Người dân từng bước chuyển từ nông nghiệp truyền thống sang làm du lịch, vẫn duy trì sản xuất nông nghiệp kết hợp phát triển dịch vụ để tăng thu nhập. Ban Quản lý du lịch cộng đồng được thành lập, ban hành quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ rõ ràng và xây dựng cơ chế chia sẻ lợi nhuận công bằng, minh bạch, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.

Hiện nay, bản Lồng đã có 4 hộ tiên phong xây dựng mô hình homestay, có khả năng đón và phục vụ đoàn khách khoảng 20 người lưu trú qua đêm. Các hộ dân chủ động đầu tư cơ sở vật chất như: Nhà tắm, nhà vệ sinh, không gian sinh hoạt, dịch vụ ẩm thực địa phương, bảo đảm điều kiện tối thiểu phục vụ du khách.

Tại homestay Chờ Tính, du khách có thể trải nghiệm không gian nhà gỗ truyền thống, thưởng thức ẩm thực bản địa và tham gia hoạt động văn hóa của đồng bào dân tộc Mông. Ông Vàng Chờ Tính, chủ homestay Chờ Tính cho biết: "Giá lưu trú hiện ở mức 100.000 đồng/đêm/khách. Về ăn uống, tùy nhu cầu du khách, các mâm cơm chuẩn bị với chi phí khoảng 1 triệu đồng/mâm".

Bản Lồng đã xây dựng tour du lịch 2 ngày 1 đêm với nhiều hoạt động trải nghiệm cảnh quan thiên nhiên, lội ruộng bắt ốc, giao lưu văn nghệ… nhằm mang đến cho du khách những trải nghiệm chân thực về đời sống của người dân địa phương.

Cùng với phát triển du lịch, công tác bảo tồn văn hóa truyền thống được đặc biệt chú trọng. Tiếng nói, chữ viết, kiến trúc nhà ở, nghệ thuật múa khèn, giã bánh giầy, ném pao, ẩm thực, lễ hội dòng họ… tiếp tục được gìn giữ và phát huy. Một số nghề thủ công truyền thống như: dệt thổ cẩm, rèn, đan lát, làm khèn được phục dựng. Các sản phẩm nông nghiệp và sản phẩm OCOP địa phương như: táo mèo, ốc bản Lồng, thảo quả, măng đắng… trở thành sản phẩm du lịch độc đáo. Đội văn nghệ của bản thường xuyên tập luyện các làn điệu dân ca, dân vũ, sẵn sàng phục vụ khách du lịch và tham gia các sự kiện của địa phương.

Ông Giàng A Dế, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Quài Tở chia sẻ: Thời gian qua, bản Lồng đã đón hơn 100 đoàn khách với trên 1.000 lượt người đến tham quan, trải nghiệm. Dù con số chưa lớn, nhưng là tín hiệu tích cực, cho thấy hướng đi đúng của địa phương trong phát triển du lịch cộng đồng. Chúng tôi định hướng xây dựng thương hiệu du lịch Quài Tở bền vững, tạo sinh kế lâu dài và nâng cao đời sống nhân dân. Du lịch cộng đồng bản Lồng sẽ là mô hình điểm, tạo cơ sở thực tiễn để xã tiếp tục nghiên cứu, nhân rộng ra các bản có tiềm năng khác trong thời gian tới.

Khi bản sắc trở thành nền tảng phát triển, người dân bản Lồng chủ động tham gia bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Với tiềm năng sẵn có cùng sự đồng thuận của chính quyền và người dân, bản Lồng đang từng bước khẳng định vị thế, hướng tới trở thành điểm sáng trong phát triển du lịch cộng đồng vùng cao của tỉnh Điện Biên.