Trên địa bàn tỉnh hiện còn nhiều phần mộ liệt sĩ chưa xác định được đầy đủ thông tin. Đây là thực tế để lại từ chiến tranh, khi điều kiện chiến đấu, hy sinh, mai táng và ghi chép hồ sơ còn nhiều khó khăn. Nhiều trường hợp thông tin về họ tên, quê quán, đơn vị hoặc vị trí hy sinh chưa đầy đủ; một số nguồn tư liệu bị thất lạc, thiếu thống nhất qua thời gian. Vì vậy, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không thể chỉ dựa vào một nguồn dữ liệu đơn lẻ, mà cần sự kết hợp giữa hồ sơ lưu trữ, kết quả khảo sát thực địa, thông tin từ nhân chứng, người dân và phương pháp giám định ADN.

Bộ CHQS tỉnh - cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh phối hợp với Sở Nội vụ, cấp ủy, chính quyền các xã, phường và lực lượng liên quan tiến hành khảo sát số mộ tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Cùng với việc rà soát, xác định các phần mộ chưa đủ thông tin, các đơn vị tập trung hoàn thiện hồ sơ quản lý, chuẩn hóa dữ liệu mộ chí, chuẩn bị các điều kiện cần thiết phục vụ công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trong thời gian tới.

Theo kế hoạch, chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tỉnh phấn đấu đến hết tháng 4/2027 hoàn thành lấy mẫu đối với 4.593 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn. Đây là khối lượng công việc lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quân sự, ngành nội vụ, y tế, chính quyền địa phương và các lực lượng tham gia thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở. Trong đó, công tác tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin được xác định là một trong những khâu quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu đầu vào trước khi triển khai các bước chuyên môn.

Bà Lê Mộng Quyên, Trưởng phòng Lao động - Việc làm và Người có công, Sở Nội vụ cho biết: Việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp ADN có ý nghĩa rất quan trọng, nhưng để quá trình này đạt hiệu quả, thông tin hồ sơ và dữ liệu đối chiếu phải được rà soát kỹ lưỡng, đầy đủ, chính xác. Vì vậy, ngành Nội vụ đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị và địa phương chuẩn hóa hồ sơ liệt sĩ, hồ sơ mộ chí; đồng thời vận động nhân chứng, thân nhân liệt sĩ và người dân cung cấp thêm thông tin liên quan. Mỗi nguồn tin, dù nhỏ, nếu được kiểm chứng đúng quy trình đều có thể góp phần bổ sung căn cứ cho công tác xác định danh tính liệt sĩ.

Từ thực tế triển khai cho thấy, ở nhiều địa phương, thông tin về liệt sĩ và phần mộ liệt sĩ vẫn được lưu giữ trong ký ức của nhân chứng, người cao tuổi. Vì vậy, việc tuyên truyền để người dân hiểu, đồng thuận và chủ động phối hợp có ý nghĩa thiết thực trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Tại xã Mường Pồn, công tác phối hợp cung cấp, xác minh thông tin về liệt sĩ và phần mộ liệt sĩ được chính quyền địa phương quan tâm triển khai. Sau khi tiếp nhận thông tin do người dân và nhân chứng cung cấp liên quan đến vị trí phần mộ liệt sĩ tại bản Mường Pồn 1, đoàn công tác đã tổ chức khảo sát thực địa.

Quá trình khảo sát được thực hiện trên cơ sở đối chiếu giữa lời kể của nhân chứng, hồ sơ liệt sĩ và các biên bản xác minh tại địa phương. Sau quá trình khảo sát, đối chiếu và xác minh, đoàn công tác thống nhất nhận định vị trí phần mộ liệt sĩ được nhân chứng chỉ dẫn từ trước đến nay về cơ bản không thay đổi. Kết quả này tiếp tục bổ sung căn cứ phục vụ công tác xác minh, hoàn thiện hồ sơ và triển khai các bước tiếp theo trong lộ trình xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Ông Nguyễn Văn Lương, Chủ tịch UBND xã Mường Pồn cho biết: Khi có yêu cầu phối hợp của cơ quan chức năng, xã đã rà soát lại thông tin tại cơ sở, gặp gỡ nhân chứng và hỗ trợ đoàn công tác trong quá trình khảo sát thực địa. Nhiều người dân đã chủ động cung cấp những thông tin mình còn ghi nhớ được về vị trí phần mộ, khu vực từng diễn ra chiến sự và những trường hợp liệt sĩ hy sinh trên địa bàn. Dù thời gian đã qua nhiều năm, nhưng bà con vẫn rất trách nhiệm, mong muốn góp phần làm sáng rõ thêm thông tin về các liệt sĩ.

Không chỉ ở Mường Pồn, các xã, phường có nghĩa trang liệt sĩ hoặc có thông tin liên quan đến liệt sĩ hy sinh trên địa bàn cũng đang phối hợp với cơ quan chức năng trong việc thu thập, kết nối và xử lý thông tin. Công tác tuyên truyền được thực hiện thông qua nhiều hình thức: Thông tin tại cơ sở, trao đổi trực tiếp với nhân chứng, vận động thân nhân liệt sĩ cung cấp hồ sơ, giấy tờ, kỷ vật, thông tin về đơn vị, thời gian, địa điểm hy sinh. Qua đó, từng bước tạo sự đồng thuận, phát huy vai trò của cộng đồng trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Từ những thông tin được người dân cung cấp, từ sự vào cuộc trách nhiệm của chính quyền cơ sở đến sự phối hợp của các cơ quan chuyên môn, công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ ở Điện Biên đang có thêm những căn cứ quan trọng. Mỗi nguồn tin được kiểm chứng, mỗi hồ sơ được bổ sung, mỗi phần việc được thực hiện chặt chẽ đều góp phần thực hiện tốt hơn công tác đền ơn đáp nghĩa, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của thân nhân liệt sĩ và thể hiện trách nhiệm tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.