Tham gia ý kiến vào các dự thảo luật, ĐBQH Tạ Thị Yên và ĐBQH Vừ A Bằng (Đoàn Điện Biên) đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định theo hướng tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.

Đề nghị làm rõ cơ chế đồng thuận, giá đất và phân chia nguồn thu từ đất

Góp ý dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Công tác đại biểu, ĐBQH tỉnh đồng tình với việc xây dựng cơ chế xử lý đối với các dự án đã thỏa thuận được phần lớn diện tích đất nhưng còn một số trường hợp không đồng thuận, kéo dài khiến dự án không thể triển khai.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị không chỉ căn cứ vào tỷ lệ 75% về diện tích và số người sử dụng đất, mà cần tính thêm quy mô dự án hoặc số lượng người chưa thỏa thuận được. Đồng thời, phải công khai mức giá đã thỏa thuận, phương án xử lý phần diện tích còn lại và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người chưa đồng thuận. Theo đại biểu, cách tiếp cận này vừa góp phần tháo gỡ vướng mắc cho dự án, vừa hạn chế việc áp dụng cơ chế Nhà nước thu hồi đất quá rộng.

Liên quan đến yêu cầu về sự đồng thuận của người sử dụng đất, ĐBQH Vừ A Bằng cho biết dự thảo Luật quy định việc góp quyền sử dụng đất, điều chỉnh lại đất đai phải bảo đảm nguyên tắc “được sự đồng thuận, nhất trí của đa số người sử dụng đất trong khu vực điều chỉnh”; tuy nhiên chưa xác định rõ tỷ lệ và cách thức xác định, có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau trong thực tiễn. Đại biểu đề nghị quy định cụ thể tỷ lệ đồng thuận, đồng thời xác định rõ tỷ lệ này được tính theo số lượng người sử dụng đất, diện tích đất hay kết hợp cả hai tiêu chí.

Về giá đất, ĐBQH Tạ Thị Yên đề nghị làm rõ căn cứ xây dựng, rà soát, điều chỉnh bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, bảo đảm minh bạch dữ liệu và bảo đảm quyền lợi của người bị thu hồi đất. “Một bên là xác định nghĩa vụ tài chính. Một bên là bảo đảm quyền lợi, ổn định đời sống của người bị thu hồi đất”, đại biểu phân tích.

Liên quan nguồn thu từ đất, ĐBQH Vừ A Bằng bày tỏ đồng thuận với ý kiến của ĐBQH Nguyễn Trúc Sơn (Đoàn Vĩnh Long), đề nghị Ban soạn thảo quan tâm quy định về tỷ lệ phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tại dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Theo đại biểu, cơ chế phân chia cần phù hợp với khả năng tạo nguồn của từng nhóm địa phương, bởi các đô thị lớn được đầu tư hạ tầng mạnh có nguồn thu từ đất lớn, trong khi các địa phương khó khăn có nguồn thu hạn chế. ĐBQH đề nghị nghiên cứu, quy định theo hướng các tỉnh chưa tự cân đối được ngân sách có thể giữ lại 90% nguồn thu, Trung ương 10%; các tỉnh đặc biệt khó khăn 95% - 5%. Ngược lại, với các đô thị lớn được Trung ương tập trung đầu tư hạ tầng và hưởng lợi lớn từ chênh lệch địa tô, có thể nghiên cứu tỷ lệ 70% - 30%, qua đó tăng nguồn điều tiết về Trung ương để hỗ trợ, chia sẻ với các địa phương còn khó khăn.

Nhà ở xã hội cần đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm tiếp cận của người dân

Đối với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), ĐBQH Tạ Thị Yên đồng tình với chủ trương phát triển mạnh nhà ở cho thuê, song đề nghị làm rõ cơ chế tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ nhà ở.

Theo đại biểu, nếu giá thuê được tính đủ chi phí thu hồi vốn đầu tư xây dựng, bảo trì, thuế và phí thì có thể vượt khả năng chi trả của người cần hỗ trợ; trong khi nếu ngân sách phải bù thì cần xác định rõ trường hợp, mức hỗ trợ và trách nhiệm của địa phương.

“Hiệu quả của Quỹ nên được nhìn vào kết quả cụ thể: tạo được bao nhiêu căn hộ cho thuê, bao nhiêu người thực sự thuê được nhà với mức giá phù hợp, chứ không nên chỉ nhìn vào số vốn hoặc số tài sản Quỹ đang quản lý”, đại biểu nêu.

Về điều kiện, thủ tục tiếp cận nhà ở xã hội, ĐBQH Tạ Thị Yên đề nghị đơn giản hóa thủ tục, theo hướng người dân chỉ khai một lần, cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu để kiểm tra, xác định điều kiện hưởng chính sách.

“Thông tin về nhân thân, thu nhập, tình trạng nhà ở đã có trong cơ sở dữ liệu dân cư, thuế, đất đai thì cơ quan giải quyết nên chủ động khai thác, đối chiếu, hạn chế yêu cầu người dân phải xin nhiều loại giấy xác nhận. Nếu vẫn duy trì nhiều khâu xác nhận thủ công, người thu nhập thấp và người lao động ở xa sẽ mất thêm thời gian, chi phí trong quá trình tiếp cận nhà ở xã hội”, đại biểu phân tích.

Bảo vệ người mua nhà nhưng không làm tăng thủ tục, chi phí

Đối với dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), ĐBQH Tạ Thị Yên tập trung đề nghị hoàn thiện cơ chế bảo vệ người mua nhà ở hình thành trong tương lai, đồng thời hạn chế phát sinh thủ tục, chi phí không cần thiết.

Đại biểu đề nghị rà soát yêu cầu phải có văn bản của cơ quan quản lý cấp tỉnh thông báo bất động sản hình thành trong tương lai đủ điều kiện bán, cho thuê mua. Nếu các thông tin về đất đai, xây dựng, thế chấp, tiến độ và tình trạng pháp lý đã có trên hệ thống thì nên khai thác dữ liệu sẵn có và công khai trên hệ thống thông tin để giảm hồ sơ, thủ tục.

Về bảo lãnh ngân hàng trước khi bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai, đại biểu ủng hộ cơ chế này nhằm bảo vệ người mua, song đề nghị làm rõ phạm vi bảo lãnh, thời điểm người mua được yêu cầu ngân hàng thực hiện nghĩa vụ, hồ sơ và thời hạn giải quyết; đồng thời kiểm soát chi phí bảo lãnh, tránh để chi phí này bị đẩy toàn bộ vào giá nhà.

Theo ĐBQH Tạ Thị Yên, các quy định nên theo hướng vẫn bảo vệ người mua nhưng tận dụng dữ liệu để giảm hồ sơ, đồng thời làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, cơ quan quản lý và ngân hàng. “Không tăng thủ tục, nhưng cũng không chuyển rủi ro sang người mua”, đại biểu đề nghị.