Phương án điều chỉnh quy hoạch kế thừa nội dung phù hợp của quy hoạch trước, đồng thời bổ sung yếu tố đột phá, tập trung vào 4 nhóm trọng tâm. Trước hết cập nhật phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và địa giới hành chính, gồm tổ chức không gian kinh tế - xã hội; phát triển đô thị, nông thôn và khu chức năng; bảo vệ môi trường, tài nguyên, nước... Điều chỉnh các chỉ tiêu phát triển như kịch bản tăng trưởng, mục tiêu đến 2030, tầm nhìn 2050, nhiệm vụ trọng tâm, đột phá, định hướng ngành và nguồn lực thực hiện. Bổ sung nội dung phát sinh, bảo đảm phù hợp mục tiêu, nguyên tắc quy hoạch. Chuẩn hóa hệ thống dữ liệu, sơ đồ, bản đồ theo địa giới mới và quy định cơ sở dữ liệu quốc gia.

Trước khi điều chỉnh, Quyết định số 109/QĐ-TTg đã đặt mục tiêu Điện Biên tăng trưởng GRDP khoảng 10,51%/năm và cơ cấu kinh tế đến năm 2030 gồm dịch vụ chiếm 41,2%, nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 12,7%, công nghiệp - xây dựng chiếm 42,4%. Tuy nhiên, trong phương án điều chỉnh, các chỉ tiêu này đã thay đổi phù hợp với điều kiện thực tiễn và mô hình phát triển mới. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng được điều chỉnh thành khoảng 10 - 11%/năm, vừa giữ mục tiêu phát triển cao, vừa tạo dư địa linh hoạt trong điều hành. Cơ cấu kinh tế có sự dịch chuyển mạnh khi tỷ trọng dịch vụ tăng, nông nghiệp và công nghiệp - xây dựng giảm so với trước.

Nếu trước đây nông nghiệp được coi là “trụ đỡ tăng trưởng” thì trong phương án mới, ngành nông nghiệp được tái định vị là “nền tảng phát triển bền vững”, tập trung nâng cao giá trị gia tăng chất lượng và hiệu quả thay vì mở rộng quy mô. Điều này thể hiện rõ qua việc giảm tỷ trọng nông nghiệp từ 12,7% xuống 9,64% đồng thời tăng mục tiêu giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích và mở rộng ứng dụng công nghệ cao. Đơn cử, diện tích cây mắc ca điều chỉnh giảm từ 70.000ha xuống còn khoảng 40.000ha nhằm đảm bảo tính khả thi thị trường, cho thấy quy hoạch mới không chạy theo quy mô mà hướng tới chất lượng và hiệu quả kinh tế.

Ở lĩnh vực công nghiệp - xây dựng, tỷ trọng giảm từ 42,4% xuống 27,15% không phải là sự thu hẹp vai trò, mà là sự điều chỉnh phù hợp với điều kiện địa hình, hạ tầng và quy mô thị trường của tỉnh. Thay vì theo đuổi công nghiệp hóa bằng mọi giá, quy hoạch mới định hướng phát triển công nghiệp theo chiều sâu, tập trung vào chế biến nông - lâm sản, năng lượng tái tạo và các ngành có giá trị gia tăng cao. Tương tự, theo quy hoạch cũ, lĩnh vực khoa học - công nghệ là “động lực hỗ trợ” nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm chủ lực (nông nghiệp, du lịch, chế biến). Tuy nhiên, sau khi điều chỉnh lĩnh vực này chuyển từ hỗ trợ sang “trụ cột tăng trưởng”; đồng thời, trở thành “đột phá chiến lược”, đóng góp ≥30% tăng trưởng GRDP.

Ông Phạm Quốc Đạt, Chủ tịch UBND xã Tủa Chùa cho rằng việc điều chỉnh quy hoạch theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo điều kiện rõ rệt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. “Khi bỏ cấp trung gian, thẩm quyền được phân cấp trực tiếp về cấp xã, giúp việc triển khai các chương trình, dự án nhanh, sát thực tế. Đồng thời, việc cập nhật lại chỉ tiêu và phương án phát triển phù hợp với điều kiện mới giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong bố trí nguồn lực, phát huy tiềm năng, lợi thế sẵn có, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển bền vững trên địa bàn.

Không chỉ điều chỉnh chỉ tiêu, mục tiêu phát triển, các khâu đột phá phát triển cũng được thay đổi. So với các khâu đột phá được xác định tại Quyết định số 109/QĐ-TTg, phương án điều chỉnh lần này có sự kế thừa về tư duy và được cập nhật, cụ thể hóa và nâng tầm theo bối cảnh phát triển mới. Điểm khác biệt rõ nhất là mở rộng từ 3 lên 4 khâu đột phá, trong đó tách phát triển du lịch thành một trụ cột độc lập. Nội dung đột phá về hạ tầng được cụ thể hóa bằng các công trình động lực như cao tốc Sơn La - Điện Biên - Tây Trang và kết nối khu vực cửa khẩu, thay vì chỉ nêu định hướng chung. Đột phá về thể chế và năng lực cạnh tranh được nâng cấp theo hướng nhấn mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và xây dựng chính quyền phục vụ trong mô hình địa phương 2 cấp.

So với phương án phát triển du lịch trước, phương án điều chỉnh lần này thể hiện bước chuyển rõ rệt về tư duy và mức độ cụ thể hóa. Tại phiên họp tháng 2 của UBND tỉnh khi thảo luận điều chỉnh quy hoạch tỉnh, các đại biểu nhấn mạnh, nếu phương án cũ thiên về mở rộng danh mục sản phẩm và điểm đến theo hướng đa dạng hóa, thì phương án điều chỉnh tập trung tái cấu trúc không gian theo 3 vùng kinh tế, 4 trục động lực và 4 cực tăng trưởng, gắn chặt với hạ tầng chiến lược như cao tốc và sân bay. Nội dung điều chỉnh nhấn mạnh du lịch xanh, an toàn điểm đến và đưa ra các chỉ tiêu môi trường cụ thể, thay vì chỉ nêu nguyên tắc chung. Sản phẩm du lịch được định vị rõ hơn theo hướng biểu tượng, đặc biệt là nâng tầm trải nghiệm Chiến trường Điện Biên Phủ bằng công nghệ số và định hướng phát triển khu du lịch quốc tế tại A Pa Chải.

Ngoài ra, mục tiêu, nhiệm vụ về y tế, giáo dục, dân số… cũng được điều chỉnh phù hợp mô hình mới. Theo Sở Tài chính, việc điều chỉnh quy hoạch mang tính kế thừa có chọn lọc, giữ lại nội dung phù hợp và thay thế những điểm không đáp ứng yêu cầu. Nếu trước đây quy hoạch thiên về ổn định theo bối cảnh cũ, thì sau điều chỉnh trở nên linh hoạt, thích ứng tốt hơn với cải cách bộ máy và đổi mới mô hình tăng trưởng. Qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Việc điều chỉnh quy hoạch thích ứng mô hình chính quyền 2 cấp vì vậy không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là cơ hội để tái cấu trúc phát triển, hướng tới một nền kinh tế năng động, bền vững và hội nhập sâu rộng.