Kỳ 1: Từ quyết tâm chính trị đến hành động thực tiễn

Ngay từ những tháng đầu năm 2026, Điện Biên đã tạo nên khí thế mới trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Điều đáng ghi nhận là sự chuyển động đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở, từ tư duy lãnh đạo đến phương thức điều hành, từng bước hình thành nền quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Chuyển động từ những quyết sách chiến lược

Trong bối cảnh cả nước xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của tăng trưởng, Điện Biên lựa chọn cách tiếp cận không dừng ở việc triển khai các chủ trương của Trung ương mà chủ động xây dựng những định hướng riêng phù hợp với điều kiện của một tỉnh miền núi, biên giới. Sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã nhanh chóng cụ thể hóa bằng Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 27/02/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035. Đây được xem là "kim chỉ nam" cho toàn bộ hoạt động phát triển khoa học, công nghệ của địa phương trong giai đoạn mới.

Để bảo đảm việc tổ chức thực hiện đi vào thực chất, Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 33-KH/BCĐ, ngày 12/02/2026 thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW năm 2026 và nhiều các văn bản quan trọng liên quan. Điểm nổi bật là lãnh đạo tỉnh không chỉ chỉ đạo trên giấy tờ mà thường xuyên kiểm tra thực địa, trực tiếp làm việc với các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn đối với từng dự án, từng nhiệm vụ.

Một trong những thay đổi đáng ghi nhận của Điện Biên là chuyển mạnh phương thức quản trị từ quản lý hành chính truyền thống sang điều hành dựa trên dữ liệu, tiến độ và sản phẩm đầu ra. Nếu trước đây nhiều nhiệm vụ được đánh giá chủ yếu bằng báo cáo định kỳ thì nay các nền tảng số được ứng dụng để theo dõi tiến độ theo thời gian thực, cảnh báo nguy cơ chậm tiến độ và giám sát trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị. Hiệu quả của phương thức quản trị mới được thể hiện khá rõ qua kết quả thực hiện các nhiệm vụ Trung ương giao. Theo Hệ thống theo dõi Nghị quyết 57, Điện Biên được giao 91 nhiệm vụ; đến hết tháng 5/2026 đã hoàn thành 30 nhiệm vụ, duy trì thực hiện thường xuyên 39 nhiệm vụ và 22 nhiệm vụ còn lại đều đang bảo đảm tiến độ. Đặc biệt, 9/9 nhiệm vụ được giao tại Quyết định số 204-QĐ/TW đều hoàn thành đúng thời hạn; không có nhiệm vụ chậm muộn. Đây là kết quả không đơn thuần phản ánh tiến độ công việc mà cho thấy sự thay đổi về phương thức tổ chức thực hiện, trong đó vai trò người đứng đầu được xác định rõ hơn, trách nhiệm được lượng hóa cụ thể hơn.

Cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số

Một trong những điểm sáng nổi bật trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW là cải cách thủ tục hành chính. Ngày 29/01/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 180/QĐ-UBND công bố Danh mục 23 thủ tục hành chính thực hiện theo cơ chế "Luồng xanh" đối với các dự án trọng điểm ngoài ngân sách. Không chỉ đơn giản là cắt giảm giấy tờ, mô hình "Luồng xanh" được thiết kế theo hướng tái cấu trúc toàn bộ quy trình xử lý hồ sơ, phân định rõ trách nhiệm từng cơ quan, rút ngắn tối thiểu 70% thời gian giải quyết so với quy định trước đây. Song song với đó, tỉnh hoàn thành rà soát quy trình điện tử, bảo đảm mục tiêu 100% thủ tục hành chính thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi cấp tỉnh. Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh cũng được kết nối với các hệ thống chuyên ngành của nhiều bộ, ngành và Cổng Dịch vụ công quốc gia đặt tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia, tạo nền tảng cho việc xử lý hồ sơ xuyên suốt trên môi trường số.

Cùng với đó, hạ tầng số luôn được tỉnh xem là điều kiện tiên quyết để chuyển đổi số đi vào cuộc sống. Với nhiều giải pháp đồng bộ, đến nay sóng 3G, 4G đã phủ 100% khu vực xã, phường và 96,4% khu vực có dân cư sinh sống; 740 tuyến cáp quang với tổng chiều dài khoảng 3.580km đã được triển khai; cáp quang phủ tới 100% trung tâm xã, phường và khoảng 90% thôn, bản. Song song với đó, hệ thống mạng truyền số liệu chuyên dùng được duy trì ổn định, phục vụ kết nối thông suốt giữa các cấp chính quyền; hơn 22 nghìn chứng thư số chuyên dùng công vụ đang được sử dụng trong các cơ quan nhà nước.

Điện Biên đã triển khai nhiều chương trình đào tạo quy mô lớn. Riêng trong tháng 4/2026, tỉnh tổ chức tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho trên 600 cán bộ, công chức, lực lượng phụ trách chuyển đổi số và thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng; dự kiến đến hết tháng 5 đào tạo khoảng 2.500 học viên. Các khóa học không chỉ giới thiệu công nghệ mới mà tập trung vào kỹ năng sử dụng AI trong xử lý công việc, khai thác dữ liệu, vận hành các nền tảng số và phục vụ người dân hiệu quả hơn.

Những chuyển biến bắt đầu từ người dân

Điều đáng ghi nhận trong tiến trình chuyển đổi số của Điện Biên không chỉ nằm ở những con số đầu tư hay số lượng văn bản được ban hành mà quan trọng hơn là những thay đổi đang hiện hữu trong đời sống hằng ngày của người dân. Từ việc khám, chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chíp, thanh toán không dùng tiền mặt trong y tế, giáo dục, chi trả an sinh xã hội đến sử dụng học bạ số, sổ sức khỏe điện tử, tài khoản định danh điện tử VNeID..., các dịch vụ số ngày càng trở nên quen thuộc, mang lại sự thuận tiện, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân.

Những chuyển biến đó được thể hiện bằng nhiều kết quả cụ thể. Đến nay, toàn tỉnh đã hỗ trợ kích hoạt đạt 99% tài khoản định danh điện tử VNeID; đồng thời đẩy mạnh tích hợp các loại giấy tờ lên ứng dụng với 386.024 thẻ bảo hiểm y tế (đạt 64,9%), 152.083 giấy phép lái xe, 121.161 tài khoản an sinh xã hội (đạt 26,6%) và 44.330 giấy đăng ký xe. Tỷ lệ người dân sử dụng điện thoại thông minh đạt khoảng 70%, tạo nền tảng quan trọng để mở rộng việc cung cấp và sử dụng các dịch vụ số.

Chuyển đổi số cũng đang tạo ra những thay đổi rõ nét trong các lĩnh vực thiết yếu. Hiện trên 50% dân số có tài khoản thanh toán điện tử; tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các nhóm đối tượng chính sách đạt mức cao, trong đó chi trả cho người có công đạt 100%, chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp thất nghiệp đạt 98,8%, đối tượng bảo trợ xã hội đạt 76%. Trong lĩnh vực y tế và giáo dục, 100% cơ sở y tế, cơ sở giáo dục công lập đã triển khai thanh toán không dùng tiền mặt; 100% cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên sử dụng học bạ số thay thế học bạ giấy. Toàn tỉnh đã tạo lập 447.127 hồ sơ Sổ sức khỏe điện tử, thu thập thông tin của 425.470 người, đạt 62,45% dân số; đồng thời kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm với 141/141 cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế.

Không chỉ người dân, cộng đồng doanh nghiệp cũng đang từng bước tham gia mạnh mẽ vào quá trình chuyển đổi số. Hiện toàn tỉnh có trên 1.500 doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có 45 doanh nghiệp công nghệ số (gồm 27 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, công nghệ thông tin và 18 doanh nghiệp nền tảng số). Tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng các nền tảng số đạt trên 84%, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh. Bên cạnh đó, đã có 249 doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối với cơ quan Thuế. UBND tỉnh cũng đã ban hành Kế hoạch hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh hiện diện trực tuyến an toàn với tên miền quốc gia ".vn", tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế số trên địa bàn.

Kỳ 2: Hiện thực hóa những động lực tăng trưởng mới