Mỗi độ xuân về, phong trào “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” lại được triển khai rộng khắp trong toàn tỉnh. Xuân Bính Ngọ 2026, tại bản văn hóa du lịch cộng đồng Phiêng Lơi, phường Điện Biên Phủ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”, xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, mỗi cán bộ, đảng viên gương mẫu đi đầu, đoàn viên, thanh niên phát huy sức trẻ phủ xanh những triền đồi, bãi đất trống.

Hiện nay, phường Điện Biên Phủ tập trung nguồn lực và tuyên truyền, vận động các nhà đầu tư, nhân dân trên địa bàn thực hiện trồng, chăm sóc và bảo vệ hơn 7.000 cây xanh đô thị; chăm sóc, bảo vệ 1.461ha rừng.

Ông Lường Văn Muôn, Trưởng bản Phiêng Lời phấn khởi chia sẻ: “Không chỉ trồng cây, bà con còn cùng nhau chăm sóc, bảo vệ rừng, giữ gìn cảnh quan môi trường xanh, sạch, đẹp. Ý thức bảo vệ rừng và cây xanh của người dân ngày càng được nâng cao, trở thành việc làm tự giác, gắn với nếp sống của bản.”

Là tỉnh có diện tích đất lâm nghiệp chiếm 62% diện tích tự nhiên, lưu vực đầu nguồn của ba hệ thống sông lớn, gồm: Sông Đà, Sông Mã và Sông Mê Kông. Vì thế, rừng ở Điện Biên đóng một vai trò rất quan trọng trong bảo vệ môi trường.

Nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng đó, những năm qua, nhiệm vụ bảo vệ và phát triển rừng luôn được cấp ủy, chính quyền các cấp của tỉnh Điện Biên quan tâm, xác định là một trong các mục tiêu chủ yếu trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương.

Thực hiện Đề án “Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021 - 2025” của Thủ tướng Chính phủ, với sự vào cuộc tích cực, chủ động, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền và sự ủng hộ của Nhân dân, tỉnh Điện Biên đã triển khai thực hiện đạt kết quả toàn diện, vượt mục tiêu, kế hoạch đề ra. Qua 5 năm, các địa phương, đơn vị trên địa bàn tỉnh đã tổ chức trồng trên 16,2 triệu cây xanh các loại, đạt 421% mục tiêu, kế hoạch đề ra.

Thông qua việc triển khai Đề án, nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành cùng người dân về vai trò, giá trị của rừng ngày càng được nâng lên rõ rệt. Rừng không chỉ là “lá phổi xanh”, mà còn là nguồn sinh kế, tấm lá chắn bảo vệ môi trường sinh thái trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu. Tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh tăng đều qua từng năm; đến hết năm 2025 đạt 45,52%, hoàn thành mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã đề ra.

Rừng trong tâm thức cộng đồng

Trên mảnh đất Điện Biên, nhiều cánh rừng vẫn vươn xanh không nhờ hàng rào thép hay biển cấm, mà nhờ vào “hương ước giữ rừng”. Ở nhiều thôn bản, những quy ước giữ rừng, nghi lễ cúng rừng hay lời dặn dò của các bậc cao niên dành cho con cháu vẫn được gìn giữ và thực hành một cách trang nghiêm, như một lời cam kết thiêng liêng của bản làng với núi rừng và màu xanh của quê hương.

Tại bản Cấu, xã Mường Chà, người dân đã đồng lòng, quyết tâm phá đá, mở tuyến đường độc đạo xuyên qua núi, qua khe và những con dốc dựng đứng để tuần tra, bảo vệ rừng. Con đường dài khoảng 8km từ trung tâm bản vào tận rừng sâu. Mỗi năm hai lần bản họp, thống nhất, tổ chức tu sửa, dọn dẹp vệ sinh, phát cỏ dọc tuyến đường tuần tra, bảo vệ rừng.

Ông Tao Văn Vin, người có uy tín ở bản Cấu chia sẻ: “Ở đây rừng và người nương tựa vào nhau, giữ rừng cũng chính là giữ cho đường biên, cột mốc luôn bình yên. Rừng chính là “báu vật” là “mạch nguồn sống” mà thiên nhiên ban tặng, nuôi dưỡng biết bao thế hệ người Mường Chà trưởng thành.”

Ðể bảo vệ, chăm sóc rừng, bản Cấu đã họp bàn, thống nhất chia rừng thành từng khu, sau đó giao cho mỗi gia đình quản lý. Rừng thuộc sự quản lý của gia đình nào thì gia đình đó phải chăm sóc, bảo vệ, được lấy củi khô để làm chất đốt nhưng không tùy tiện, khai thác bừa bãi; tận dụng đất đai phì nhiêu trồng cây sa nhân dưới tán cây to mà không được làm ảnh hưởng tới rừng... Nhà nào vi phạm quy định của bản thì tùy theo mức độ sẽ bị phạt; nhẹ bị phạt bằng tiền, nặng thì bản không chia rừng để trông coi nữa.

“Quy định là như thế, nhưng nhiều năm nay bản chẳng phạt nhà nào, vì… có ai vi phạm đâu.” - Trưởng bản Lèng Văn Sun nói. Trong khi nhiều xã, đặc biệt là các xã vùng cao, biên giới phải chật vật với công cuộc trồng và giữ rừng thì “lá phổi xanh” của người Thái trắng ở bản Cấu vẫn quanh năm xanh tốt, đem lại cuộc sống ấm no cho Nhân dân.

Giữ rừng bằng ý chí và trách nhiệm

Toàn tỉnh diện tích đất có rừng (bao gồm cả rừng trồng chưa thành rừng) là 438.178ha; trong đó, rừng tự nhiên 427.758,14ha; rừng trồng 10.419,86ha. Những năm qua, với sự chủ động và tinh thần trách nhiệm của lực lượng kiểm lâm đã tạo nền tảng để công tác bảo vệ rừng lan tỏa thành phong trào chung, thu hút sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền và người dân. 

Địa hình đối núi hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt nhưng những tổ tuần tra vẫn bám rừng, kiểm soát chặt các khu vực trọng điểm, kết hợp tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên. Chính sự bền bỉ ấy đã góp phần giữ vững màu xanh giữa đại ngàn đá, bảo tồn hệ sinh thái đặc hữu và nguồn nước cho cộng đồng vùng cao.

Năm 2025, toàn tỉnh đã tổ chức 1.009 lượt tuyên truyền về bảo vệ và phát triển rừng, thu hút 56.649 lượt người tham gia; 49.492 người đã ký cam kết chung tay bảo vệ rừng.

Ông Hà Lương Hồng, Chi Cục trưởng Chi cục Kiểm Lâm tỉnh, cho biết: Địa bàn quản lý rộng, trong khi lực lượng còn mỏng nên mỗi cán bộ phải phụ trách diện tích lớn. Nhiều chuyến tuần tra kéo dài một đến hai ngày, cán bộ phải ăn, ngủ giữa rừng. Những bữa cơm vội, giấc ngủ tạm trong lán dã chiến đã trở thành công việc quen thuộc. Nhưng mỗi cung đường tuần tra cũng là sự khẳng định tinh thần trách nhiệm, quyết tâm bảo vệ rừng của lực lượng kiểm lâm.”

Đặc biệt, hiện nay Chi cục Kiểm lâm tỉnh Điện Biên đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác quản lý, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, giám sát hoạt động bảo vệ rừng và xử lý vi phạm. Thông qua các công cụ như: Ảnh vệ tinh theo dõi biến động rừng; hệ thống cảnh báo cháy sớm; biển cảnh báo tự động gắn cảm biến; thiết bị bay không người lái và phần mềm quản lý chuyên ngành… đã giúp lực lượng kiểm lâm địa bàn phát hiện sớm nguy các cơ cháy, phá rừng.

Trên những triền núi, mầm cây non lặng lẽ bật lên từ đất ẩm, mở ra một chu kỳ xanh mới cho đại ngàn. Giữ rừng chưa bao giờ là việc nhẹ nhàng; mỗi bước chân tuần tra là một hành trình bền bỉ của ý chí và trách nhiệm. Khi chính quyền, lực lượng kiểm lâm và người dân cùng chung quyết tâm, màu xanh đại ngàn sẽ mãi được gìn giữ, lan tỏa qua từng thế hệ.