Với đặc thù địa hình chia cắt, nhiều đồi núi, hệ sinh thái rừng phong phú cùng nguồn tài nguyên đất, nước, khí hậu đa dạng, Điện Biên vừa sở hữu lợi thế vừa đối mặt không ít thách thức trong phát triển. Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ chạy theo tăng trưởng kinh tế thuần túy, khai thác tài nguyên thiếu kiểm soát, cái giá phải trả sẽ là suy thoái môi trường, cạn kiệt nguồn lực và những hệ lụy xã hội lâu dài. Nhận thức rõ điều đó, tỉnh xác định phát triển xanh là hướng đi xuyên suốt, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và nâng cao đời sống nhân dân.

Thay vì mở rộng đô thị bằng mọi giá, Điện Biên chú trọng phát triển theo hướng bền vững, tôn trọng cảnh quan tự nhiên, gìn giữ không gian sinh thái và bản sắc văn hóa. Các đô thị, khu dân cư mới từng bước được định hướng theo tiêu chí xanh - sạch - đẹp, tăng diện tích cây xanh, mặt nước, hạn chế bê tông hóa tràn lan. Cùng với đó, hệ thống hạ tầng giao thông, cấp thoát nước, xử lý rác thải, nước thải được đầu tư, thân thiện với môi trường, góp phần cải thiện chất lượng sống của người dân cả ở đô thị lẫn nông thôn.

UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Xây dựng nghiên cứu, đề xuất các mô hình phát triển hạ tầng đô thị theo hướng xanh - bền vững - thích ứng với biến đổi khí hậu. Yêu cầu đánh giá môi trường, phát thải và khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu được tích hợp ngay từ khâu lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và trong quá trình triển khai dự án. 

Điện Biên được đánh giá là địa phương có tiềm năng lớn. Qua rà soát, giai đoạn 2025 - 2030, tổng công suất điện mặt trời được phê duyệt đạt 904MW, điện gió 1.079MW, điện sinh khối 114MW và điện rác 3MW... Trên cơ sở đó, tỉnh tập trung cải thiện môi trường đầu tư theo hướng minh bạch, công khai quy hoạch, đơn giản hóa thủ tục hành chính, xây dựng cơ chế ưu đãi phù hợp để thu hút nguồn lực xã hội, nhất là đầu tư tư nhân vào các dự án năng lượng tái tạo.

Lĩnh vực giao thông vận tải cũng đang chuyển mình theo hướng giảm phát thải. Tỉnh đã ban hành kế hoạch triển khai chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí các bon và khí mê tan; phân công rõ trách nhiệm cho các sở, ngành, địa phương nhằm khuyến khích người dân, doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang điện, năng lượng xanh, thúc đẩy giao thông công cộng và phát triển hạ tầng giao thông xanh. Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 576 ôtô điện, 4.115 xe máy điện; trong lĩnh vực taxi, đã có 3/8 đơn vị sử dụng xe điện, đặc biệt có 1 doanh nghiệp chuyển đổi 100% đội xe, với 192 phương tiện chạy bằng điện, góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Trong nông nghiệp, nhiều địa phương đẩy mạnh áp dụng các mô hình canh tác giảm sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, khuyến khích chế phẩm sinh học và kỹ thuật thân thiện với môi trường. Đặc biệt, từ vụ đông xuân 2024 - 2025, ngành nông nghiệp tỉnh phối hợp với Công ty Cổ phần NetZero Carbon Việt Nam và Công ty Cổ phần Công nghệ Nano BSB Nanotech triển khai mô hình canh tác lúa thông minh, giảm phát thải khí nhà kính trên diện tích 86ha, ước tính giảm khoảng 172 tấn carbon.

Du lịch cũng là mảng màu quan trọng trong bức tranh phát triển xanh của Điện Biên. Tỉnh định hướng phát triển du lịch xanh, gắn bảo tồn di sản với bảo vệ môi trường. Các loại hình du lịch lịch sử, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái được khuyến khích phát triển, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân. Nhiều bản chủ động gìn giữ cảnh quan, hạn chế rác thải nhựa, xây dựng môi trường du lịch thân thiện để mỗi du khách đến Điện Biên không chỉ tham quan mà còn cảm nhận được tinh thần trách nhiệm với thiên nhiên và cộng đồng.

Bản Nà Sự (xã Mường Chà), được lựa chọn xây dựng mô hình thí điểm phát triển sản phẩm OCOP về du lịch, đồng thời là bản đầu tiên được hỗ trợ số hóa toàn diện du lịch cộng đồng. Trọng tâm của mô hình là phát triển sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc địa phương, kết hợp lưu trú nhà sàn, ẩm thực dân tộc, trải nghiệm sản xuất nông nghiệp, nghề thủ công, văn nghệ dân gian và khám phá thiên nhiên; đồng thời phát triển các sản phẩm OCOP như: Mật ong, thổ cẩm, nông sản làm quà lưu niệm cho du khách.

Theo ông Nguyễn Hữu Đại, Chủ tịch UBND xã Mường Chà, việc triển khai mô hình du lịch cộng đồng gắn với OCOP và chuyển đổi số tại bản Nà Sự không chỉ tạo bước chuyển rõ nét trong nhận thức, cách làm du lịch của người dân mà còn định hướng phát triển theo tiêu chí du lịch xanh, thân thiện với môi trường. Người dân được vận động gìn giữ cảnh quan tự nhiên, hạn chế rác thải nhựa, sử dụng vật liệu truyền thống, tiết kiệm năng lượng trong sinh hoạt và kinh doanh du lịch. Qua đó, vừa góp phần bảo tồn không gian văn hóa bản địa, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân, lan tỏa hình ảnh du lịch xanh, giàu bản sắc đến với du khách.

Dẫu con đường phát triển xanh còn nhiều thách thức do nguồn lực hạn chế, trình độ sản xuất chưa đồng đều và tác động của biến đổi khí hậu, song thực tiễn cho thấy những mô hình đang triển khai tại Điện Biên là hướng đi đúng đắn, phù hợp với điều kiện đặc thù của tỉnh miền núi, biên giới. Bằng những bước đi chắc chắn, Điện Biên đang từng ngày góp phần hiện thực hóa mục tiêu một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và hài hòa với thiên nhiên.