Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh tổ chức tuyên truyền về tảo hôn tại xã Mường Ảng thông qua hình thức sân khấu hóa giúp người dân dễ nhớ, dễ hiểu.

Dù mới 18 tuổi nhưng T.T.M. ở bản Háng Pu Xi, xã Xa Dung đã có hai con. Lập gia đình từ năm 16 tuổi khi kiến thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản và xây dựng cuộc sống gia đình còn rất hạn chế, cuộc sống của M. sớm rẽ sang hướng khác. Chồng M. còn ít tuổi hơn, kém 2 tuổi và cũng nghỉ học từ sớm nên cả hai đều thiếu điểm tựa về kiến thức, kỹ năng.

T.T.M. chia sẻ, thời điểm đó do nhận thức chưa đầy đủ nên đã xin bố mẹ cho lấy chồng. Giờ nghĩ lại, M. không khỏi chạnh lòng khi cuộc sống vợ chồng vất vả, lo toan từng bữa ăn. 

Câu chuyện của M. không phải là cá biệt. Ở nhiều thôn, bản vùng cao, những cuộc hôn nhân sớm vẫn âm thầm diễn ra để lại không ít tiếc nuối cho chính người trong cuộc. Em L.T.Y.H. ở bản Pom Ké, xã Mường Ảng kết hôn từ 15 tuổi và trở thành mẹ khi bản thân vẫn là trẻ vị thành niên. 

Em L.T.Y.H. tâm sự: “Ngày đó em suy nghĩ còn chưa tới, lại thấy bạn bè xung quanh lập gia đình sớm nên cũng xin bố mẹ cho lấy chồng. Khi bước vào cuộc sống hôn nhân, mọi thứ với em đều bỡ ngỡ. Giờ nhìn lại, em thấy tiếc vì đã không cố gắng học tiếp. Thấy các bạn cùng trang lứa được đến trường, em thật sự buồn và ước giá như mình suy nghĩ chín chắn hơn”.

Theo thống kê của cơ quan chức năng, tình trạng tảo hôn trên địa bàn tỉnh hiện đã giảm song vẫn ở mức cao. Năm 2021, trong tổng số gần 3.900 cặp kết hôn có 1.369 người tảo hôn, chiếm 35,7%. Đến năm 2025, toàn tỉnh có 1.162 người tảo hôn/3.800 cặp kết hôn, chiếm 31%. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này xuất phát từ nhiều phía. Trong đó, phần lớn là do ảnh hưởng của phong tục, tập quán, trình độ dân trí không đồng đều, đời sống kinh tế của một bộ phận người dân còn khó khăn. Cùng với đó, ở một số địa phương, việc can thiệp, xử lý chưa thật sự mạnh mẽ, thiếu kiên quyết trong áp dụng chế tài đối với các trường hợp tảo hôn khiến hiệu quả răn đe còn hạn chế.

Trước thực tế này, ngành Y tế, cấp ủy, chính quyền các xã đã tăng cường phối hợp, đẩy mạnh truyền thông, vận động nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi trong hôn nhân. Nội dung tuyên truyền tập trung vào phổ biến Luật Hôn nhân và Gia đình; quy định về độ tuổi đăng ký kết hôn, khai sinh; kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình; đồng thời làm rõ những hệ lụy của tảo hôn. Tài liệu truyền thông, tờ rơi được cấp phát đến từng hộ dân, góp phần nâng cao hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật, gắn trách nhiệm của mỗi gia đình trong việc thực hiện chính sách dân số, từng bước hạn chế tảo hôn.

Phát huy vai trò của hệ thống giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo các trường học đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong học sinh, nhất là ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông. Nhiều đơn vị linh hoạt tổ chức hoạt động ngoại khóa, hội thi tìm hiểu về giới tính, sức khỏe sinh sản; sân khấu hóa bằng các tiểu phẩm gần gũi giúp học sinh nâng cao nhận thức và trang bị kỹ năng cần thiết ở tuổi vị thành niên.

Thầy Phạm Văn Khiêm, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Trần Văn Thọ, xã Mường Nhé cho biết: “Hằng năm, nhà trường chú trọng triển khai công tác tuyên truyền, giáo dục về sức khỏe sinh sản vị thành niên và phòng, chống tảo hôn thông qua các buổi sinh hoạt dưới cờ và hoạt động ngoại khóa. Qua đó, giúp nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh, định hướng các em xây dựng kế hoạch học tập và phát triển bản thân phù hợp trong tương lai”.

Tảo hôn gây ra nhiều hậu quả. Trước hết là vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. Về lâu dài, dẫn đến tình trạng thoái hóa giống nòi, giảm chỉ số thông minh, chiều cao, cân nặng, dễ mắc các bệnh, nguy cơ tử vong sau sinh cao… ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân số. 

Mặc dù công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về giảm thiểu tảo hôn đã được các cấp, ngành đẩy mạnh, song nhận thức ở một bộ phận người dân còn hạn chế. Chính vì vậy, sự vào cuộc kiên trì, đồng bộ, quyết liệt của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương sẽ tạo sức lan tỏa, thay đổi tư duy của người dân, góp phần từng bước đẩy lùi tảo hôn, hướng tới nâng cao chất lượng dân số.