Từ từng khu dân cư, đưa kỹ năng số đến từng người dân

Sau sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố, toàn tỉnh có 888 thôn, bản, tổ dân phố và duy trì 888 Tổ Công nghệ số cộng đồng, với 5.328 thành viên. Các tổ là lực lượng trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ người dân thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số và Đề án 06, tạo thành mạng lưới hỗ trợ rộng khắp tại cơ sở.

Hoạt động của các tổ đang chuyển từ tuyên truyền chung sang hỗ trợ trực tiếp theo nhu cầu của người dân. Thay vì chỉ hướng dẫn tại hội trường hay qua các phương tiện truyền thông, thành viên các tổ đến khu dân cư, hộ gia đình, hỗ trợ những người còn hạn chế về kỹ năng số.

Thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng bản Bó Mạy, xã Mường Ảng hỗ trợ người dân cập nhật, thao tác trên các ứng dụng số ngay tại nhà. Ảnh Nguyễn Hiền

Cách làm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” phù hợp với điều kiện một tỉnh miền núi, địa bàn rộng, dân cư phân bố không tập trung và khả năng tiếp cận công nghệ giữa các nhóm dân cư còn khác nhau. Các Tổ Công nghệ số cộng đồng đã tuyên truyền trực tiếp hơn 121.000 lượt tại khu dân cư; thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở và các nhóm cộng đồng trên mạng xã hội khoảng 140.000 lượt; đồng thời hướng dẫn trực tiếp hơn 216.000 lượt tại hộ gia đình.

Tại Tổ dân phố Hạnh Phúc, phường Điện Biên Phủ, việc hỗ trợ người dân làm quen với các tiện ích số được thực hiện gần gũi, kiên trì. Bà Phạm Thị Túc, người dân trong tổ, cho biết cán bộ ở cơ sở nhiệt tình, tỉ mỉ hướng dẫn từng thao tác, từ cài đặt ứng dụng, tạo và sử dụng tài khoản đến thực hiện các thủ tục trên môi trường điện tử. Những thao tác ban đầu còn bỡ ngỡ, nhưng được hướng dẫn trực tiếp trên chính chiếc điện thoại của mình, người dân dễ hiểu, dễ nhớ và tự tin hơn khi thực hiện những lần sau.

Theo bà Túc, điều người dân cần không chỉ là biết có những ứng dụng, tiện ích nào mà quan trọng hơn là được hướng dẫn cụ thể cách sử dụng trong những công việc hằng ngày. Khi cán bộ kiên trì chỉ dẫn, giải thích từng bước, những thao tác tưởng như khó đối với người ít sử dụng công nghệ cũng dần trở nên quen thuộc.

Trong triển khai Đề án 06, các Tổ Công nghệ số cộng đồng đã phối hợp hướng dẫn hơn 1.420 lượt người sử dụng Cổng Dịch vụ công quốc gia, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và VNeID để thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử, từ đăng nhập, xác thực, kê khai thông tin, nộp hồ sơ đến theo dõi quá trình giải quyết và nhận kết quả điện tử.

Các thành viên cũng phối hợp với lực lượng Công an và chính quyền cơ sở hướng dẫn người dân cài đặt, kích hoạt, sử dụng tài khoản định danh điện tử. Đến nay, toàn tỉnh đã có 256.243 tài khoản được hỗ trợ kích hoạt; 187.528 trường hợp được hướng dẫn tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử; 251.362 thông tin giấy phép lái xe và 184.432 tài khoản an sinh xã hội được tích hợp, hỗ trợ.

Hình thành kỹ năng số để chủ động trong môi trường mạng

Chuyển đổi số không dừng ở việc giúp người dân sử dụng ứng dụng hay thực hiện thủ tục trực tuyến, mà hướng tới hình thành khả năng chủ động khai thác công nghệ và tự bảo vệ mình trong môi trường số.

Vì vậy, hoạt động phổ cập kỹ năng số tại cộng đồng được gắn với phong trào “Bình dân học vụ số”, tập trung vào những kỹ năng thiết thực như sử dụng điện thoại thông minh, Internet và các nền tảng số; bảo vệ tài khoản, dữ liệu cá nhân; nhận diện tin giả và các hình thức lừa đảo trực tuyến.

Muốn hướng dẫn người dân hiệu quả, lực lượng hỗ trợ tại cơ sở cũng phải được trang bị kiến thức. Tỉnh đặt yêu cầu 100% thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng và đội ngũ Đại sứ số được bồi dưỡng, thành thạo những kỹ năng cần thiết; đồng thời tự học trên nền tảng “Bình dân học vụ số” về nhận thức số, an toàn thông tin, dịch vụ công trực tuyến và kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Từ tháng 3-5/2026, tỉnh tổ chức chiến dịch tập huấn trực tiếp lưu động và phổ cập AI tại 45/45 xã, phường. Hơn 3.200 học viên là cán bộ cấp xã và thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng được tập huấn; 3.216 tài khoản bản quyền nền tảng trí tuệ nhân tạo MISA OneAI được cấp và kích hoạt. Nội dung tập huấn tập trung vào những việc cụ thể như xử lý văn bản, lập biểu mẫu, trích xuất dữ liệu và xây dựng nội dung tuyên truyền.

Cùng với nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ, các Tổ Công nghệ số cộng đồng hướng dẫn hộ kinh doanh, người dân ứng dụng nền tảng số để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm và thanh toán không dùng tiền mặt. Toàn tỉnh đã hỗ trợ khoảng 1.200 hộ kinh doanh, người dân ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, kinh doanh; hướng dẫn 31.479 lượt người sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt.

Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Điện Biên tổ chức phát động thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt trên địa bàn tỉnh vào trung tuần tháng 7/2026. Trong ảnh: Đồng chí Mùa A Vảng, Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, cùng đại biểu tham quan gian hàng giới thiệu thanh toán không dùng tiền mặt của các ngân hàng trên địa bàn tỉnh. Ảnh: An Chi

Một số mô hình bước đầu tạo dấu ấn ở cơ sở. “Chợ số - Nông thôn số 4T” được triển khai theo hướng gắn tiểu thương với thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và tiết kiệm số; xã Thanh An có trên 600 lượt tham gia, xã Sam Mứn trên 300 lượt, Tủa Chùa có 300 hộ tham gia.

Chuyển đổi số cũng góp phần làm sạch, hoàn thiện dữ liệu phục vụ quản lý. Các Tổ phối hợp với lực lượng Công an, các sở, ngành vận động người dân cung cấp, bổ sung, điều chỉnh thông tin. Toàn tỉnh đã hoàn thành rà soát, cập nhật, điều chỉnh, bổ sung dữ liệu dân cư; phối hợp rà soát 9.189 dữ liệu ly hôn, số hóa và làm sạch 122.488 dữ liệu hôn nhân; xử lý 27.849 dữ liệu sai lệch giữa cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Đưa kỹ năng số đến từng người dân vẫn là quá trình cần sự kiên trì. Ở một số địa bàn, kinh phí, thiết bị, đường truyền và tài liệu phục vụ hoạt động còn hạn chế; việc tiếp cận người cao tuổi, người có kỹ năng số thấp và người dân vùng sâu, vùng xa chưa dễ dàng. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện kinh tế - xã hội không đồng đều, trong khi phần lớn thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng hoạt động kiêm nhiệm cũng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh mô hình “Đại sứ số”, nâng cao năng lực cho thành viên các Tổ Công nghệ số cộng đồng về trí tuệ nhân tạo, dịch vụ công toàn trình, an toàn thông tin và kỹ năng nhận diện, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng; phấn đấu trên 330.000 người dân trưởng thành được xác nhận phổ cập tri thức số trên VNeID, 100% người dân trưởng thành biết chữ có kỹ năng số cơ bản.

Từ một ứng dụng được cài đặt, một thủ tục được hướng dẫn trên chiếc điện thoại quen thuộc đến khả năng tự thực hiện dịch vụ công, thanh toán số và nhận diện lừa đảo, kỹ năng số đang dần trở thành một phần của đời sống. Khi người dân có thể tự sử dụng, tự bảo vệ và tự hưởng lợi từ công nghệ, chuyển đổi số mới thực sự đi vào cuộc sống. Và từ từng khu dân cư, những thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng đang góp phần tạo nên sự chuyển biến ấy - đưa công nghệ đến gần dân, để người dân làm chủ công nghệ.

Bài: Minh Thùy