Một buổi sáng chuẩn bị mùa thu hoạch, những vườn mắc ca ở xã Tuần Giáo phủ một màu xanh mướt. Đây chính là nguồn nguyên liệu để tạo nên các sản phẩm mang thương hiệu Macca Việt Hà - một trong những sản phẩm OCOP tiêu biểu của địa phương. Trên thị trường hiện nay, mắc ca Việt Hà có nhiều dòng sản phẩm khác nhau như mắc ca nguyên vỏ sấy, nhân mắc ca và mắc ca đóng lon tiện dụng. Điểm dễ nhận thấy là sản phẩm được đầu tư khá kỹ về bao bì, phù hợp để sử dụng hằng ngày hoặc làm quà tặng. Tuy nhiên, để có được vị trí như hiện nay, hành trình xây dựng thương hiệu của chị Vũ Việt Hà không hề dễ dàng.

Xuất phát từ thực tế nhiều nông sản địa phương chủ yếu được bán dưới dạng thô, giá trị gia tăng chưa cao, chị Hà trăn trở tìm hướng đi mới cho hạt mắc ca. Ý tưởng ban đầu rất đơn giản: làm thế nào để sản phẩm không chỉ dừng lại ở việc bán theo cân mà có thể trở thành đặc sản mang dấu ấn riêng của vùng đất Điện Biên. Nghĩ là làm, chị bắt đầu tìm hiểu quy trình chế biến, bảo quản và đóng gói. Những ngày đầu khởi nghiệp là chuỗi thời gian đầy thử thách. Nguồn vốn hạn chế, thiết bị còn đơn giản, kinh nghiệm chưa nhiều khiến không ít lần sản phẩm làm ra chưa đạt yêu cầu.

"Có những mẻ hàng rang xong phải bỏ đi hoàn toàn vì chất lượng chưa như mong muốn. Tiếc lắm, nhưng nếu bán cho khách thì mình không yên tâm. Tôi nghĩ muốn tồn tại lâu dài thì chất lượng phải được đặt lên trước hết", chị Vũ Việt Hà nhớ lại. Từ những thất bại ban đầu, chị tiếp tục mày mò, học hỏi kỹ thuật rang sấy, bảo quản và hoàn thiện quy trình sản xuất. Sau nhiều lần thử nghiệm, cơ sở dần tìm được phương pháp phù hợp để giữ hương vị tự nhiên của hạt mắc ca, bảo đảm độ giòn, vị bùi béo đặc trưng và giá trị dinh dưỡng vốn có.

Theo chị Hà, nguyên liệu quyết định phần lớn chất lượng sản phẩm. Vì vậy, ngay từ khâu thu mua, cơ sở đã đặt ra những tiêu chuẩn khá chặt chẽ. Hạt phải được thu hoạch đúng độ chín, nhân đạt chất lượng, không sâu bệnh, không bị ảnh hưởng bởi độ ẩm trong quá trình bảo quản. Sau khi được tuyển chọn, mắc ca trải qua các công đoạn sơ chế, rang sấy, phân loại và đóng gói. Mỗi công đoạn đều được kiểm tra kỹ nhằm bảo đảm sản phẩm đến tay người tiêu dùng giữ được hương vị tốt nhất. Chính sự cẩn trọng ấy đã giúp sản phẩm dần tạo được niềm tin với khách hàng.

Bà Nguyễn Thị Hồng, một khách hàng thường xuyên sử dụng sản phẩm, cho biết: "Ban đầu tôi mua vài lon để dùng thử và làm quà. Sau đó người thân phản hồi rất tốt nên gia đình tiếp tục sử dụng. Sản phẩm tiện lợi, phù hợp để biếu tặng và giới thiệu với bạn bè ở xa". Tương tự, bà Trần Thị Hạnh cho biết bản thân thường mua sản phẩm với số lượng lớn vào những dịp có khách hoặc đi thăm người thân. "Điều tôi thích là sản phẩm được đóng gói cẩn thận, dễ bảo quản và sử dụng", bà Hạnh chia sẻ. Không chỉ tập trung vào chế biến, cơ sở Macca Việt Hà còn lựa chọn hướng phát triển gắn với vùng nguyên liệu địa phương. Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp sản phẩm duy trì chất lượng ổn định trong nhiều năm qua.

Hiện nay, nhiều diện tích mắc ca tại Tuần Giáo đã bước vào giai đoạn cho thu hoạch. Để bảo đảm nguồn nguyên liệu lâu dài, cơ sở ký kết hợp đồng thu mua với các hộ dân, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật chăm sóc, thu hoạch và bảo quản sau thu hoạch. Nhờ có đầu ra ổn định, người trồng mắc ca yên tâm đầu tư hơn cho vườn cây. Ông Quàng Văn My, một hộ dân tham gia liên kết sản xuất, cho biết trước đây việc tiêu thụ sản phẩm phụ thuộc nhiều vào thương lái và thị trường từng thời điểm. Tuy nhiên, từ khi có cơ sở đứng ra bao tiêu, việc sản xuất trở nên chủ động hơn.

"Từ khi có cơ sở Việt Hà thu mua, chúng tôi yên tâm hơn rất nhiều. Hạt làm ra có nơi tiêu thụ ổn định, không còn lo bị ép giá. Trong quá trình liên kết, bà con còn được hướng dẫn cách thu hái và bảo quản để đạt chất lượng tốt nhất", ông My nói. Mối liên kết giữa cơ sở chế biến và người nông dân không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho từng hộ gia đình mà còn góp phần hình thành chuỗi giá trị cho sản phẩm mắc ca địa phương. Đây cũng là hướng đi đang được nhiều địa phương khuyến khích nhằm nâng cao giá trị nông sản và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Bên cạnh việc liên kết với nông dân, cơ sở Macca Việt Hà còn tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Tại xưởng chế biến, các công đoạn như phân loại nguyên liệu, đóng gói, kiểm tra chất lượng sản phẩm được thực hiện thường xuyên, tạo nguồn thu nhập ổn định cho người lao động. Chị Lò Thị Tâm cho biết đã làm việc tại cơ sở gần 5 năm. Công việc tuy không quá nặng nhọc nhưng đòi hỏi sự cẩn thận và tỉ mỉ trong từng công đoạn. "Thu nhập trung bình khoảng 7 triệu đồng mỗi tháng giúp gia đình tôi ổn định cuộc sống hơn. Quan trọng là có việc làm ngay tại địa phương nên không phải đi làm xa", chị Tâm chia sẻ.

Những kết quả đạt được trong thời gian qua là sự ghi nhận cho những nỗ lực không ngừng nghỉ của cơ sở. Năm 2022, sản phẩm mắc ca sấy Việt Hà được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo điều kiện để sản phẩm tiếp cận nhiều thị trường hơn. Cơ sở còn được UBND tỉnh tặng Bằng khen vì những đóng góp trong phong trào phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới. Theo ông Quàng Văn Cương, Chủ tịch UBND xã Tuần Giáo, mô hình của chị Vũ Việt Hà là một trong những điển hình về phát triển sản phẩm OCOP gắn với vùng nguyên liệu. "Cơ sở không chỉ góp phần nâng cao giá trị hạt mắc ca mà còn tạo việc làm cho lao động địa phương, mở rộng cơ hội tiêu thụ nông sản cho người dân trên địa bàn" -  ông Cương nhận định.

Tuy nhiên, với chị Hà, những kết quả hiện tại mới chỉ là bước khởi đầu. Điều chị quan tâm hơn cả là làm sao để sản phẩm ngày càng hoàn thiện, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng và có thể vươn tới những thị trường rộng lớn hơn. Những năm gần đây, cơ sở tiếp tục đầu tư cải tiến bao bì, nâng cấp thiết bị sản xuất và nghiên cứu thêm các dòng sản phẩm mới từ hạt mắc ca. Bên cạnh đó là việc duy trì nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về chất lượng nhằm xây dựng niềm tin lâu dài với khách hàng. "Tôi mong muốn Macca Việt Hà không chỉ được biết đến ở Điện Biên mà còn có mặt ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Muốn làm được điều đó thì phải luôn giữ chất lượng ổn định và không ngừng đổi mới - chị Hà chia sẻ.

Từ những hạt mắc ca được thu hoạch trên vùng đất Tuần Giáo, một hành trình nâng tầm nông sản địa phương đã được hình thành bằng sự kiên trì, tâm huyết và tinh thần dám thử sức với cái mới. Thành công của Macca Việt Hà không chỉ nằm ở những sản phẩm được bày bán trên thị trường, mà còn ở giá trị mà mô hình mang lại cho người nông dân, người lao động và cộng đồng địa phương.

Trong bối cảnh nhiều nông sản vùng cao vẫn loay hoay tìm chỗ đứng trên thị trường, câu chuyện của chị Vũ Việt Hà cho thấy khi nông sản được đầu tư vào chế biến, xây dựng thương hiệu và liên kết sản xuất bài bản, giá trị tạo ra sẽ không chỉ dừng ở những mùa vụ. Đó cũng là con đường để những sản vật của vùng đất Điện Biên từng bước đi xa hơn, đến với nhiều người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.