Từ xây dựng chính quyền số đến phát triển trên nền tảng dữ liệu

Những năm gần đây, Điện Biên đã từng bước hình thành nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hệ thống thông tin phục vụ quản lý nhà nước và các nền tảng số dùng chung. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu đồng bộ, nhiều hệ thống chưa kết nối với nhau; việc chia sẻ, khai thác dữ liệu giữa các cơ quan còn hạn chế, khiến hiệu quả sử dụng chưa tương xứng với nguồn lực đầu tư.

Chiến lược dữ liệu được ban hành lần này hướng tới giải quyết căn bản những "điểm nghẽn" đó. Bởi mục tiêu chiến lược không chỉ dừng ở xây dựng thêm các cơ sở dữ liệu mà hình thành một hệ sinh thái dữ liệu thống nhất trên phạm vi toàn tỉnh, trong đó dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, phát triển kinh tế - xã hội và cung cấp dịch vụ cho người dân, doanh nghiệp.

Điểm nổi bật của Chiến lược là xác lập tư duy coi dữ liệu là tài sản, là nguồn lực phát triển. Theo đó, mọi hoạt động quản lý nhà nước sẽ từng bước chuyển sang mô hình "ra quyết định dựa trên dữ liệu", thay cho phương thức tổng hợp thủ công như trước đây. Một trong những nội dung quan trọng nhất của Chiến lược là xây dựng kiến trúc dữ liệu thống nhất của tỉnh theo mô hình "Một trục - Một kho - Một cổng". Theo đó, tỉnh sẽ nâng cấp nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu hiện có thành nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu (LDOP), bảo đảm kết nối giữa các hệ thống thông tin của địa phương với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các nền tảng số của Trung ương.

Việc xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu dùng chung tạo nền tảng số minh bạch, thuận lợi cho hoạt động xúc tiến đầu tư, giúp doanh nghiệp, nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận thông tin và triển khai dự án. Trong ảnh: Lãnh đạo tỉnh Điện Biên kiểm tra tiến độ dự án trên địa bàn phường Điện Biên Phủ. Ảnh CTV.

Song song với đó là xây dựng kho dữ liệu dùng chung của tỉnh, hình thành "nguồn dữ liệu tập trung" phục vụ khai thác, phân tích và hỗ trợ ra quyết định. Đây được xem là thay đổi có ý nghĩa lớn bởi thay vì mỗi cơ quan quản lý một "kho dữ liệu riêng", dữ liệu sẽ được liên thông, sử dụng nhiều lần cho nhiều mục đích khác nhau, giảm trùng lặp trong thu thập, cập nhật và nâng cao hiệu quả quản trị.

Năm 2026, chiến lược đặt mục tiêu cụ thể về phát triển dữ liệu phục vụ Chính quyền số đó là: Tập trung hoàn thành việc tạo lập, chuẩn hóa, làm sạch và đồng bộ dữ liệu tại địa phương để kết nối, chia sẻ với các CSDL quốc gia đối với 13 CSDL quốc gia và các CSDL chuyên ngành trọng điểm ưu tiên triển khai trước, bảo đảm nguyên tắc "đúng - đủ - sạch - sống"; xây dựng CSDL quy hoạch xây dựng và GIS 2D phục vụ quản lý quy hoạch tỉnh, đô thị, đất đai tại khu vực phường Điện Biên Phủ và phường Mường Lay; chuẩn bị dữ liệu nền cho triển khai GIS 3D giai đoạn tiếp theo. Ít nhất 50% các quy hoạch, kế hoạch phát triển chiến lược ngành, lĩnh vực trọng yếu (giao thông, đô thị, du lịch, nông nghiệp) được hỗ trợ bởi công cụ phân tích dữ liệu; 50% chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội được giám sát, cập nhật định kỳ từ các nguồn dữ liệu số; 100% nhiệm vụ của các cơ quan cấp tỉnh được theo dõi, quản lý trên môi trường điện tử...

Dữ liệu phục vụ phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn

Khác với nhiều chiến lược dữ liệu chỉ tập trung vào quản lý nhà nước, Điện Biên lựa chọn cách tiếp cận gắn dữ liệu với các lĩnh vực có lợi thế phát triển của địa phương. Mục tiêu về phát triển dữ liệu phục vụ kinh tế số, xã hội số, đến hết năm 2026 tỉnh sẽ hoàn thành và đưa vào vận hành Cổng dữ liệu mở của tỉnh, cung cấp ít nhất 50 bộ dữ liệu mở đúng chuẩn kỹ thuật trong các lĩnh vực ưu tiên (du lịch, quy hoạch, nông nghiệp, thống kê kinh tế - xã hội). Hình thành và đưa vào vận hành CSDL Du lịch (dữ liệu điểm đến, cơ sở lưu trú, dịch vụ) và CSDL Di sản văn hóa Điện Biên Phủ (dữ liệu Quần thể di tích Chiến thắng Điện Biên Phủ) và CSDL về sản phẩm OCOP, nông nghiệp vùng cao (gạo Điện Biên, cà phê Mường Ảng, các sản phẩm đặc thù)... Đến hết năm 2028 hình thành CSDL kinh tế cửa khẩu, biên mậu; môi trường vùng cao và an sinh xã hội, đồng bào dân tộc thiểu số. Thí điểm ứng dụng công nghệ số truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm OCOP đạt 4 sao trở lên (gạo Điện Biên, cà phê Mường Ảng)...

Một điểm đáng chú ý trong Chiến lược của tỉnh là định hướng ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), GIS 3D, Digital Twin... Các công nghệ này sẽ được ứng dụng trong phân tích, dự báo, hỗ trợ ra quyết định, giám sát điều hành và xây dựng các mô hình quản trị thông minh.

Việc ứng dụng AI không chỉ nhằm tự động hóa các quy trình mà còn hướng đến khai thác giá trị từ dữ liệu, hình thành hệ thống dự báo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, phòng chống thiên tai, bảo đảm quốc phòng, an ninh và quản lý tài nguyên.

Theo Chiến lược, đến năm 2030 tỉnh phấn đấu đạt cấp độ trưởng thành cao về quản trị dữ liệu; dữ liệu được quản lý thống nhất, chia sẻ thông suốt giữa các cơ quan nhà nước; hình thành hệ sinh thái dữ liệu mở, phục vụ người dân, doanh nghiệp và cộng đồng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Đến năm 2045, dữ liệu sẽ trở thành hạ tầng chiến lược, là nền tảng của chính quyền số, kinh tế số và xã hội số; mọi hoạt động quản lý, điều hành, cung cấp dịch vụ công và phát triển kinh tế đều dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Có thể nói, Chiến lược dữ liệu tỉnh Điện Biên đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 là định hướng phát triển mới của địa phương trong kỷ nguyên số. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả, mỗi quyết định quản lý sẽ có cơ sở khoa học hơn, mỗi dịch vụ công sẽ thuận tiện hơn và mỗi doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện đổi mới sáng tạo. Quan trọng hơn, Chiến lược đã đặt nền móng để dữ liệu trở thành nguồn lực phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số hiện đại, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Điện Biên trong những năm tới.

Bài: Minh Thùy