Định hình động lực tăng trưởng mới từ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

Ngay từ mục tiêu tổng thể, Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp nhằm hoàn thành và vượt các chỉ tiêu đề ra đến năm 2030, định hướng đến năm 2035. Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận không dừng ở “ứng dụng công nghệ”, mà chuyển mạnh sang “quản trị dựa trên dữ liệu và kết quả đầu ra”, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Đây là sự thay đổi căn bản về tư duy điều hành, phù hợp với xu thế quản trị hiện đại.

Kế hoạch cũng đặt trọng tâm nâng cao nhận thức và thống nhất hành động trong toàn hệ thống chính trị, xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “đột phá chiến lược hàng đầu”, là động lực cốt lõi thúc đẩy phát triển theo hướng xanh, thông minh và bền vững. Trên nền tảng đó, tỉnh định hướng phát triển đồng thời kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số, đặc biệt nhấn mạnh các mô hình mới như: Kinh tế không gian tầm thấp và kinh tế cận biên - những lĩnh vực còn nhiều dư địa nhưng đòi hỏi tư duy quản lý linh hoạt và công nghệ dẫn dắt.

Một điểm nhấn khác là yêu cầu tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” mang tính cấu trúc, nhất là hạ tầng số, kết nối vùng sâu, vùng xa, logistics, khả năng tiếp cận dịch vụ công, y tế, giáo dục và thị trường. Thực tế cho thấy, nếu không giải quyết được các nút thắt này, chuyển đổi số sẽ chỉ dừng lại ở phạm vi đô thị, khó lan tỏa đến khu vực miền núi, biên giới - nơi Điện Biên có đặc thù riêng. Do đó, việc ưu tiên các giải pháp công nghệ phù hợp với nông nghiệp đặc thù, du lịch lịch sử - văn hóa, sinh thái và kinh tế biên mậu được xác định là hướng đi thực tiễn, có tính khả thi cao.

Kế hoạch cũng đặt ra nguyên tắc rất rõ: “Rõ người - Rõ việc - Rõ thời gian - Rõ trách nhiệm - Rõ sản phẩm - Rõ thẩm quyền”. Đây không chỉ là khẩu hiệu mà là tiêu chuẩn quản trị bắt buộc, nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, thiếu trách nhiệm hoặc triển khai hình thức. Đồng thời, việc gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu cũng là một bước siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính trong bối cảnh mới.

Trong mục tiêu cụ thể, Điện Biên đặt ra nhiều chỉ tiêu cao nhưng có cơ sở. Đến năm 2030, kinh tế số dự kiến đóng góp trên 25% GRDP; 100% cơ quan nhà nước hoạt động trên môi trường số; 100% hồ sơ công việc được xử lý trực tuyến; tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính xử lý toàn trình đạt 85%; trên 80% người dân và doanh nghiệp thường xuyên sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Đặc biệt, tỷ lệ thôn, bản được phủ sóng 5G đạt 90% và trên 90% dân số trưởng thành có kỹ năng số cơ bản... Đây là những chỉ tiêu thể hiện quyết tâm thu hẹp khoảng cách số giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn.

Ở lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tỉnh phấn đấu tỷ lệ đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng GRDP đạt trên 55%; chi ngân sách cho khoa học và công nghệ đạt từ 4% trở lên; triển khai trên 50 nhiệm vụ khoa học và công nghệ, trong đó ít nhất 75% kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào thực tiễn. Đồng thời, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với tối thiểu 2 trung tâm hoặc vườn ươm, hơn 50 doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp khoa học công nghệ, cùng với việc phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp thông minh, hữu cơ, tuần hoàn.

Tầm nhìn đến năm 2035, tỉnh hướng tới xây dựng nền kinh tế xanh, thông minh, bền vững, trong đó nông nghiệp công nghệ cao và du lịch thông minh trở thành hai trụ cột đột phá. Kinh tế số dự kiến chiếm khoảng 30% GRDP, đồng thời mở rộng các mô hình thí điểm thành mạng lưới hành lang kinh tế tầm thấp và phát triển kinh tế cận biên, đóng góp từ 3 - 5% GRDP. Đây là những mục tiêu không dễ đạt được, nhưng nếu thực hiện hiệu quả, sẽ tạo ra bước chuyển căn bản về chất lượng tăng trưởng.

Tập trung tháo gỡ "điểm nghẽn", nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện gắn với trách nhiệm người đứng đầu

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Kế hoạch đề ra hệ thống nhiệm vụ và giải pháp khá toàn diện. Trước hết là hoàn thiện thể chế, tăng cường tuyên truyền, lồng ghép các mục tiêu vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Tiếp đó là đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ gắn với nhu cầu thực tiễn; hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Đặc biệt, việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được xác định là trụ cột quan trọng, với định hướng phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, sàn giao dịch công nghệ và thí điểm các mô hình kinh tế mới. Song song với đó, tỉnh chú trọng phát triển hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu số, bảo đảm kết nối đồng bộ, nhất là tại vùng sâu, vùng xa; xây dựng các cơ sở dữ liệu dùng chung và hệ thống tích hợp, chia sẻ dữ liệu.

Một nội dung đáng chú ý là triển khai các hệ thống thông minh như: Trung tâm điều hành thông minh (IOC), Trung tâm giám sát an toàn thông tin (SOC), cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Đây là nền tảng để chuyển từ chính quyền điện tử sang chính quyền số thực chất.

Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực số được coi là yếu tố then chốt. Tỉnh đặt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức, viên chức và phổ cập kỹ năng số cơ bản cho người dân. Đồng thời, tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế, thu hút nguồn lực chất lượng cao, tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo phát triển. Điện Biên nhấn mạnh việc hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng thông thoáng, linh hoạt; xây dựng cơ chế “đặt hàng” nhiệm vụ khoa học và công nghệ gắn với nhu cầu thực tiễn; thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các mô hình công nghệ và dịch vụ mới. Đồng thời, đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội, tăng cường hợp tác công - tư và phát huy vai trò của doanh nghiệp, tổ chức và người dân trong quá trình triển khai.

Kế hoạch hành động không chỉ cụ thể hóa một nghị quyết mà còn khẳng định quyết tâm chính trị của tỉnh Điện Biên trong đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện. Trọng tâm đặt ra trong thời gian tới là triển khai đồng bộ, quyết liệt, lấy kết quả thực tiễn làm thước đo, gắn trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của người dân và cộng đồng doanh nghiệp, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ từng bước trở thành động lực phát triển chủ yếu, góp phần xây dựng Điện Biên phát triển xanh, thông minh, bền vững trong giai đoạn mới.

Minh Thùy