Chủ đề của Đại hội là "Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc vì hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội".

Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930-2030); hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945-2045).

Tham dự Đại hội có 1.586 đại biểu đại diện cho hơn 5,6 triệu Đảng viên. Đại hội XIV sẽ thảo luận, thông qua các văn kiện quan trọng: Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV; Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam; Báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Điều lệ Đảng (2011 - 2025) và đề xuất định hướng bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng; Báo cáo kiểm điểm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.

Đoàn Chủ tịch Đại hội gồm 16 đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII: Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch Đoàn Chủ tịch; Chủ tịch nước Lương Cường; Bí thư Đảng ủy Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương Trần Cẩm Tú; Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Lê Minh Hưng; Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc; Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng; Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài; Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình; Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Quốc hội, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang; Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang; Thường trực Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV của Đảng Nguyễn Văn Nên; Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa; Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc.

Tới dự phiên khai mạc có các đồng chí: Nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; các đồng chí nguyên Chủ tịch nước: Nguyễn Minh Triết, Trương Tấn Sang; nguyên Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng; các đồng chí nguyên Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Văn An, Nguyễn Sinh Hùng, Nguyễn Thị Kim Ngân; nguyên Ủy viên Thường vụ Thường trực Bộ Chính trị Phạm Thế Duyệt; các đồng chí nguyên Thường trực Ban Bí thư: Phan Diễn, Lê Hồng Anh, Trần Quốc Vượng.

Các đồng chí nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đồng chí nguyên Phó Chủ tịch nước, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ và các đồng chí nguyên Ủy viên Trung ương Đảng các khóa, các đồng chí Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa XIII, các đồng chí lão thành cách mạng, Mẹ Việt Nam Anh hùng, nhân sĩ, trí thức, chức sắc tôn giáo và đại diện thế hệ trẻ.

Các vị Đại sứ, Đại diện các nước, Trưởng đại diện các tổ chức quốc tế tại Hà Nội đã dự phiên khai mạc Đại hội.

Trình bày diễn văn khai mạc Đại hội, Chủ tịch nước Lương Cường khẳng định, Đại hội lần thứ XIV của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, bước ngoặt mang tính lịch sử, hướng tới kỷ niệm 100 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2030), tập trung cao độ ý chí, nguyện vọng, quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân với tinh thần tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin tiến mạnh vào kỷ nguyên mới, vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Theo Chủ tịch nước Lương Cường, Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực tiếp tục có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; các thách thức an ninh phi truyền thống, nhất là biến đổi khí hậu và dịch bệnh ngày càng nghiêm trọng.

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, công nghệ lượng tử, các công nghệ mới…, kéo theo nhiều biến đổi mang tính thời đại, đang làm thay đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống kinh tế-xã hội, đặt ra yêu cầu cấp bách về xác lập mô hình tăng trưởng, mô hình phát triển mới, nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản xuất mới và năng lực cạnh tranh quốc gia; những yêu cầu mới trong quản lý phát triển xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia và tăng cường công tác đối ngoại.

Sau 40 năm thực hiện đường lối Đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, toàn diện, có ý nghĩa lịch sử, không ngừng cải thiện đời sống, nâng cao hạnh phúc của nhân dân, nâng tầm uy tín, vị thế đất nước trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, đất nước vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức và hạn chế như tăng trưởng vẫn dưới mức tiềm năng, chưa thật bền vững; năng suất lao động chưa cao, sức cạnh tranh của nền kinh tế còn hạn chế; đời sống một bộ phận nhân dân còn khó khăn; biến đổi khí hậu, thảm họa thiên nhiên, dịch bệnh, an ninh mạng… còn tác động rất phức tạp kéo theo nhiều hệ lụy.

Trong bối cảnh đó, Chủ tịch nước Lương Cường nhấn mạnh Đại hội XIV của Đảng có trách nhiệm lịch sử rất to lớn: Không chỉ đề ra mục tiêu, định hướng cho nhiệm vụ trong nhiệm kỳ 2026-2030, mà còn quyết định những vấn đề mang tầm chiến lược đối với tương lai và vận mệnh của dân tộc trong nhiều thập niên tới, nhằm tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển, niềm tự hào, ý chí tự cường dân tộc, khơi thông mọi nguồn lực, mọi động lực phát triển, phát huy sức mạnh nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại, đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hoàn thành thắng lợi mục tiêu xây dựng đất nước hùng cường, sánh vai với các cường quốc năm châu như tâm nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh và ước vọng của toàn dân tộc Việt Nam.

Chủ tịch nước khẳng định Đại hội XIV của Đảng là Đại hội khởi đầu cho kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, với phương châm "Đoàn kết -Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển", thể hiện bản lĩnh kiên định, ý chí quyết tâm và tinh thần đại đoàn kết của cả dân tộc vì mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Chủ tịch nước đề nghị các đồng chí đại biểu phát huy cao độ trách nhiệm, trí tuệ và tâm huyết; nêu cao tinh thần đoàn kết, dân chủ, thảo luận sâu sắc, góp phần quan trọng vào sự thành công của Đại hội.

Trước đó, sáng 19/1, phiên trù bị của Đại hội XIV đã diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia. Trước giờ khai mạc phiên họp, các đại biểu dự Đại hội đã vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và đặt vòng hoa, dâng hương tại Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.

Toàn thể Đại hội dành một phút mặc niệm để tưởng nhớ đến đồng chí Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã từ trần trong nhiệm kỳ Đại hội XIII.

Tại phiên trù bị, Đại hội đã biểu quyết tán thành, nhất trí cao thông qua Chương trình phiên họp trù bị, Quy chế làm việc của Đại hội, Chương trình làm việc của Đại hội và Quy chế bầu cử tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đại hội đã bầu Đoàn Chủ tịch gồm 16 đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị. Đại hội bầu Đoàn Thư ký gồm 5 đồng chí và Ban Thẩm tra tư cách đại biểu dự Đại hội gồm 13 đồng chí.

Đại hội đã biểu quyết tán thành, nhất trí cao thông qua Báo cáo thẩm tra tư cách đại biểu Đại hội XIV của Đảng do Ban Thẩm tra tư cách đại biểu trình. Theo đó, tất cả 1.586 đại biểu được triệu tập dự Đại hội đều đủ tư cách đại biểu Đại hội.