Theo quy hoạch, đoạn tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang (giai đoạn 1) có chiều dài khoảng 48,3km. Điểm đầu tại ranh giới giữa tỉnh Sơn La và tỉnh Điện Biên, kết nối với tuyến cao tốc CT.03 đi qua địa phận tỉnh Sơn La; điểm cuối tại nút giao IC.5, Km48+300, kết nối với phường Mường Thanh. Tuyến đường được thiết kế với vận tốc 80 km/h, quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, nền đường rộng 22m, cùng hệ thống cầu, hầm và các nút giao đồng bộ. Tổng mức đầu tư dự án 23.252 tỷ đồng, trong đó: Ngân sách Trung ương 21.828 tỷ đồng và ngân sách địa phương 1.424 tỷ đồng. Thời gian triển khai dự án trong giai đoạn 2026 - 2030. Dự án được chia thành 2 dự án thành phần gồm: Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng và đầu tư xây dựng tuyến chính.

Tuyến cao tốc này được xác định là mắt xích quan trọng trong việc hoàn thiện trục cao tốc Hà Nội - Hòa Bình - Sơn La - Điện Biên, qua đó hình thành tuyến kết nối xuyên suốt từ Hà Nội đến Điện Biên. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ góp phần đồng bộ hóa hệ thống hạ tầng giao thông khu vực, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển, giảm chi phí vận tải, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

Tại các xã, phường - nơi tuyến cao tốc dự kiến đi qua, cấp ủy, chính quyền địa phương và người dân đang rất kỳ vọng dự án sẽ thay đổi diện mạo và mở ra nhiều dư địa phát triển cho địa phương.

Xã Mường Ảng là một trong những địa bàn có tuyến đường đi qua với chiều dài khoảng 10,4km, từ Km16+900 đến Km27+300. Theo thống kê sơ bộ, dự án sẽ ảnh hưởng đến khoảng 50ha đất và 26 hộ dân. Hiện nay, chính quyền địa phương và người dân đều bày tỏ sự đồng thuận và kỳ vọng lớn vào dự án.

Bà Hà Thị Thanh Tâm, Chủ tịch UBND xã Mường Ảng cho biết: Xã Mường Ảng có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là cây cà phê và các sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, do hạn chế về giao thông nên việc mở rộng thị trường tiêu thụ còn gặp nhiều khó khăn. Khi tuyến cao tốc đi qua, việc kết nối với các địa phương khác sẽ thuận lợi hơn, tạo điều kiện để nông sản vươn xa, đồng thời thu hút thêm các doanh nghiệp đầu tư, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân”.

Tại bản Co Sản, xã Mường Ảng - nơi dự kiến tuyến cao tốc đi qua và bố trí các nút giao kết nối với đường liên xã, người dân cũng đã tiếp cận được thông tin về dự án và đồng thuận với chủ trương đầu tư dự án.

Ông Lường Văn Thi, Trưởng bản Co Sản chia sẻ: “Người dân trong bản rất ủng hộ chủ trương của Nhà nước. Khi có đường cao tốc, việc đi lại sẽ thuận tiện hơn rất nhiều, đồng thời mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho từng hộ gia đình. Chúng tôi tin tưởng, dự án đường cao tốc sẽ mở ra tương lai khởi sắc hơn cho các địa bàn còn nhiều khó khăn như bản Co Sản”.

Tại xã Tuần Giáo - địa bàn “cửa ngõ” phát triển của tỉnh, tuyến cao tốc cũng đang được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá. Dù có nhiều tiềm năng về phát triển nông nghiệp và du lịch, song trong thời gian qua, việc thu hút đầu tư vào địa phương vẫn còn hạn chế, một phần do hạ tầng giao thông kết nối chưa đáp ứng yêu cầu.

Ông Quàng Văn Cương, Chủ tịch UBND xã Tuần Giáo cho biết: “Tuyến đường sẽ hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông kết nối liên vùng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để Tuần Giáo tăng cường liên kết với các trung tâm kinh tế, rút ngắn thời gian di chuyển và giảm chi phí vận tải. Đây sẽ là yếu tố quan trọng giúp địa phương nâng cao năng lực thu hút đầu tư, nhất là trong các lĩnh vực nông nghiệp hàng hóa, chế biến và du lịch. Khi hạ tầng được cải thiện, Tuần Giáo có thêm cơ hội để khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững”.

Ở góc độ tổng thể, không chỉ mang ý nghĩa về giao thông, tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang còn tạo ra những tác động sâu rộng đến phát triển kinh tế - xã hội của cả vùng. Trước hết, tuyến đường sẽ góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao hiệu quả vận chuyển hàng hóa, qua đó tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm địa phương, đặc biệt là nông sản. Đồng thời, đây cũng là yếu tố quan trọng để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước, mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh.

Về không gian phát triển, khi hạ tầng giao thông được cải thiện, các khu vực dọc tuyến có điều kiện hình thành các khu đô thị, khu công nghiệp, dịch vụ và du lịch. Những vùng đất trước đây còn xa xôi, cách trở sẽ từng bước trở thành điểm đến mới trong chuỗi phát triển kinh tế của khu vực Tây Bắc. Bên cạnh đó, dự án còn góp phần tạo việc làm, sinh kế cho người dân, nâng cao đời sống, thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng bền vững.

Với đặc thù là tỉnh biên giới, tuyến cao tốc còn mang ý nghĩa quan trọng về quốc phòng - an ninh, góp phần tăng cường khả năng kết nối, cơ động, củng cố thế trận khu vực phòng thủ, đảm bảo an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.

Có thể thấy, từ chủ trương của Trung ương, đến sự đồng thuận của người dân, dự án cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang đang hội tụ các yếu tố để trở thành một “đòn bẩy” chiến lược. Khi tuyến đường được hình thành, những “điểm nghẽn” về giao thông được khai thông, mở ra một không gian phát triển mới, rộng lớn hơn cho Điện Biên nói riêng và khu vực Tây Bắc nói chung.

Cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang hoàn thành và đưa vào khai thác sẽ kết nối những vùng đất, kết nối những kỳ vọng, khát vọng vươn lên nhằm đưa tỉnh Điện Biên tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng trong tương lai.