Xác định cà phê là cây trồng chủ lực, những năm qua xã Mường Ảng tập trung duy trì và phát triển vùng nguyên liệu theo hướng hàng hóa. Đến nay, toàn xã có hơn 1.800ha cà phê; năm 2026, địa phương đã hoàn thành đào hố 300ha cà phê xen mắc ca, hiện đã triển khai trồng mới được 40ha. Cùng với mở rộng diện tích, xã đẩy mạnh tái canh diện tích già cỗi, hướng dẫn người dân thu hái quả chín, sơ chế đúng quy trình kỹ thuật, từng bước nâng cao chất lượng nguyên liệu phục vụ chế biến sâu.

Những thay đổi trong phương thức sản xuất đã mang lại hiệu quả rõ rệt cho người trồng cà phê. Giá cà phê những năm gần đây duy trì ở mức ổn định, việc liên kết tiêu thụ giúp người dân yên tâm đầu tư chăm sóc. Nhiều hộ có điều kiện mở rộng sản xuất, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

Anh Lường Văn Thành, bản Na Luông, xã Mường Ảng cho biết: "Những năm gần đây cà phê được giá cao, năm vừa rồi gia đình tôi thu được 200 triệu đồng. Năm nay mở rộng thêm 5.000m2, nâng tổng diện tích cà phê của gia đình lên 2ha. Thời gian tới, khi nhà máy chế biến cà phê xây dựng trên địa bàn, tôi kỳ vọng giá cà phê sẽ ổn định, giảm chi phí vận chuyển, tạo thêm việc làm và bảo đảm đầu ra cho sản phẩm”.

Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, xã Mường Ảng đã chú trọng phát triển hợp tác xã, doanh nghiệp trên địa bàn đầu tư chế biến sâu, tạo ra các sản phẩm cà phê có giá trị gia tăng cao. Hội Cà phê Chị em, bản Na Luông, xã Mường Ảng đã xây dựng mô hình khép kín từ vùng nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Hiện đơn vị liên kết thu mua cà phê của các hộ dân trong bản, với mức giá cao hơn giá thị trường. Trung bình mỗi năm xuất bán ra thị trường hơn 10 tấn cà phê bột với các dòng sản phẩm chế biến tự nhiên, chế biến mật ong và chế biến ướt. Sản phẩm đã có mặt tại nhiều thị trường như Hà Nội, Hải Phòng.

Chị Tòng Thị Nọi, thành viên Hội Cà phê Chị em, xã Mường Ảng cho biết: Hiện nay, hội chủ yếu thu mua cà phê của chị em hội viên trong Chi hội phụ nữ bản Na Luông. Cách thức chế biến tự nhiên với các dòng sản phẩm chế biến mật ong, chế biến ướt… đòi hỏi quy trình thu hái và tỷ lệ quả chín cao nên chúng tôi thường thu mua của các hội viên với giá cao hơn giá thị trường từ 1.000 - 2.000 đồng/kg. Như năm ngoái trung bình giá cà phê 25.000 – 30.000 đồng/kg, hội thu mua từ 27.000 – 32.000 đồng/kg.

Trên địa bàn xã Mường Ảng bước đầu có những doanh nghiệp, cơ sở chế biến cà phê từng bước đầu tư máy móc hiện đại nâng cao chất lượng sản phẩm. Công ty TNHH Hải An đã đầu tư hệ thống dây chuyền rang, nghiền, phân loại và đóng gói; đồng thời tiếp tục phát triển sản phẩm cà phê hòa tan nhằm mở rộng thị trường, công suất trên 20 tấn sản phẩm mỗi năm. Cơ sở chế biến cà phê Hà Chung từng bước nâng cấp nhà xưởng, đầu tư máy rang công nghiệp, mở rộng quy mô sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm chế biến, hướng đến đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài tỉnh.

Sự tham gia của doanh nghiệp chế biến đã từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị của cà phê địa phương, góp phần nâng cao giá trị hạt cà phê thay vì chỉ tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô.

Để hình thành chuỗi giá trị bền vững, chính quyền địa phương xác định thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu là khâu đột phá.

Ông Trần Minh Giáp, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Ảng, cho biết: "Địa phương xác định phát triển cà phê phải gắn với vùng nguyên liệu, chế biến sâu và thị trường tiêu thụ. Xã tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân sản xuất theo quy trình kỹ thuật, thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm OCOP".

Xã Mường Ảng phối hợp với Công ty Cổ phần Cà phê Detech triển khai công tác giải phóng mặt bằng dự án Nhà máy chế biến sâu cà phê. Hiện nay dự án đã giải phóng mặt bằng được khoảng 10/13ha. Khi nhà máy hoàn thành sẽ tạo bước đột phá trong chế biến sâu, nâng cao năng lực tiêu thụ cà phê tại chỗ, giảm phụ thuộc vào xuất bán nguyên liệu, mở rộng liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ, tạo thêm việc làm và nâng cao giá trị hạt cà phê Mường Ảng.

Việc phát triển đồng bộ vùng nguyên liệu, đẩy mạnh liên kết sản xuất và thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu đang tạo nền tảng để Mường Ảng hình thành chuỗi giá trị cà phê bền vững. Khi Nhà máy chế biến sâu cà phê Detech đi vào hoạt động, hạt cà phê sẽ được nâng cao giá trị ngay tại vùng nguyên liệu, đầu ra được mở rộng, góp phần khẳng định thương hiệu cà phê Mường Ảng trên thị trường.