Bản Hua Rốm, xã Nà Tấu hiện có gần 3.000ha rừng. Để giữ rừng, bản thành lập 16 tổ quản lý, bảo vệ rừng, mỗi tổ từ 8 đến 9 người. Vào mùa mưa, các tổ thực hiện tuần tra mỗi tuần một lần; riêng mùa khô hanh hoặc khi cao điểm nguy cơ cháy rừng, tuần tra từ 2 đến 3 lần/tuần. Ngoài ra, người dân còn chủ động phát dọn thực bì, tạo đường băng cản lửa, kiểm soát chặt việc đốt nương nhằm hạn chế nguy cơ cháy rừng.

Anh Vàng A Chính, người dân bản Hua Rốm, xã Nà Tấu cho biết: Bà con ngày càng nâng cao ý thức quản lý, bảo vệ rừng hơn, bởi rừng mang lại lợi ích thiết thực cho cuộc sống. Việc đốt nương được đăng ký theo thời gian rõ ràng, có người trực đến khi lửa tắt hẳn mới được rời đi. Nhờ vậy, nhiều năm nay trên địa bàn bản không xảy ra cháy rừng lớn.

Năm 2024, bản Hua Rốm được chi trả hơn 800 triệu đồng tiền DVMTR. Từ nguồn kinh phí này, Ban lãnh đạo bản đã xây dựng quy chế sử dụng công khai, minh bạch để vừa phục vụ công tác bảo vệ rừng, vừa hỗ trợ đời sống người dân.

Theo đó, 30% nguồn tiền được trích vào quỹ bảo vệ rừng của bản để mua sắm dụng cụ phòng cháy, chữa cháy rừng và hỗ trợ công tuần tra cho các thành viên tổ quản lý, bảo vệ rừng với mức 200 nghìn đồng/người/ngày. Hiện nay, quỹ bảo vệ rừng của bản còn gần 200 triệu đồng để phục vụ công tác quản lý, bảo vệ rừng lâu dài.

Ngoài ra, 10% nguồn tiền được đưa vào quỹ chung của bản để phục vụ các hoạt động cộng đồng như văn hóa, văn nghệ, sửa chữa nhà văn hóa, làm đường nội bản, đường nội đồng phục vụ sản xuất. Cuối năm 2025, bản đã sử dụng 30 triệu đồng sửa chữa nhà văn hóa, mua thêm bàn ghế, loa đài phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Một phần kinh phí được trích để sửa chữa các tuyến đường nội bản, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, vận chuyển nông sản. Đến nay, quỹ chung của bản còn hơn 60 triệu đồng.

60% số tiền còn lại được chia trực tiếp cho 141 hộ dân trong bản. Trung bình năm 2025, mỗi hộ được nhận khoảng 4 triệu đồng. Với nhiều gia đình vùng cao, đây là khoản hỗ trợ có ý nghĩa thiết thực để trang trải cuộc sống, mua sắm vật dụng sinh hoạt và đầu tư cho con cái học hành.

Ông Vàng A Sình, Bí thư Chi bộ bản Hua Rốm, xã Nà Tấu cho biết: Trước đây đời sống người dân còn nhiều khó khăn, nhưng từ khi có chính sách chi trả DVMTR, bà con có thêm nguồn thu nhập ổn định. Đến nay, trên 50% số hộ trong bản đã sắm được ti vi, tủ lạnh; 100% hộ dân có xe máy phục vụ đi lại và sản xuất. Người dân cũng ý thức rõ hơn việc giữ rừng, bởi nếu rừng mất thì nguồn thu từ DVMTR cũng không còn.

Cùng với công tác bảo vệ rừng, chính sách chi trả DVMTR đã mang lại nguồn thu nhập thiết thực cho nhiều hộ dân tại bản Lúm, xã Mường Mùn. Bản Lúm có trên 600ha rừng, trong đó trên 300ha đủ điều kiện được hưởng tiền chi trả DVMTR. Trung bình mỗi năm bản nhận được trên 200 triệu đồng tiền DVMTR. Từ nguồn tiền này, nhiều gia đình có điều kiện mua thêm trâu bò, máy móc sản xuất, sửa chữa nhà ở và đầu tư cho con em học tập. Nguồn hỗ trợ ổn định hằng năm đã giúp người dân nâng cao ý thức giữ rừng, bởi rừng giờ đây thực sự mang lại lợi ích trực tiếp cho cuộc sống.

Ông Lò Văn Hương, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Mường Ảng cho biết: Việc chi trả DVMTR thời gian qua đã góp phần nâng cao trách nhiệm của người dân trong quản lý, bảo vệ rừng. Khi được hưởng lợi từ rừng, bà con tích cực tham gia tuần tra, phát hiện và phối hợp xử lý các hành vi vi phạm lâm luật, cũng như công tác phòng cháy, chữa cháy rừng tại địa phương.

Theo thống kê, trong 4 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã tổ chức gần 1.900 lượt tuần tra rừng với hơn 9.200 lượt người tham gia. Qua hệ thống cảnh báo cháy rừng, tỉnh phát hiện hơn 4.600 điểm cháy; khi xảy ra cháy rừng, các địa phương đã huy động trên 3.456 lượt người tham gia chữa cháy, hạn chế thấp nhất thiệt hại về rừng.

Hiện toàn tỉnh duy trì hơn 1.100 tổ đội phòng cháy, chữa cháy rừng tại cơ sở. Công tác chi trả DVMTR tiếp tục được triển khai hiệu quả. Năm 2024, toàn tỉnh đã chi trả hơn 242 tỷ đồng tiền DVMTR cho 6.626 chủ rừng, với diện tích chi trả trên 316.000ha rừng. Dự kiến trong năm 2026, tỉnh tiếp tục chi trả khoảng 264 tỷ đồng tiền DVMTR năm 2025 cho gần 8.900 chủ rừng.

Thực tiễn cho thấy, khi người dân thực sự được hưởng lợi từ rừng, họ sẽ chủ động giữ rừng, bảo vệ rừng như nguồn sinh kế lâu bền của mình.