Kỳ 1: Từ chuyển dịch cơ cấu đến cải thiện môi trường đầu tư

Thực tiễn phát triển kinh tế những năm gần đây cho thấy, Điện Biên đã lựa chọn cách tiếp cận thận trọng nhưng căn cơ: Từng bước chuyển trọng tâm từ tăng trưởng theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Thay vì chạy theo tốc độ hay quy mô thuần túy, tỉnh xác định chất lượng tăng trưởng phải được đo bằng hiệu quả sử dụng nguồn lực, khả năng thu hút đầu tư bền vững và sự phát triển lành mạnh của khu vực doanh nghiệp. Đây được coi là nền tảng quan trọng để bảo đảm phát triển ổn định và lâu dài.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với lợi thế địa phương

Với nhiều giải pháp đồng bộ, sát với điều kiện thực tiễn, cơ cấu kinh tế của tỉnh tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, phù hợp với lợi thế so sánh của địa phương. Các ngành, lĩnh vực có tiềm năng từng bước được chú trọng khai thác, hình thành những trụ cột tăng trưởng rõ nét hơn, tạo sự cân đối tương đối giữa nông nghiệp, công nghiệp - xây dựng và dịch vụ.

Trong bức tranh chuyển dịch đó, khu vực dịch vụ, đặc biệt là du lịch, nổi lên như một điểm nhấn quan trọng. Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã tập trung khai thác các tiềm năng, lợi thế về lịch sử, văn hóa và cảnh quan thiên nhiên, từng bước đa dạng hóa các loại hình du lịch như: Du lịch lịch sử - tâm linh, du lịch bản sắc văn hóa dân tộc, du lịch khám phá cảnh quan, du lịch nghỉ dưỡng, giải trí và chăm sóc sức khỏe. Song song với đó là việc đẩy mạnh liên kết vùng, liên kết thị trường thông qua các hoạt động hợp tác trong khuôn khổ liên kết Tây Bắc mở rộng và giữa các tỉnh Tây Bắc với Thành phố Hồ Chí Minh. Nhiều hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch được tổ chức bài bản, có chiều sâu, như: Tuần Văn hóa - Du lịch Tây Bắc và Thành phố Hồ Chí Minh tại tỉnh Luông-pha-băng (nước CHDCND Lào); các hội thảo quảng bá, xúc tiến du lịch vùng Tây Bắc tại Lào; hội nghị xúc tiến du lịch tỉnh Điện Biên tại Hà Nội, Thanh Hóa; Festival Tinh hoa Tây Bắc - Điện Biên năm 2025; các hội nghị xúc tiến, quảng bá và phát triển du lịch Tây Bắc - Thành phố Hồ Chí Minh. Đồng thời, tỉnh chủ động mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực du lịch, hàng không, lữ hành và truyền thông.

Du khách tham quan Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Việc ký kết và triển khai hợp tác với Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), đặc biệt là phối hợp khai trương đường bay Thành phố Hồ Chí Minh - Điện Biên với tần suất phù hợp, đã góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thị trường phía Nam, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút khách du lịch và nhà đầu tư. Cùng với đó là hợp tác với Công ty Cổ phần Du lịch Vietravel, các Sở Du lịch Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa, Bình Định và Tổng Công ty Du lịch Hà Nội nhằm chia sẻ kinh nghiệm, liên kết sản phẩm và mở rộng thị trường.

Nhờ những giải pháp đồng bộ, giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh đã đón trên 5,45 triệu lượt khách, tổng doanh thu từ hoạt động du lịch đạt hơn 9.400 tỷ đồng. Riêng năm 2025, lượng khách du lịch ước đạt trên 1,45 triệu lượt, doanh thu khoảng 2.400 tỷ đồng. Những con số này phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt của cơ cấu kinh tế theo hướng khai thác hiệu quả giá trị lịch sử, văn hóa, cảnh quan và dịch vụ. Đặc biệt, sự kiện kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ và việc đăng cai Năm Du lịch quốc gia - Điện Biên 2024 đã tạo cú hích quan trọng, giúp hình ảnh về con người, mảnh đất và văn hóa Điện Biên được quảng bá rộng rãi, qua đó khẳng định vai trò ngày cảng rõ nét của du lịch trong cơ cấu kinh tế của tỉnh.

Cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh - khâu then chốt nâng cao sức cạnh tranh

Song song với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, Điện Biên xác định cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh là khâu then chốt để nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đây là yếu tố quyết định khả năng thu hút và giữ chân nhà đầu tư, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển ổn định.

Với sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và việc tổ chức thực hiện đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở, công tác cải cách hành chính của tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực. Giai đoạn 2021 -2023, Chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) của tỉnh luôn đạt điểm số cao, xếp trong nhóm dẫn đầu các tỉnh miền núi phía Bắc, năm sau cao hơn năm trước. Năm 2024, mặc dù thứ hạng có biến động, nhưng điểm số vẫn tăng 0,21 điểm so với năm 2023 và là năm tỉnh đạt số điểm cao nhất kể từ năm 2012 đến nay. Đáng chú ý, Chỉ số Chuyển đổi số năm 2024 của tỉnh xếp thứ 9/63 tỉnh, thành phố trong cả nước, cho thấy nỗ lực đổi mới phương thức quản lý, điều hành đã đi vào thực chất.

Cùng với đó, Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) có sự cải thiện rõ nét. Năm 2023, PCI của tỉnh xếp thứ 31/63, là thứ hạng cao nhất trong 10 năm trở lại đây; năm 2024 đạt 67,67 điểm, mức điểm cao nhất từ trước đến nay. Đặc biệt, Chỉ số Gia nhập thị trường liên tục được cải thiện, năm 2024 xếp cao nhất cả nước, phản ánh môi trường kinh doanh ngày càng thông thoáng, thuận lợi.

Cải cách thủ tục hành chính được triển khai mạnh mẽ, nhất là trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp. Thời gian cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được rút ngắn từ 3 ngày theo quy định xuống còn 1,5 ngày hoặc ít hơn; thủ tục được thực hiện liên thông hoàn toàn trên môi trường mạng giữa cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế và bảo hiểm xã hội. Đến năm 2025, tỷ lệ hồ sơ đăng ký doanh nghiệp nộp trực tuyến và nhận kết quả qua mạng đạt 99,81%, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí.

Công tác thu hút và xúc tiến đầu tư được triển khai chủ động, có trọng tâm. Tỉnh đã kêu gọi, xúc tiến và tạo điều kiện để nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn khảo sát, nghiên cứu và triển khai dự án như: Sun Group, Vingroup, Liên danh Đèo Cả - Văn Phú - Phú Mỹ - Thành Lợi, Văn Phú - Invest, Tập đoàn TH, Danco, CME… Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư và cấp Giấy chứng nhận đầu tư cho 86 dự án, tổng vốn đăng ký trên 23.071,798 tỷ đồng. Lũy kế toàn tỉnh có 224 dự án được phê duyệt chủ trương đầu tư, với tổng vốn đăng ký 47.071,245 tỷ đồng; trong đó 142 dự án đã hoàn thành, đưa vào hoạt động, tổng vốn 14.534,379 tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực: Thủy điện, nông, lâm nghiệp, thủy sản, khai thác khoáng sản, vật liệu xây dựng,... Những kết quả trên cho thấy môi trường đầu tư của Điện Biên đã có sự cải thiện thực chất, không dừng ở số lượng hồ sơ hay cam kết trên giấy mà được kiểm chứng bằng kết quả triển khai trên thực tế.

Những chuyển biến trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cải thiện môi trường đầu tư, phát triển doanh nghiệp và nâng cao kỷ luật tài chính - ngân sách đã tạo nền tảng quan trọng cho việc nâng cao chất lượng tăng trưởng của tỉnh. Tuy nhiên, để tăng trưởng thực sự bền vững, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới không dừng ở quy mô hay tốc độ, mà tập trung sâu hơn vào năng suất lao động, hiệu quả sử dụng nguồn lực và khả năng cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Kỳ 2: Nền tảng của tăng trưởng bền vững