Thủ đoạn phổ biến hiện nay là các đối tượng người Việt Nam hoặc người Việt Nam đang sinh sống, làm việc tại nước ngoài lợi dụng mối quan hệ bạn bè, người thân hoặc sử dụng các nền tảng mạng xã hội như facebook, zalo để tiếp cận nạn nhân. Ban đầu, chúng đưa ra những thông tin tuyển dụng với nội dung hấp dẫn như làm việc văn phòng, bán hàng trực tuyến, quản trị hệ thống, chăm sóc khách hàng hoặc các công việc thao tác trên máy tính với mức lương từ vài chục triệu đồng mỗi tháng. Sau khi nạn nhân đồng ý, các đối tượng hướng dẫn gửi ảnh cá nhân, thông tin giấy tờ để làm hộ chiếu, hỗ trợ chi phí đi lại và bố trí hành trình xuất cảnh. Nhiều trường hợp được hướng dẫn bay sang Thái Lan rồi tiếp tục di chuyển bằng đường bộ sang Myanmar hoặc đi thẳng đến các khu vực đặc khu kinh tế ở Lào.

Khi đặt chân đến nơi làm việc, thực tế hoàn toàn khác với những gì đã được giới thiệu. Nạn nhân bị ép ký hợp đồng lao động, bị quản lý chặt chẽ, bị cưỡng ép thực hiện các hoạt động lừa đảo qua mạng xã hội. Nếu không đạt chỉ tiêu, họ bị giam giữ, đe dọa, bỏ đói hoặc bán sang các công ty khác. Muốn trở về nước, gia đình phải chuyển số tiền lớn để chuộc người.

Đáng lưu ý, cơ cấu nạn nhân của TPMBN đang có sự thay đổi đáng kể. Nếu trước đây chủ yếu tập trung ở phụ nữ và trẻ em thì hiện nay số lượng nam giới trở thành nạn nhân đang gia tăng. Điều đó cho thấy phạm vi tác động của loại tội phạm này ngày càng rộng, mức độ xâm nhập ngày càng sâu vào nhiều nhóm đối tượng xã hội.

Thực tiễn đấu tranh chuyên án cho thấy nhiều vụ án có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, thủ đoạn khép kín, hoạt động xuyên quốc gia. Tháng 5/2024, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh phối hợp với Cục C02 Bộ Công an và các đơn vị nghiệp vụ đấu tranh thành công chuyên án bí số 524N, bắt giữ đối tượng L.T.N., trú tại xã Noong Luống (cũ), giải cứu thành công 14 nạn nhân.

Quá trình điều tra xác định, sau thời gian làm phiên dịch tại một công ty Trung Quốc ở Đặc khu kinh tế Tam Giác Vàng thuộc tỉnh Bo Kẹo, Lào, đối tượng được chủ công ty đặt vấn đề tuyển người sang làm việc để hưởng tiền công môi giới. Từ đó, đối tượng liên hệ với người thân, bạn bè, người cùng địa phương và trực tiếp gọi điện, nhắn tin tuyển dụng. Những lời giới thiệu về công việc bán hàng trực tuyến, thao tác trên máy tính với thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng đã khiến nhiều người tin tưởng. Từ tháng 5 - 7/2024, đối tượng đã đưa 14 công dân Việt Nam sang làm việc tại công ty này. Tại đây, các nạn nhân bị cưỡng bức lao động; nhiều người phải nhờ gia đình gửi tiền chuộc, một số trường hợp được lực lượng chức năng và cơ quan đại diện ngoại giao hỗ trợ giải cứu.

Trước diễn biến phức tạp của loại tội phạm này, Công an tỉnh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và ý thức cảnh giác cho nhân dân, nhất là các nhóm đối tượng có nguy cơ cao như phụ nữ trẻ, thanh thiếu niên và người lao động có nhu cầu tìm việc làm. Công an tỉnh đã tham mưu đề nghị các doanh nghiệp viễn thông phát tin nhắn cảnh báo đến toàn bộ thuê bao trên địa bàn; đồng thời vận động các nạn nhân đã được giải cứu trực tiếp tham gia tuyên truyền tại địa phương cư trú. Những câu chuyện thật, trải nghiệm thật trở thành lời cảnh báo có sức tác động mạnh mẽ hơn nhiều so với những khuyến cáo thông thường.

Song song với đó, lực lượng công an các cấp tăng cường công tác quản lý địa bàn, quản lý đối tượng; tập trung rà soát tại các khu vực biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, những đối tượng thường xuyên xuất nhập cảnh sang Trung Quốc, Lào, Campuchia, Myanmar. Công tác trinh sát trên không gian mạng cũng được tăng cường nhằm phát hiện kịp thời các dấu hiệu tuyển dụng bất thường, môi giới xuất cảnh trái phép, lôi kéo lao động ra nước ngoài hoặc các hoạt động có yếu tố nghi vấn khác.

Đối với các vụ án đã phát hiện, lực lượng chức năng phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng lựa chọn đưa vào diện án điểm, tập trung điều tra, truy tố, xét xử nhanh, đồng thời tổ chức xét xử lưu động để nâng cao tính răn đe, giáo dục pháp luật trong nhân dân. Bên cạnh đó, các cấp, ngành quan tâm giải quyết việc làm cho người dân, kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ đào tạo nghề nhằm giảm những điều kiện để tội phạm lợi dụng.

Thực tế cho thấy, TPMBN thường xuất hiện qua một tài khoản mạng xã hội, một cuộc điện thoại hỏi thăm, một lời giới thiệu từ người quen hoặc một cơ hội việc làm tưởng chừng rất hấp dẫn. Vì vậy, mỗi người dân cũng cần tự trang bị kỹ năng nhận diện rủi ro, kiểm chứng thông tin tuyển dụng, chủ động liên hệ cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn.