Những ngày cuối tháng 5, Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh Điện Biên phối hợp với cấp ủy, chính quyền xã Mường Pồn tổ chức khảo sát, xác minh thông tin về một vị trí nghi có mộ liệt sĩ tại bản Mường Pồn 1. Địa điểm khảo sát nằm tại khu vực ruộng của gia đình ông Quàng Văn Phong, giáp sườn đồi thuộc rừng phòng hộ của bản Mường Pồn 1, cách trung tâm bản khoảng 2km. Theo xác minh thực địa, khu vực nghi có phần mộ liệt sĩ nằm trên sườn đồi gần con suối nhỏ, nơi vẫn còn những dấu tích tự nhiên giúp nhận diện vị trí qua nhiều năm tháng.

Ông Lường Văn Tâm, cháu nội ông Lường Văn Đin - người từng trực tiếp chỉ vị trí chôn cất liệt sĩ kể lại: Khi còn sống, ông tôi thường nhắc đến khu vực này. Ông nói sau chiến tranh có khoảng 22 bọc ni lông chứa hài cốt liệt sĩ được chôn cất tại đây. Những năm tháng ấy rất khó khăn, việc mai táng được thực hiện trong điều kiện thiếu thốn, nhưng bà con luôn cố gắng gìn giữ và ghi nhớ vị trí để sau này có thể tìm lại các anh.

Theo lời kể của gia đình, khu vực này trước đây có bốn hố bom lớn. Qua thời gian, đất đai được san gạt để sản xuất nông nghiệp. Năm 2007, thân nhân liệt sĩ Nguyễn Văn Lập đã tìm về địa phương xác minh thông tin và được ông Đin dẫn đường đến khu vực bờ ruộng để thắp hương tưởng niệm.

Ông Quàng Văn Phong có khu ruộng giáp vị trí khảo sát chia sẻ: Người dân chúng tôi rất mong các cơ quan chức năng sớm xác minh được chính xác vị trí và tìm thấy hài cốt các liệt sĩ. Các liệt sĩ đã hy sinh vì đất nước, nên dù bao nhiêu năm trôi qua, việc đưa các anh trở về với gia đình vẫn là mong mỏi của tất cả mọi người.

Sau quá trình khảo sát thực địa, đối chiếu thông tin từ nhân chứng, hồ sơ liệt sĩ và các biên bản xác minh tại địa phương, đoàn công tác thống nhất nhận định vị trí phần mộ liệt sĩ được nhân chứng chỉ dẫn từ trước đến nay cơ bản không thay đổi.

Việc xác minh thông tin tại xã Mường Pồn là một mắt xích quan trọng trong hành trình tìm kiếm các liệt sĩ chưa được quy tập. Mỗi lời kể của nhân chứng, mỗi chi tiết từ hồ sơ lưu trữ đều được nghiên cứu, đối chiếu một cách cẩn trọng nhằm bảo đảm tính chính xác trước khi triển khai các bước tiếp theo. Trước đây, việc xác minh địa điểm chôn cất là bước đầu tiên trong hành trình tìm kiếm, giờ đây, công tác xác định danh tính liệt sĩ bằng công nghệ ADN được xem là bước đột phá, mang lại hy vọng cho nhiều gia đình liệt sĩ.

Mới đây, đoàn công tác Bộ CHQS tỉnh đã có buổi làm việc với cấp ủy, chính quyền xã Tuần Giáo nhằm thống nhất nội dung chuẩn bị cho công tác lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính đang an táng trên địa bàn. Tại buổi làm việc, các đại biểu tập trung trao đổi kế hoạch phối hợp triển khai việc lấy mẫu ADN, rà soát hồ sơ, xác minh thông tin, chuẩn bị địa điểm, lực lượng phục vụ cũng như các điều kiện cần thiết để bảo đảm quá trình lấy mẫu diễn ra thuận lợi, đúng quy định.

Đại tá Dương Quốc Long, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Điện Biên nhấn mạnh: Việc lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Đây không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn là sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với địa phương để bảo đảm quá trình thực hiện diễn ra khoa học, chính xác và đúng tiến độ.

Hiện nay, công nghệ giám định ADN đang mở ra cơ hội lớn trong việc xác định danh tính các liệt sĩ chưa rõ tên tuổi. Nhiều trường hợp sau hàng chục năm đã được nhận diện thành công, giúp thân nhân có thể đón người thân trở về.

Ông Quàng Văn Cương, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Tuần Giáo cho biết: Chúng tôi sẽ huy động các lực lượng liên quan phối hợp chặt chẽ với cơ quan quân sự để thực hiện tốt công tác lấy mẫu ADN, phục vụ hiệu quả việc tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ.

Ngoài sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, hành trình tìm kiếm liệt sĩ còn nhận được sự đồng hành tích cực của người dân địa phương. Những nhân chứng lịch sử, những người cao tuổi trong các bản làng vẫn đang lưu giữ nhiều thông tin quý giá về các trận đánh, các khu vực chôn cất liệt sĩ và sẵn sàng hỗ trợ lực lượng chức năng khi được yêu cầu.