Là tỉnh miền núi có thế mạnh về nông - lâm nghiệp, với diện tích đất nông nghiệp chiếm khoảng 93% diện tích tự nhiên, Điện Biên xác định nông nghiệp là trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Những năm qua, tỉnh đã tập trung triển khai tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Sản xuất nông nghiệp mở rộng về quy mô, từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, Điện Biên đã hình thành nhiều vùng sản xuất hàng hóa tập trung gắn với cây trồng chủ lực. Diện tích mắc ca đạt trên 12.360ha, cà phê hơn 8.390ha, cây dứa trên 1.046ha. Việc phát triển các vùng nguyên liệu tập trung tạo điều kiện thuận lợi cho chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm góp phần thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.

Việc ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật được đẩy mạnh trong sản xuất nông nghiệp. Nhiều mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, tưới tiết kiệm nước, canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu được triển khai rộng rãi. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Tại xã Mường Nhà, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng phù hợp với điều kiện tự nhiên đang mang lại hiệu quả tích cực. Tận dụng lợi thế khí hậu, thổ nhưỡng, địa phương lựa chọn cây dứa mật làm cây trồng chủ lực trên đất dốc. Đây là giống dứa có đặc điểm quả to, trung bình từ 2 - 3kg/quả, nhiều nước, vị ngọt đậm, dễ tiêu thụ trên thị trường, hiện sản phẩm đã đạt chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Đến nay, toàn xã đã phát triển được 265ha dứa, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là tại các vùng trước đây sản xuất kém hiệu quả. Việc lựa chọn đúng cây trồng chủ lực không chỉ giúp khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai mà còn tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao.

Ông Đặng Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Mường Nhà cho biết: Không dừng lại ở cây dứa, Mường Nhà tiếp tục đa dạng hóa cơ cấu cây trồng với mục tiêu phát triển thêm 120ha cà phê và 120ha mắc ca trong năm 2026. Đồng thời, khuyến khích người dân chuyển đổi diện tích nương kém hiệu quả sang trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn. Mô hình trồng ớt J xanh với diện tích 1,7ha theo hướng hữu cơ là một ví dụ điển hình. Dù mới triển khai, song mô hình mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế nông nghiệp.

Tại bản Bồ Hóng, phường Mường Thanh, Công ty TNHH Carafarm Việt Nam đã xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững trên diện tích gần 5ha. Khởi đầu từ 5.000m2 trồng bưởi da xanh vào năm 2014, đến năm 2017, doanh nghiệp mở rộng quy mô với 2.000 cây cam ruột đỏ được canh tác theo hướng hữu cơ. Nhờ áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, chú trọng cải tạo đất và giảm sử dụng phân bón hóa học, vườn cây sinh trưởng ổn định, cho sản lượng khoảng 30 tấn quả mỗi năm. Sản phẩm đảm bảo an toàn, chất lượng, từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp không dừng lại ở thay đổi cơ cấu cây trồng mà quan trọng hơn là đổi mới phương thức sản xuất. Trên địa bàn tỉnh, nhiều mô hình nông nghiệp an toàn, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao được nhân rộng, góp phần hình thành nền nông nghiệp xanh, thông minh và bền vững. Hiện nay, nhiều đơn vị đã đạt chứng nhận tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ. Tiêu biểu như Hợp tác xã Nông nghiệp Công nghệ cao Si Pa Phìn với hơn 5ha đạt chứng nhận hữu cơ; Hợp tác xã Nam Dương với 13ha đạt tiêu chuẩn VietGAP; các mô hình sản xuất cây ăn quả đạt tiêu chuẩn GlobalGAP và hữu cơ của doanh nghiệp địa phương. Đây là những tín hiệu tích cực, khẳng định hướng đi đúng của ngành nông nghiệp tỉnh.

Đáng chú ý, trong lĩnh vực sản xuất lúa, tỉnh triển khai chương trình BNS OPEN với mô hình kinh tế nông nghiệp tuần hoàn ứng dụng công nghệ cao trên cánh đồng lớn tại xã Thanh Nưa, diện tích hơn 60ha. Mô hình áp dụng nhiều giải pháp tiên tiến như rút nước xen kẽ, sử dụng phân bón công nghệ nano, ứng dụng thiết bị bay không người lái trong gieo sạ, phun thuốc; quản lý sản xuất bằng nhật ký điện tử và đo phát thải bằng công nghệ vệ tinh. Đây là những ứng dụng giúp tiết kiệm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất, giảm phát thải khí nhà kính, góp phần bảo vệ môi trường, hướng tới nền nông nghiệp phát thải thấp.

Giai đoạn 2026 - 2030, Điện Biên đặt mục tiêu cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng “hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững”. Từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, ngành nông nghiệp chuyển mạnh sang sản xuất quy mô lớn, ứng dụng khoa học - công nghệ, gắn với thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị gia tăng. Đặc biệt, việc triển khai Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 31/12/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã tạo cơ sở quan trọng để định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững trong giai đoạn tới. Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, cùng sự chủ động của người dân và doanh nghiệp, nông nghiệp Điện Biên kỳ vọng sẽ có bước chuyển mình mạnh mẽ.