Công tác phát triển kinh tế khu vực biên giới được tỉnh đặc biệt chú trọng, UBND tỉnh chỉ đạo các đơn vị, sở, ngành, địa phương triển khai quyết liệt nhiệm vụ, giải pháp phát triển bền vững KT - XH vùng biên gắn với tạo việc làm, tăng thu nhập, bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững và thu hẹp chênh lệch vùng miền. Việc triển khai được lồng ghép với kế hoạch phát triển KT - XH của các địa phương theo từng năm, giai đoạn và được báo cáo thường xuyên tại các phiên họp UBND tỉnh nhằm đánh giá kết quả đạt được, nhận định khó khăn, vướng mắc và kịp thời đề ra biện pháp tháo gỡ phù hợp.

Để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất giữa công tác xây dựng chính sách và quy hoạch phát triển không gian kinh tế, đặc biệt tại các trục động lực gắn với quốc lộ 12, cửa khẩu Tây Trang, Huổi Puốc và A Pa Chải, tỉnh chú trọng hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng thuận lợi nhằm thu hút đầu tư vào hạ tầng thương mại, dịch vụ và logistics tại khu vực biên giới. Chính sách đặc thù thu hút đầu tư vào các loại hình thương mại, dịch vụ đã được triển khai theo định hướng phát triển kinh tế cửa khẩu, mở rộng giao thương với nước Lào và Trung Quốc, tạo nền tảng cho liên kết vùng, phát triển thương mại biên mậu.

Phát huy lợi thế khu vực biên giới, tỉnh đã tập trung đầu tư nâng cấp hệ thống chợ biên giới, chợ cửa khẩu, trung tâm thương mại cùng hạ tầng kinh tế cửa khẩu. Chợ trung tâm các xã biên giới được quan tâm đầu tư khang trang, rộng rãi tạo điều kiện cho người dân giao thương buôn bán. Đồng thời, đẩy mạnh khai thác hiệu quả hoạt động giao thương với Lào và Trung Quốc, ưu tiên hoàn thiện kết cấu hạ tầng tại các cửa khẩu trọng điểm như A Pa Chải - Long Phú, Cửa khẩu quốc tế Tây Trang và Huổi Puốc. Nhờ đó, hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu duy trì đà tăng trưởng ổn định, tạo thêm động lực phát triển lĩnh vực thương mại - dịch vụ và thúc đẩy lưu thông hàng hóa trên địa bàn.

Xác định giao thông là một trong những động lực then chốt thúc đẩy phát triển KT - XH, từ năm 2022 đến nay, Điện Biên tập trung nguồn lực đầu tư kết cấu hạ tầng khu vực biên giới, ưu tiên các dự án có ý nghĩa chiến lược về giao thông, QP - AN, thương mại biên mậu và dân sinh. Với tổng kinh phí trên 2.000 tỷ đồng tỉnh tập trung đầu tư các dự án giao thông trọng điểm, việc nâng cấp hạ tầng khu vực biên giới được ưu tiên hàng đầu nhằm tăng cường kết nối, phục vụ phát triển kinh tế cửa khẩu và bảo đảm QP - AN.

Như dự án đường ra biên giới Mường Nhà - Pha Lay - Mốc 130 gắn với kè bảo vệ chân mốc 130 có tổng kinh phí 80 tỷ đồng; đường Na Phay - Huổi Chanh - bản Gia Phú A, B, xã Mường Nhà 41 tỷ đồng; tuyến Tây Trang - Pa Thơm trên 90 tỷ đồng; đường Quảng Lâm - Na Cô Sa; đường vào Đồn Biên phòng Thanh Luông - Mốc 104; tuyến Xôm - Mốc C5… Nhóm dự án này có vai trò then chốt trong cải thiện hạ tầng khu vực biên giới, nâng cao khả năng kết nối, rút ngắn thời gian đi lại giữa các xã vùng sâu, vùng xa. Việc nâng cấp các tuyến đường liên xã và các trục kết nối cửa khẩu đã mở rộng khả năng giao thương, giảm chi phí vận chuyển hàng hóa, tạo điều kiện phát triển thương mại biên mậu, du lịch sinh thái - lịch sử và dịch vụ cửa khẩu.

Các dự án lớn, như di dân tái định cư Thủy điện Sơn La, Đề án 79, đề án tái định cư Thủy điện Sơn La giai đoạn 2, dự án bố trí dân cư biên giới Việt - Lào, các dự án dân cư vùng thiên tai đã giúp giảm áp lực di cư, bảo đảm chỗ ở, đất sản xuất và điều kiện sinh hoạt. Từ nguồn vốn Chương trình MTQG phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS & MN, giảm nghèo bền vững, Chương trình xây dựng nông thôn mới, hàng trăm dự án nhóm C đã được triển khai đồng bộ, trọng tâm phù hợp với định hướng phát triển khu vực biên giới. Các hạng mục hạ tầng thiết yếu như giao thông nông thôn, nước sinh hoạt, trường học, trạm y tế, nhà sinh hoạt cộng đồng được triển khai đồng bộ hơn, rút ngắn thời gian thực hiện, phục vụ an sinh xã hội và phát triển sản xuất.

Tại hội nghị công tác biên giới cửa khẩu năm 2026 vừa qua, đồng chí Nguyễn Văn Đoạt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban chỉ đạo Công tác biên giới tỉnh đề nghị các cơ quan đơn vị tham mưu UBND tỉnh phối hợp với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) thống nhất tổ chức Lễ khai trương mở chính thức cửa khẩu song phương A Pa Chải - Long Phú, thúc đẩy hoàn thiện thủ tục đầu tư xây dựng hạ tầng khu vực cửa khẩu A Pa Chải; thực hiện việc nâng cấp cặp cửa khẩu chính Huổi Puốc (Việt Nam) - Na Son (Lào) thành cửa khẩu quốc tế trong thời gian tới.

Bám sát định hướng và lộ trình của tỉnh thời gian tới, cùng với Quyết định số 211/QĐ-BDTTG của Ban Dân tộc và Tôn giáo vừa ban hành, Điện Biên nằm trong nhóm 15 tỉnh vùng đồng bào DTTS & MN. Đây là cơ sở quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi để tỉnh tiếp tục thụ hưởng các chính sách phát triển KT - XH, đồng thời được ưu tiên bố trí nguồn lực cho vùng đồng bào DTTS, khu vực biên giới trong thời gian tới. Do đó tỉnh cần chủ động rà soát, hoàn thiện quy hoạch và cơ chế, chính sách phù hợp với đặc thù vùng đồng bào DTTS & MN; ưu tiên phân bổ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho hạ tầng thiết yếu, phát triển sinh kế bền vững và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, tăng cường thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển KT - XH khu vực biên giới, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển và bảo đảm QP - AN trên địa bàn.