Thực hiện chủ trương của Trung ương, tỉnh Điện Biên đang khẩn trương triển khai việc sắp xếp và sáp nhập thôn, tổ dân phố. Mới đây, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 4294/KH-UBND về triển khai sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh.

Theo kế hoạch, bên cạnh việc quy định rõ lộ trình và các mốc thời gian hoàn thành, tỉnh cũng đặc biệt chú trọng yêu cầu việc xây dựng phương án phải phù hợp với điều kiện thực tế và bảo đảm sự đồng thuận trong nhân dân.

Tại xã Núa Ngam, từ xây dựng phương án sáp nhập, công tác rà soát, bố trí nhân sự đến phương án giải quyết chế độ cho cán bộ không chuyên trách, tất cả đều phải hoàn thành trong thời gian ngắn để bảo đảm tiến độ chung của quá trình sắp xếp bộ máy.

Trước sắp xếp, xã Núa Ngam có 99 người hoạt động không chuyên trách. Theo phương án dự kiến, sau khi sắp xếp lại từ 33 bản xuống còn 17 bản, nhu cầu nhân sự dự kiến giảm xuống còn 51 người, đồng nghĩa với việc có khoảng 48 trường hợp dôi dư.

Ông Nguyễn Thành Trung, Chủ tịch UBND xã Núa Ngam cho biết: Địa phương xác định việc giải quyết chế độ cho đội ngũ dôi dư phải được thực hiện công khai, minh bạch, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu tinh gọn bộ máy với quyền lợi chính đáng của cán bộ cơ sở. Việc xem xét bố trí, luân chuyển hay thực hiện chế độ nghỉ theo quy định sẽ căn cứ vào năng lực, nguyện vọng và điều kiện thực tế của từng người, với mục tiêu cao nhất là giữ gìn sự đoàn kết, ổn định trong cộng đồng dân cư.

Cùng với tập trung hoàn thiện phương án sắp xếp, nhiều địa phương còn đặc biệt chú trọng công tác lấy ý kiến nhân dân nhằm tạo sự đồng thuận ngay từ cơ sở. Ngày 27/5 vừa qua, xã Quài Tở đã tổ chức hội nghị lấy ý kiến về phương án sắp xếp các bản trên địa bàn xã. Thông qua hội nghị, đã ghi nhận 18 ý kiến tham gia của bí thư chi bộ, trưởng bản, với những đề xuất sát sườn, phù hợp với điều kiện thực tế của từng bản.

Theo ông Giàng A Dế, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Quài Tở, đây không chỉ là bước thực hiện quy trình, mà còn là cơ sở quan trọng để hoàn thiện phương án phù hợp với thực tiễn. Những người sát cơ sở, hiểu phong tục, đời sống và tâm tư của người dân sẽ giúp chính quyền lựa chọn được phương án hài hòa nhất, tạo sự đồng thuận trong nhân dân trước khi triển khai.

Xây dựng phương án phù hợp

Hiện toàn tỉnh có 1.446 thôn, bản, tổ dân phố; trong đó có 1.310 thôn, bản và 136 tổ dân phố. Là tỉnh miền núi với địa hình chia cắt, dân cư phân bố không đồng đều, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống xen kẽ, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố được tỉnh xác định phải thực hiện linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.

Ngoài các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, các địa phương còn đặc biệt quan tâm đến yếu tố lịch sử hình thành, truyền thống văn hóa, phong tục tập quán và sự gắn kết cộng đồng của người dân.

Xã Pa Ham hiện có 15 bản với hơn 1.500 hộ dân, dự kiến sau sắp xếp còn 8 bản. Đến nay, xã đã hoàn thành bước rà soát tiêu chí và tổ chức lấy ý kiến người dân bước đầu. Phần lớn người dân đều đồng thuận với chủ trương và phương án sắp xếp của địa phương.

Ông Trần Đức Cương, Chủ tịch UBND xã Pa Ham cho biết: Trên địa bàn có 5 dân tộc cùng sinh sống với 5 nhóm điểm sinh hoạt tôn giáo khác nhau. Vì vậy, quá trình xây dựng phương án ghép bản được thực hiện theo nguyên tắc ưu tiên các bản có vị trí liền kề, có sự tương đồng về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán nhằm tạo thuận lợi trong quản lý, điều hành và duy trì sự gắn kết cộng đồng. Theo đó, xã dự kiến phương án giữ nguyên bản Huổi Bon, còn lại 14 bản sẽ sắp xếp lại thành 7 bản mới.

Tại xã Sáng Nhè, dự kiến sau khi sắp xếp sẽ giảm từ 30 thôn, bản xuống còn 21 thôn. Trong quá trình xây dựng phương án, địa phương đặc biệt chú trọng yếu tố văn hóa và sự tương đồng cộng đồng dân cư.

Đơn cử như phương án sáp nhập bản Trung Dù với một phần bản Lịch 2 không chỉ dựa trên vị trí địa lý liền kề mà còn xuất phát từ sự tương đồng về phong tục, tập quán. Hai khu vực đều có đông đồng bào dân tộc Mông sinh sống, có nhiều nét văn hóa, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng tương đồng nên tạo thuận lợi trong quá trình tổ chức đời sống sau sáp nhập.

Cùng với đó, phần còn lại của bản Lịch 2 dự kiến sẽ được sáp nhập với bản Lịch 1 để thành lập thôn mới mang tên Mảng Linh. Ông Vàng A Lênh, Trưởng bản Lịch 1 cho biết: “Mảng Linh” dịch ra nghĩa là chiếc mũ sắt. Theo các cao niên trong bản, tên “Mảng Linh” gắn với một tích từ lâu đời của người dân ở khu vực này. Bởi vậy, khi có phương án thành lập thôn mới, người dân trong bản đều có nguyện vọng lấy tên “Mảng Linh” đặt tên cho bản, giúp người dân cảm thấy gần gũi, gắn bó hơn với cộng đồng sau sắp xếp.

Không chỉ là bài toán giảm số lượng, việc sắp xếp lại thôn, bản, tổ dân phố tại Điện Biên còn là bước quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở. Trong quá trình ấy, sự đồng thuận của nhân dân chính là yếu tố quyết định thành công. Khi người dân hiểu, đồng tình và cùng tham gia xây dựng phương án, việc sắp xếp sẽ không còn là sự thay đổi mang tính cơ học, mà trở thành cơ hội để xây dựng những cộng đồng dân cư có quy mô hợp lý hơn, quản lý hiệu quả hơn và phục vụ người dân tốt hơn.