Kiến tạo nền tảng cho cải cách hành chính

Khi Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ được ban hành, công tác kiểm soát thủ tục hành chính lần đầu tiên được triển khai một cách bài bản trên phạm vi cả nước. Với Điện Biên - một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế - xã hội và hạ tầng công nghệ, việc tổ chức thực hiện đặt ra không ít thách thức. Tuy nhiên, bằng sự chủ động trong chỉ đạo, điều hành, tỉnh đã từng bước xây dựng được hệ thống kiểm soát TTHC tương đối hoàn chỉnh, phù hợp yêu cầu phát triển từng giai đoạn. UBND tỉnh đã ban hành nhiều quy định, quy chế, hướng dẫn về đánh giá tác động TTHC, tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị, công bố, công khai TTHC, phối hợp kiểm soát TTHC giữa các cơ quan, cũng như xây dựng hệ thống công chức đầu mối thực hiện nhiệm vụ kiểm soát TTHC trên toàn tỉnh.

Không chỉ hoàn thiện hành lang pháp lý, công tác quán triệt, tập huấn nghiệp vụ được triển khai thường xuyên đến đội ngũ cán bộ, công chức từ cấp tỉnh đến cấp xã. Việc thống kê, công bố và cập nhật TTHC trên Cơ sở dữ liệu quốc gia được thực hiện kịp thời, bảo đảm tính công khai, minh bạch. Điểm đáng chú ý là cơ chế phối hợp giữa Văn phòng UBND tỉnh, Sở Tư pháp và các sở, ngành được duy trì chặt chẽ trong suốt quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật có quy định TTHC. Việc đánh giá tác động TTHC trước khi ban hành văn bản từng bước đi vào nền nếp, hạn chế phát sinh các thủ tục chưa thật sự cần thiết.

Cùng với đó, bộ máy thực hiện nhiệm vụ kiểm soát TTHC cũng liên tục được kiện toàn phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính. Từ Phòng Kiểm soát TTHC thuộc Văn phòng UBND tỉnh, chuyển sang Sở Tư pháp rồi trở lại Văn phòng UBND tỉnh, đến năm 2025 được tổ chức thành Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh. Quá trình điều chỉnh này cho thấy mô hình quản lý luôn được rà soát để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và nâng cao chất lượng phục vụ. Hiện nay, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh có đội ngũ công chức chuyên trách cùng hệ thống 134 công chức đầu mối thực hiện kiểm soát TTHC tại các cấp, tạo nên mạng lưới triển khai thống nhất trên toàn tỉnh.

Kiểm soát chặt để giảm phiền hà cho người dân

Một trong những kết quả nổi bật của công tác kiểm soát TTHC là chất lượng xây dựng và công bố thủ tục ngày càng được nâng lên. Từ năm 2010 đến nay, các cơ quan chuyên môn của tỉnh đã thực hiện đánh giá tác động đối với 61 TTHC trong quá trình xây dựng chính sách và văn bản quy phạm pháp luật. Công tác thẩm định được thực hiện nghiêm túc, góp phần bảo đảm các TTHC ban hành đúng thẩm quyền, đúng quy định và thực sự cần thiết. Song song với đó, công tác công bố, cập nhật TTHC được triển khai thường xuyên. Từ năm 2010 đến nay, UBND tỉnh đã ban hành 874 quyết định công bố danh mục thủ tục hành chính, với 13.642 lượt thủ tục được công bố, bao gồm thủ tục mới, sửa đổi, bổ sung, thay thế và bãi bỏ. Đến thời điểm hiện nay, toàn tỉnh có 2.104 TTHC còn hiệu lực, trong đó 1.777 thủ tục thuộc cấp tỉnh và 429 thủ tục thuộc cấp xã.

Theo các chương trình của Chính phủ, Điện Biên đã rà soát 5.722 TTHC, vượt 122,8% kế hoạch được giao. Nhiều phương án đơn giản hóa được kiến nghị theo hướng cắt giảm thành phần hồ sơ, tăng cường phân cấp giải quyết, tái sử dụng dữ liệu số và đẩy mạnh thực hiện trên môi trường điện tử. Theo kế hoạch riêng của UBND tỉnh, gần như toàn bộ các TTHC thuộc diện rà soát đều được hoàn thành, với tỷ lệ đạt gần 100%. Đối với các TTHC do địa phương ban hành, toàn bộ phương án đơn giản hóa đều đã được thực hiện. Những con số trên phản ánh sự thay đổi rõ nét trong tư duy quản lý: Thay vì quản lý bằng nhiều quy trình, nhiều giấy tờ, các cơ quan hành chính đang hướng đến đơn giản hóa quy trình để phục vụ tốt hơn.

Làm tốt việc kiểm soát thủ tục hành chính, góp phần giúp người dân thuận tiện hơn khi thực hiện thủ tục hành chính. Ảnh CTV.

Thực tiễn cho thấy, nếu giai đoạn đầu của công tác kiểm soát TTHC tập trung chuẩn hóa quy trình thì những năm gần đây, trọng tâm chuyển sang số hóa và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh được thành lập, đồng thời 45/45 xã, phường trên địa bàn tỉnh hoàn thành việc thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đến nay, 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp tỉnh và cấp xã đều được tiếp nhận, trả kết quả tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, bảo đảm công khai, minh bạch. Toàn bộ tiến độ xử lý hồ sơ được cập nhật trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Hệ thống thông tin giải quyết TTHC, giúp người dân có thể theo dõi quá trình xử lý và đánh giá chất lượng phục vụ của cơ quan hành chính. Cùng với việc đầu tư cơ sở vật chất, Trung tâm được trang bị đồng bộ hệ thống máy tính, máy quét, thiết bị số hóa hồ sơ... từng bước đáp ứng yêu cầu giải quyết TTHC trong môi trường điện tử.

Hiện nay, toàn tỉnh có 1.031 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 1.074 dịch vụ công trực tuyến một phần, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp thực hiện nhiều thủ tục mà không cần đến trực tiếp cơ quan nhà nước.

Một dấu ấn khác là công tác rà soát, công bố và đơn giản hóa thủ tục hành chính nội bộ được triển khai quyết liệt. Tỉnh đã công bố 354 TTHC nội bộ, đồng thời thông qua phương án đơn giản hóa 111 thủ tục, góp phần giảm đáng kể thời gian xử lý công việc giữa các cơ quan hành chính. Từ năm 2010 đến nay, các cơ quan hành chính trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận gần 5,94 triệu hồ sơ thủ tục hành chính. Trong đó, 5.939.189 hồ sơ đã được giải quyết, với hơn 1,62 triệu hồ sơ trước hạn, trên 4,31 triệu hồ sơ đúng hạn, chỉ có 6.075 hồ sơ quá hạn, chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với tổng số hồ sơ giải quyết. Đồng thời, tỉnh đã tiếp nhận và xử lý toàn bộ 122 phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân liên quan đến quy định và hành vi hành chính; kết quả xử lý đều được công khai theo quy định.

Có thể thấy, sau gần 16 năm thực hiện Nghị định số 63/2010/NĐ-CP, công tác kiểm soát thủ tục hành chính ở Điện Biên đã chuyển từ yêu cầu "kiểm soát" sang mục tiêu cao hơn là "phục vụ". Việc chuẩn hóa quy trình, đẩy mạnh số hóa, phát triển dịch vụ công trực tuyến, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao chất lượng phục vụ đang góp phần hình thành nền hành chính công khai, minh bạch và chuyên nghiệp hơn.

Trong bối cảnh tỉnh tiếp tục xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, những kết quả đạt được từ công tác kiểm soát TTHC sẽ tiếp tục là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo môi trường hành chính thuận lợi, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng phục vụ của bộ máy hành chính.

Gia Kiên