Cuối tháng 9, đúng thời điểm những nương cà phê bắt đầu bước vào vụ thu hoạch, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) đã khai trương và đưa vào vận hành dịch vụ vận chuyển hàng hóa, nông sản bằng thiết bị bay không người lái tại xã Mường Ảng. Đây là một trong những hoạt động cụ thể trong khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp ứng dụng phương tiện bay không người lái trên địa bàn tỉnh.

Với nhiều diện tích cà phê nằm trên các sườn dốc, việc vận chuyển nông sản từ nương về điểm tập kết thường tốn nhiều công sức, thời gian và chi phí. Trong điều kiện đó, UAV có thể đảm nhiệm một phần công việc vận chuyển, đưa nông sản vượt qua những địa hình khó tiếp cận bằng phương thức truyền thống.

Không dừng ở vận chuyển nông sản, UAV có thể hỗ trợ nhiều khâu trong sản xuất như: Gieo hạt, phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân, giám sát quá trình sinh trưởng cây trồng và vận chuyển vật tư nông nghiệp. Những tiện ích này đang được các chủ thể sản xuất trên địa bàn tỉnh quan tâm. Một số doanh nghiệp và cá nhân đã chủ động tìm hiểu, đầu tư thiết bị để phục vụ sản xuất.

Một trong những đơn vị đầu tiên triển khai là Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển Mắc ca và Giống cây lâm nghiệp Điện Biên. Nhận thấy hiệu quả của UAV trong chăm sóc cây trồng, từ cuối tháng 7, Công ty đã đầu tư máy bay nông nghiệp DJI ARGAS T100, có dung tích bình phun 100 lít, bình rải 150 lít và khả năng vận chuyển hàng hóa 100kg. Cùng với đầu tư thiết bị, Công ty cử người đi đào tạo và được cấp chứng chỉ vận hành theo quy định.

Ông Phạm Duy Thành, Giám đốc Công ty chia sẻ: Qua tìm hiểu và trải nghiệm thực tế, chúng tôi nhận thấy UAV phù hợp với điều kiện sản xuất, nhất là ở những diện tích cây trồng lớn, địa hình đồi dốc. Công ty hiện có hơn 10ha mắc ca. Nếu phun thuốc theo phương pháp thủ công, toàn bộ diện tích mất khoảng một tuần, cần ít nhất 3 nhân công; trong khi sử dụng UAV chỉ mất một ngày với 2 người vận hành. Sử dụng UAV chăm sóc, phun thuốc, tưới nhanh hơn, quan trọng là đúng thời vụ, kịp các giai đoạn sinh trưởng phát triển của cây, giúp tăng tỷ lệ ra hoa, đậu quả.

Theo ông Thành, UAV còn giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước diễn biến thời tiết. Với phương pháp thủ công, mưa hoặc các điều kiện bất lợi có thể khiến việc phun, tưới phải tạm dừng, ảnh hưởng đến lịch chăm sóc. Thiết bị bay giúp rút ngắn thời gian thực hiện, tranh thủ thời tiết thuận lợi để hoàn thành công việc đúng thời điểm, đáp ứng yêu cầu sinh trưởng của cây.

Hiệu quả của công nghệ này cũng thu hút sự quan tâm của người dân. Sau khi trực tiếp chứng kiến trình diễn UAV tại xã Mường Ảng, anh Mùa A Nhìa, bản Chế Á, xã Quài Tở nhận thấy sự khác biệt rõ rệt giữa phương thức sử dụng thiết bị bay và lao động thủ công. Bởi vậy, từ tháng 8 vừa qua, anh đã quyết định đầu tư thiết bị UAV để phục vụ chăm sóc diện tích nương cà phê của gia đình.

Thực tế cho thấy, UAV đang được đưa vào một số khâu sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên, mở thêm hướng ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, kinh tế không gian tầm thấp được tỉnh xác định là lĩnh vực giàu tiềm năng; năm 2026 được xem là năm “khởi động mạnh” ứng dụng và thử nghiệm.

Trước đó, ngày 23/6, UBND tỉnh Điện Biên đã ban hành Quyết định cấp phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phát triển kinh tế tầm thấp ứng dụng UAV, do Tổng công ty Bưu điện Việt Nam chủ trì vận hành, Tập đoàn FPT phối hợp kỹ thuật. Thử nghiệm tập trung vào vận chuyển nông sản, vật tư nông nghiệp; gieo hạt, phun thuốc, bón phân, giám sát cây trồng; đồng thời mở rộng sang logistics, y tế và đo đạc bản đồ số. Dự kiến đến hết ngày 31/5/2027, sẽ thực hiện khoảng 6.000 chuyến bay, với mục tiêu tỷ lệ an toàn trên 99%. Để đưa công nghệ này đến gần hơn với sản xuất, các xã, phường trong tỉnh đang tăng cường tuyên truyền, phổ biến thông tin đến người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các tổ chức trên địa bàn; vận động tổ chức, cá nhân có nhu cầu tham quan, trải nghiệm dịch vụ. Qua đó, giúp các chủ thể sản xuất hiểu rõ hơn về khả năng ứng dụng, hiệu quả, cũng như điều kiện cần thiết khi sử dụng UAV.

Từ những nương cà phê, mắc ca hôm nay, UAV đang từng bước chuyển từ ý tưởng về kinh tế tầm thấp thành những giá trị cụ thể trong sản xuất. Qua đó, mở thêm hướng ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần tạo động lực mới cho sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên.