Sau công tác chuẩn bị, tiến độ trồng mới cà phê, mắc ca được đẩy nhanh. Đến nay, toàn tỉnh đã trồng mới gần 6.904ha cây cà phê và mắc ca, đạt trên 57% kế hoạch; trong đó 6.116ha cà phê và 788ha mắc ca. Nguồn giống cây trồng được chủ động không chỉ bảo đảm chất lượng, tiến độ trồng mà giảm đáng kể chi phí vận chuyển, tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương mở rộng diện tích theo kế hoạch.

Đa dạng hóa cây trồng trên cơ sở khai thác lợi thế từng vùng sinh thái, nhiều địa phương tích cực mở rộng diện tích cây trồng chủ lực theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản xuất trên cùng đơn vị diện tích, gắn phát triển nông nghiệp với xây dựng nông thôn mới và nâng cao thu nhập cho người dân.

Tại xã Mường Nhà và Na Sang, cây dứa được xác định là cây trồng trọng điểm, tiến tới hình thành vùng nguyên liệu tập trung phục vụ chế biến và tiêu thụ. Dứa mật được xã Mường Nhà xác định mục tiêu đến năm 2030 sẽ mở rộng diện tích lên trên 500ha. Ở các bản: Pu Lau, Huổi Cảnh, Pá Chả, C5, Na Khoang… diện tích dứa được mở rộng nhanh chóng trong thời gian qua. Riêng tại bản Ban, Hợp tác xã Dứa mật Pu Lau đã xây dựng mô hình liên kết trồng dứa với quy mô 300ha.

Tại xã Na Sang, việc chuyển đổi diện tích nương kém hiệu quả sang trồng dứa đã mang lại kết quả tích cực. Đến nay, toàn xã có 378ha dứa; riêng diện tích trồng mới đạt 135,8ha, sản lượng thu hoạch trên 6.800 tấn. Việc hình thành vùng sản xuất tập trung không chỉ tạo điều kiện thuận lợi trong áp dụng khoa học kỹ thuật, liên kết tiêu thụ mà còn mở ra hướng phát triển cây hàng hóa bền vững, giúp nhiều hộ dân có nguồn thu nhập ổn định so với các loại cây trồng truyền thống.

Trên nền tảng những vùng sản xuất đã hình thành, nhiều địa phương trong tỉnh đưa vào thử nghiệm các giống cây trồng mới có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện sinh thái từng vùng. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo thêm lựa chọn cho người dân trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đồng thời tìm kiếm những sản phẩm mới có khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Giữa tháng 6 vừa qua, xã Na Sang tổ chức trồng thử nghiệm 2.000 cây vải chín sớm trên diện tích 5ha tại bản Huổi Mý. Bước đầu cây sinh trưởng tốt, thích nghi khá phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của khu vực. Là đơn vị trực tiếp đồng hành cùng địa phương trong quá trình triển khai mô hình, ông Hà Quang Thưởng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển rau, hoa, quả (Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc) cho biết, cán bộ của Viện thường xuyên bám sát địa bàn, trực tiếp hướng dẫn người dân quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh; theo dõi sát quá trình sinh trưởng của cây để có những điều chỉnh phù hợp. Đặc biệt, Viện sẽ phối hợp hỗ trợ kết nối doanh nghiệp, tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm sau thu hoạch, giúp mô hình phát triển theo chuỗi giá trị, bảo đảm đầu ra ổn định.

Tại xã Thanh Yên, việc phát triển cây khoai sọ đang mở ra cơ hội khai thác hiệu quả quỹ đất và tạo sinh kế mới cho người dân. Từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, 51 hộ dân bản Púng Bon đã tham gia dự án phát triển sản xuất cộng đồng với tổng diện tích 8,37ha khoai sọ. Sau thời gian triển khai, cây khoai sọ sinh trưởng, phát triển tốt, tỷ lệ sống cao. Mô hình tận dụng hiệu quả diện tích đất sản xuất, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và mở hướng phát triển cây trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương. Tham gia mô hình, chị Nạ Thị Dung, bản Púng Bon cho biết, gia đình đã trồng 2.000m2 cây khoai sọ. Cây phát triển tốt, ít sâu bệnh nên chị kỳ vọng đây sẽ trở thành hướng sản xuất mới giúp gia đình nâng cao thu nhập, khai thác hiệu quả diện tích đất canh tác.

Thời gian qua nhiều địa phương trong tỉnh đã khảo nghiệm, đưa thêm các giống cây trồng mới vào sản xuất như ớt J xanh tại một số vùng có điều kiện phù hợp hay giống vú sữa Hoàng Kim tại xã Mường Ảng. Dù diện tích còn khiêm tốn, song các mô hình bước đầu đều cho tín hiệu tích cực, góp phần đa dạng hóa cơ cấu cây trồng và tạo thêm cơ hội phát triển sản phẩm nông nghiệp đặc sản của địa phương.

Việc đồng thời mở rộng các cây trồng chiến lược và mạnh dạn đưa nhiều giống cây trồng mới vào sản xuất cho thấy Điện Biên đang có sự thay đổi lớn trong quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp. Thay vì phát triển theo phong trào, các mô hình được lựa chọn trên cơ sở khảo sát điều kiện tự nhiên, gắn với chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng vùng sản xuất tập trung và định hướng liên kết tiêu thụ sản phẩm.