Nằm giữa lòng chảo Mường Thanh, phường Mường Thanh sở hữu nhiều lợi thế mà ít địa phương có được. Một bên là cánh đồng Mường Thanh bốn mùa đổi sắc, một bên là những bản làng với nhà sàn, điệu xòe, nghề dệt thổ cẩm cùng kho tàng ẩm thực đặc sắc. Đây chính là nguồn tài nguyên dồi dào, để địa phương lựa chọn hướng phát triển du lịch gắn với văn hóa truyền thống.

Nhận thấy rõ ưu thế này, trên khu đất hướng thẳng ra cánh đồng Mường Thanh, chị Nguyễn Thị Hiên đã mạnh dạn đầu tư phát triển mô hình homestay phục vụ khách lưu trú. Từ cơ sở vật chất sẵn có, chị cải tạo thành 13 phòng nghỉ với đầy đủ các tiện nghi, song vẫn giữ được kiến trúc và cách bài trí mang đậm hơi thở văn hóa bản địa. Mỗi phòng đều mở hướng nhìn ra khoảng không rộng lớn của cánh đồng, nơi du khách có thể cảm nhận sự bình yên rất khác với nhịp sống đô thị.

Trước khi đón những vị khách đầu tiên, chị Hiên dành thời gian tìm hiểu mô hình lưu trú ở các địa phương có du lịch cộng đồng phát triển, đồng thời nghiên cứu đời sống, phong tục của đồng bào các dân tộc Điện Biên để đưa vào không gian nghỉ dưỡng. Từ chiếc khăn piêu, tấm thổ cẩm đến những vật dụng sinh hoạt quen thuộc đều được lựa chọn kỹ lưỡng và sắp đặt hài hòa, giúp mỗi căn phòng đều gợi mở cho du khách những câu chuyện về vùng đất, con người nơi đây.

Homestay A Thía của gia đình chị Hiên chính thức đi vào hoạt động từ tháng 4/2024. Bên cạnh dịch vụ lưu trú, chị chủ động xây dựng chuỗi trải nghiệm dành cho du khách như: Tư vấn các điểm tham quan, giới thiệu địa chỉ ẩm thực, hỗ trợ phương tiện di chuyển và kết nối với các bản văn hóa lân cận để tìm hiểu đời sống của đồng bào Thái trên địa bàn. Cách làm bài bản giúp homestay duy trì lượng khách ổn định quanh năm. Ngày thường có từ 8 - 10 khách lưu trú; mùa cao điểm homestay của gia đình chị thường xuyên kín phòng.

“Điều chúng tôi hướng tới không chỉ là kinh doanh phòng nghỉ, mà còn tạo nên một không gian trải nghiệm thú vị. Mỗi sáng, chỉ cần mở cửa sổ, là du khách có thể ngắm cánh đồng Mường Thanh, hít thở bầu không khí trong lành. Chúng tôi cũng kết nối với phụ nữ các bản lân cận tổ chức giao lưu văn hóa, văn nghệ, trải nghiệm đời sống thường nhật trong cộng đồng. Qua đó, thời gian lưu trú của du khách sẽ kéo dài và tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương” - Chị Hiên chia sẻ.

Nằm ngay bên trục chính của quốc lộ 279 từ Điện Biên Phủ hướng đi Cửa khẩu quốc tế Tây Trang, bản Ten là “cái nôi” của đồng bào dân tộc Thái (ngành Thái đen), với hơn 100 hộ sinh sống. Không gian này là điểm dừng chân quen thuộc của nhiều đoàn khách, nhờ chuỗi các nhà hàng phục vụ ẩm thực dân tộc đặc sắc. Thế nhưng, thực tế cho thấy một bữa cơm ngon vẫn chưa đủ để giữ chân du khách.

Gia đình bà Lường Thị Chung kinh doanh ẩm thực hơn 10 năm. Trung bình mỗi ngày, cơ sở đón tiếp từ 1 đến 2 đoàn khách thưởng thức các món ăn truyền thống và giao lưu văn nghệ. Vào mùa du lịch, lượng khách tăng cao, trong đó có nhiều du khách quốc tế. Qua những lần đón tiếp như vậy, bà nhận thấy các dịch vụ hiện có chưa đáp ứng được đầy đủ các nhu cầu thực tế. “Du khách không chỉ muốn đến để ăn một bữa cơm, hay xem các tiết mục văn nghệ, mà còn muốn được trực tiếp trải nghiệm đời sống bản địa, tìm hiểu nghề truyền thống, tự tay tạo ra những sản phẩm truyền thống. Nhưng cơ sở của tôi lại chưa có điều kiện, cũng như kinh nghiệm để tổ chức được các hoạt động này” - Bà Chung bộc bạch.

Nhận thấy nhu cầu trải nghiệm văn hóa của du khách ngày càng lớn, bà Chung cùng nhiều hộ dân ở bản Ten chủ động tham gia các lớp tập huấn về bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch; học hỏi kỹ năng tổ chức du lịch cộng đồng và ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, kinh doanh. Sau mỗi khóa học, người dân được bổ sung kiến thức, kỹ năng, đồng thời thay đổi cách tiếp cận, từng bước xây dựng những sản phẩm du lịch có chiều sâu, thay vì chỉ cung cấp các dịch vụ riêng lẻ.

Theo ông Trần Văn Sinh, Phó Chủ tịch UBND phường Mường Thanh: Địa phương xác định bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch là hai nhiệm vụ song hành. Vì vậy, cùng với việc khuyến khích người dân mở rộng các sản phẩm du lịch, phường triển khai nhiều hoạt động nhằm khôi phục và phát huy các giá trị truyền thống. Mới đây, lớp truyền dạy nghề thêu, dệt thổ cẩm của người Thái tổ chức tại bản Ten đã góp phần hiện thực hóa định hướng này. Học viên vừa học kỹ thuật, vừa được hướng dẫn cách phát triển sản phẩm phục vụ du lịch và quà lưu niệm.

“Khôi phục nghề thêu, dệt thổ cẩm nhằm gìn giữ một nghề truyền thống đang có nguy cơ mai một, đồng thời tạo thêm sản phẩm phục vụ du lịch, mở rộng sinh kế cho người dân. Sau lớp học, địa phương sẽ tiếp tục duy trì các tổ, nhóm nghề, hỗ trợ nâng cao tay nghề và từng bước nhân rộng mô hình gắn với du lịch cộng đồng” - Ông Sinh cho hay.

Thay vì xây dựng những sản phẩm riêng lẻ, phường Mường Thanh tập trung kết nối các giá trị hiện có thành chuỗi trải nghiệm hoàn chỉnh. Từ lưu trú tại các homestay, thưởng thức ẩm thực truyền thống, xem biểu diễn văn nghệ, trải nghiệm nghề dệt, mua sản phẩm lưu niệm, đến khám phá không gian văn hóa của các bản người Thái, mỗi hoạt động đều góp phần làm nên một hành trình khám phá trọn vẹn về vùng đất và con người nơi đây.

Trong định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, phường Mường Thanh xác định: Đến năm 2030, dịch vụ - du lịch sẽ chiếm khoảng 60% cơ cấu kinh tế của phường; lượng khách dự kiến đạt trên 800 nghìn lượt, doanh thu khoảng 1.200 tỷ đồng. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, phường triển khai xây dựng Đề án phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035 trên cơ sở thực hiện Nghị quyết số 03-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh.

Đề án tập trung phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái trên nền tảng các giá trị văn hóa bản địa. Bên cạnh việc khuyến khích người dân tham gia cung cấp dịch vụ ẩm thực truyền thống, phường chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng ngoại ngữ và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động du lịch. Đồng thời, mở rộng liên kết với các điểm đến trong và ngoài tỉnh, xây dựng thương hiệu gắn với bảo vệ môi trường và tiếp tục gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống.

Những con số tăng trưởng thời gian qua bước đầu cho thấy, hướng đi này đang phát huy hiệu quả. Trong 7 tháng đầu năm 2026, phường Mường Thanh đón khoảng 136 nghìn lượt khách, doanh thu du lịch đạt gần 245 tỷ đồng. Định hướng mà địa phương đang kiên trì xây dựng, đó là hình thành nhiềm điểm đến thú vị, nơi mỗi nếp nhà sàn, mỗi món ăn, mỗi tấm thổ cẩm, mỗi điệu xòe đều kể một câu chuyện về văn hóa và con người Điện Biên. Với cách làm bài bàn, từng giá trị truyền thống được mỗi người dân phường Mường Thanh gìn giữ hôm nay, đang góp phần tạo nên bản sắc riêng cho điểm đến thú vị ngay giữa lòng chảo Điện Biên lịch sử.