Nhà văn hóa mới bản Na Há, xã Mường Nhà đưa vào sử dụng tháng 6/2026, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng của hơn 130 hộ dân. Công trình có diện tích trên 500m2, tổng mức đầu tư 1,5 tỷ đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Sau khi công trình hoàn thành, người dân trong bản tiếp tục tự nguyện đóng góp hơn 200 triệu đồng làm mái che khuôn viên. “Nhà văn hóa mới rộng rãi, khang trang, bà con rất phấn khởi. Khi bàn việc làm mái che khuôn viên, mọi người đều thống nhất cùng đóng góp. Công trình phục vụ chính người dân nên ai cũng muốn góp sức để hoàn thiện và giữ gìn”, Trưởng bản Na Há Lò Văn Hội cho biết.

Không chỉ chung sức hoàn thiện các công trình cộng đồng, người dân Mường Nhà đang phát huy lợi thế sản xuất để tạo sinh kế. Hơn 320ha dứa được duy trì; diện tích cà phê, mắc ca, cây ăn quả tiếp tục mở rộng. Tại bản Xôm, gia đình chị Lò Thị Vui có hơn 4ha cà phê, trong đó một phần diện tích đã bói, mở ra hướng phát triển kinh tế cho gia đình.

Mường Nhà hiện mới đạt 3/10 tiêu chí nông thôn mới. 8 bản chưa có đường bê tông, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều còn cao, một số địa bàn chưa có mô hình sản xuất hiệu quả... Trong điều kiện đó, xã xác định việc xây dựng nông thôn mới phải gắn với những nhu cầu thiết thực của người dân và khả năng thực hiện tại cơ sở. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Mường Nhà Lường Văn Biên, các nội dung liên quan trực tiếp đến đời sống cộng đồng đều được đưa ra bàn bạc, thống nhất với người dân. Trong giai đoạn mới, xã sẽ tập trung nguồn lực ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu, đồng thời vận động người dân phát huy lợi thế đất đai để duy trì và mở rộng những mô hình sản xuất như: Trồng dứa, cây công nghiệp, cây ăn quả, phát triển mô hình chăn nuôi... có hiệu quả; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng thu nhập.

Ở xã Mường Chà, kinh tế nông thôn được xác định là một trong những nội dung được chú trọng trong quá trình nâng chất lượng các tiêu chí. Hiện xã có gần 100ha lúa vụ mùa, hơn 280ha quế, 125ha sa nhân, trên 130ha cây ăn quả cùng tổng đàn gia súc, gia cầm trên 126 nghìn con. Phát huy những điều kiện sẵn có, nhiều hộ dân đã chủ động lựa chọn hướng sản xuất phù hợp. Gia đình ông Thùng Văn Viễn, bản Na Quang nuôi dúi từ năm 2022. Có thời điểm đàn dúi đạt 460 con; gia đình đã bán hơn 200 con, thu về gần 130 triệu đồng. Hiện ông tiếp tục chọn lọc con giống, gây đàn và từng bước ổn định quy mô. Ông Thùng Văn Viễn chia sẻ: “Tôi chọn những con mẹ khỏe, sinh sản tốt để gây đàn. Trước mắt phấn đấu có khoảng 100 - 150 con mẹ, khi đàn ổn định mới tính chuyện mở rộng. Nếu bà con có nhu cầu, tôi sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm để cùng làm hiệu quả”.

Mường Chà hiện đạt 3/10 tiêu chí nông thôn mới. Bên cạnh những kết quả bước đầu, nhiều bản vẫn còn thiếu các điều kiện thiết yếu phục vụ đời sống và sản xuất. Đây cũng là một trong những nội dung xã xác định cần tập trung trong thời gian tới. Ông Lèng Văn Viện, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Chà cho biết: “Nguồn lực còn hạn chế nên xã xác định phải ưu tiên những công trình thực sự cấp thiết. Vì vậy, thời gian tới, cùng với lồng ghép nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, xã sẽ huy động thêm các nguồn lực xã hội hóa. Trước mắt, tập trung làm đường giao thông, các công trình nhà văn hóa, trường học, nước sinh hoạt. Đối với những điểm, nhóm bản chưa có điện, xã sẽ đưa vào danh mục ưu tiên để có phương án đầu tư phù hợp”.

Với xã Mường Lạn, từ kết quả rà soát, địa phương đang xác định thứ tự ưu tiên đối với từng nhóm tiêu chí, trước hết là những nội dung gắn trực tiếp với đời sống, sản xuất của người dân. Từ đầu năm 2026 đến nay, gần 10 công trình, dự án được thực hiện, tập trung vào sửa chữa công trình nước sinh hoạt, nâng cấp đường đi khu sản xuất, duy tu hệ thống kênh mương… Đây cũng là những nhu cầu đang được người dân quan tâm. Cùng với cải thiện hạ tầng, hơn 500ha cà phê, trong đó diện tích trồng mới đạt 176ha, đang tạo thêm dư địa để Mường Lạn phát triển sản xuất hàng hóa. Chủ tịch UBND xã Nguyễn Thế Trung cho biết: “Chúng tôi sẽ căn cứ vào lợi thế và nhu cầu thực tế của từng khu vực để lựa chọn nội dung đầu tư, ưu tiên giải quyết những vấn đề cấp thiết, từng bước tháo gỡ điểm nghẽn và hạn chế dàn trải nguồn lực”.

Từ thực tế triển khai xây dựng nông thôn mới ở cơ sở trong giai đoạn mới cho thấy, cùng một mục tiêu xây dựng nông thôn mới nhưng mỗi địa phương lại có những điều kiện và vấn đề cần giải quyết khác nhau. Vì vậy, lựa chọn đúng nhiệm vụ trọng tâm, phù hợp với nguồn lực thực tế sẽ quyết định hiệu quả của quá trình thực hiện. Đây cũng là hướng tiếp cận được đặt ra trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 29/12/2025. Bộ tiêu chí gồm 10 tiêu chí, 47 chỉ tiêu, được xây dựng theo 3 nhóm xã, phù hợp với điều kiện phát triển và đặc thù từng vùng. Tại Điện Biên, ngày 15/7/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 55/QĐ-UBND quy định Bộ tiêu chí xã nông thôn mới và tiêu chí xã nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026 - 2030. Cách tiếp cận mới giúp các địa phương vùng khó giảm áp lực hoàn thành những chỉ tiêu vượt quá năng lực, đồng thời tập trung nguồn lực vào các tiêu chí trọng tâm.

Bước vào giai đoạn mới, xây dựng nông thôn mới ở Điện Biên đang được triển khai theo hướng sát hơn với điều kiện thực tế của từng địa bàn, lấy kết quả và những chuyển biến trong đời sống người dân làm thước đo. Đây cũng là cơ sở để các địa phương lựa chọn đúng trọng tâm, phát huy lợi thế, sử dụng hiệu quả nguồn lực, từng bước tạo diện mạo mới và nền tảng phát triển bền vững cho khu vực nông thôn.