Nhiều thập kỷ qua, bản Trạm Củ (xã Pú Nhung) được ví như một “ốc đảo” tách biệt. Cách trung tâm xã hơn 20km, đây là bản khó khăn nhất với tình trạng không điện, không sóng điện thoại, không internet. Sự thiếu hụt thông tin không chỉ khiến việc dạy và học của giáo viên, học sinh tại Điểm trường Trạm Củ, Trường PTDTBT Tiểu học Ta Ma gặp trở ngại mà còn là rào cản cho quá trình phát triển kinh tế của người dân địa phương.

Cuối năm 2025, trong khuôn khổ hợp tác chiến lược giữa UBND tỉnh Điện Biên và Tập đoàn OSB, trạm internet vệ tinh tại đây chính thức được khánh thành. Thay vì sử dụng cáp quang truyền thống vốn khó triển khai trên địa hình chia cắt, hệ thống chảo thu kết nối với vệ tinh OSBSAT-1 đã mang đến đường truyền ổn định. Lần đầu tiên, đầu số điện thoại trong nước hiện diện tại Trạm Củ, giúp giáo viên tiếp cận giáo án điện tử, đào tạo từ xa và người dân tiếp cận tin tức, dịch vụ y tế, giáo dục trực tuyến.

Ông Tòng Văn Nghiến, Phó Chủ tịch UBND xã Pú Nhung cho biết, trước đây bà con Trạm Củ phải di chuyển chặng đường xa, khó khăn mới xuống được trung tâm xã để nộp hồ sơ, làm giấy tờ. Nay, nhờ trạm internet vệ tinh, địa phương đã triển khai mô hình chính quyền 2 cấp, tiếp nhận và xử lý hồ sơ trực tuyến ngay tại bản. Điểm trường Trạm Củ trở thành điểm truy cập internet cộng đồng, giúp người dân làm quen với các dịch vụ công không phải vất vả đi lại.

Cùng với Pú Nhung, xã Chiềng Sinh cũng ghi dấu ấn trong hành trình xóa “vùng trắng” viễn thông khi mới đây đã phối hợp cùng Viettel Điện Biên đầu tư và phủ sóng 4G tại hai bản xa nhất là Huổi Nôm và Hua Sát. Để cụ thể hóa việc phổ cập công nghệ, hơn 100 chiếc điện thoại thông minh và SIM 4G đã trao tận tay các hộ gia đình. Qua đó, hoàn thành mục tiêu 100% hộ dân tại Huổi Nôm và Hua Sát sở hữu thiết bị điện thoại thông minh.

Ông Hà Cầm Hồng, Bí thư Đảng ủy xã Chiềng Sinh nhấn mạnh: “Công trình phủ sóng 4G không chỉ là bước tiến về mặt kỹ thuật, mà đây chính là dấu mốc quan trọng trong hành trình chuyển đổi số của xã nói chung, hai bản nói riêng. Thông qua đó, từng bước xóa bỏ khoảng cách thông tin, mở ra cơ hội giao thương và nâng cao dân trí cho người dân địa phương”.

Để cụ thể hóa và thúc đẩy phát triển hạ tầng số, xã Chiềng Sinh ban hành kế hoạch phát triển hạ tầng số giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu đồng bộ hóa dữ liệu, đáp ứng yêu cầu quản lý và điều hành. Xã phấn đấu đến năm 2030 sẽ phủ sóng di động băng rộng 4G đến 100% bản, khu dân cư; trên 40% số bản có sóng 5G và người dân có thể truy cập cáp quang tốc độ cao. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo nền tảng thúc đẩy kinh tế số trong nông nghiệp và dịch vụ thiết yếu khác.

Thực tế cho thấy, việc phát triển hạ tầng viễn thông ở Điện Biên phải đối mặt với không ít rào cản mang tính nội tại của một tỉnh miền núi biên giới. Địa hình chia cắt và mật độ dân cư thưa thớt là nguyên nhân trực tiếp đẩy suất đầu tư lên cao, trong khi hiệu quả kinh doanh thấp khiến các doanh nghiệp viễn thông gặp khó. Nhiều khu vực vùng sâu, vùng biên giới thường xuyên rơi vào tình trạng “lõm sóng” do ảnh hưởng của thời tiết, mưa lũ. Việc kéo cáp quang từ trung tâm xã đến các bản vùng cao luôn gặp trở ngại về quỹ đất và nguồn lực.

Để tháo gỡ nút thắt trên, thời gian qua tỉnh đã triển khai cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và doanh nghiệp viễn thông. Thay vì đầu tư dàn trải, tỉnh ưu tiên rà soát, xác định chính xác khu vực chưa có sóng để xử lý dứt điểm theo lộ trình. Một giải pháp trọng tâm là lồng ghép đầu tư hạ tầng số với chương trình phát triển hạ tầng khác, điện lưới kéo đến đâu hạ tầng viễn thông triển khai song hành đến đó để tối ưu hóa chi phí.

Bên cạnh đó, tỉnh khuyến khích các doanh nghiệp ứng dụng giải pháp công nghệ phù hợp với đặc thù miền núi như: Trạm thu phát sóng công suất nhỏ, sử dụng năng lượng mặt trời tại khu vực chưa có điện lưới ổn định. Song song với đầu tư kỹ thuật, tỉnh đặc biệt chú trọng nâng cao kỹ năng số cho người dân. Thông qua các tổ công nghệ số cộng đồng, mô hình “chi hội số”, “gia đình số”, đồng bào các dân tộc thiểu số được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, thực hiện dịch vụ công trực tuyến và quảng bá nông sản trên nền tảng số.

Số liệu thống kê cho thấy tốc độ phát triển hạ tầng viễn thông của tỉnh đang ở mức ấn tượng. Hiện toàn tỉnh có 5 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, internet. Nếu như trước năm 2025, trung bình mỗi năm tỉnh chỉ phát triển khoảng 60 trạm thu phát sóng (BTS), thì chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026 đã có 114 trạm được lắp đặt. Đến nay, toàn tỉnh đã có 1.239 vị trí trạm BTS; trong đó, sóng 4G phủ đến 100% trung tâm xã, phường và 98% khu vực dân cư. Đặc biệt, tỉnh đã bước đầu triển khai 242 trạm 5G, đón đầu xu thế công nghệ mới.

Hạ tầng cáp quang hiện đã phủ 100% trung tâm xã và 89% thôn, bản. Mật độ thuê bao di động đạt 87/100 dân, tỷ lệ hộ gia đình có kết nối internet băng rộng đạt 60%. Những chỉ số này phản ánh mức độ tiếp cận công nghệ ngày càng sâu rộng của nhân dân, tạo tiền đề vững chắc để Điện Biên triển khai hiệu quả thương mại điện tử, giáo dục và y tế số. Với nền tảng hạ tầng đang dần hoàn thiện, Điện Biên sẵn sàng bước vào giai đoạn phát triển mới, hiện đại và bền vững trong kỷ nguyên số.