Dự Đại hội, có các đồng chí: nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước: Trương Tấn Sang, Lương Cường; Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ: Nguyễn Tấn Dũng, Phạm Minh Chính; Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Văn An, Nguyễn Sinh Hùng, Nguyễn Thị Kim Ngân; Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư: Phan Diễn, Lê Hồng Anh, Trần Quốc Vượng; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài.

Về dự Đại hội, có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị; Ủy viên Ban Bí thư; nguyên Ủy viên Ban Bí thư; Ủy viên Trung ương Đảng; nguyên Ủy viên Trung ương Đảng; lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các ban, bộ, ngành Trung ương, các đảng ủy, thành ủy, tỉnh ủy trực thuộc Trung ương; các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; các đồng chí lão thành cách mạng, Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; các vị đại sứ, đại diện các tổ chức quốc tế tại Việt Nam và 1.136 đại biểu.

Đại hội đầu tiên của Mặt trận hoạt động theo mô hình mới

Trong diễn văn khai mạc Đại hội, đồng chí Bùi Thị Minh Hoài nêu rõ: giai đoạn 2024-2026, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự phối hợp chặt chẽ của Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội và sự đồng lòng của nhân dân, hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, phát huy vai trò trung tâm đoàn kết, tập hợp các tầng lớp nhân dân, tích cực tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội; chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; phát huy dân chủ, tăng cường sự đồng thuận trong xã hội.

Mặt trận đã thể hiện rõ vai trò chủ động trong phối hợp các cơ quan liên quan để đề xuất, hoàn thiện các cơ chế, chính sách, trong đó nổi bật là việc tham gia tích cực, hiệu quả vào quá trình xây dựng, tổ chức lấy ý kiến của nhân dân đối với dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp.

Mặt trận cũng đã có nhiều đóng góp quan trọng trong tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031; vận động nhân dân tham gia thực hiện tốt các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước; hỗ trợ kịp thời đối với người dân chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai, bão lũ, nhất là đối với người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, người yếu thế, thiết thực thực hiện chủ trương, quan điểm của Đảng để không ai bị bỏ lại phía sau.

Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI là sự kiện chính trị-xã hội quan trọng, nhận được sự quan tâm sâu sắc của các tầng lớp nhân dân ở trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài, là Đại hội đầu tiên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hoạt động theo mô hình mới, khẳng định vị thế và phương thức hoạt động mới của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Với tinh thần “Đoàn kết-Dân chủ-Đổi mới-Sáng tạo-Phát triển”, Đại hội sẽ thảo luận, đánh giá khách quan, toàn diện tình hình các tầng lớp nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc; kết quả thực hiện Nghị quyết, Chương trình hành động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa X, giai đoạn 2024-2026, thống nhất phương hướng, mục tiêu, Chương trình hành động nhiệm kỳ 2026-2031; sửa đổi, bổ sung Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; hiệp thương thống nhất cử Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn Chủ tịch, Ban Thường trực, các chức danh lãnh đạo của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031.

Bảy chương trình hành động của Mặt trận

Trình bày Báo cáo chính trị trước Đại hội, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Hà Thị Nga đã điểm lại những điểm sáng trong thực hiện Chương trình hành động của Mặt trận giai đoạn 2024-2026. Trong đó, nổi bật có việc nâng cao chất lượng công tác nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tập hợp ý kiến nhân dân với nhiều cách làm như “Hệ thống tiếp nhận, phản hồi ý kiến cử tri”, phần mềm quản lý công tác giám sát, phản biện xã hội, tổng hợp ý kiến cử tri và nhân dân trên nền tảng “Mặt trận số”...

Bên cạnh đó, qua những nỗ lực không ngừng của Mặt trận các cấp, hiệu quả công tác giám sát và phản biện xã hội, thực hiện dân chủ, tích cực tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị được nâng cao; các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động lớn được thực hiện hiệu quả, thu hút đông đảo tầng lớp nhân dân tham gia thi đua, sáng tạo; vai trò làm chủ, tinh thần tự quản của nhân dân được phát huy, gắn với xây dựng khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc; các hoạt động đối ngoại nhân dân, tăng cường đoàn kết quốc tế và nâng cao hiệu quả đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài diễn ra phong phú, đa dạng.

Từ thực tiễn tổ chức và hoạt động trong giai đoạn nêu trên, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã rút ra 5 bài học kinh nghiệm, đề ra phương hướng, mục tiêu và 7 Chương trình hành động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031.

Trong đó, các chương trình hành động tập trung vào một số nội dung chính: Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc; nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát và phản biện xã hội; động viên nhân dân thi đua học tập, lao động, sáng tạo, tham gia phát triển kinh tế-xã hội, giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc; tham gia phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số; phát huy vai trò làm chủ, tinh thần tự quản của nhân dân; thực hiện hiệu quả hoạt động đối ngoại nhân dân, hợp tác quốc tế; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, hoàn thiện và vận hành tổ chức bộ máy chuyên trách tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Đại hội kêu gọi đồng bào trong nước cũng như ở nước ngoài tiếp tục nhân lên những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam về truyền thống đoàn kết, khát vọng dân tộc, ý chí tự chủ, tự cường để đồng lòng cùng Đảng, Nhà nước xây dựng đất nước Việt Nam phát triển hùng cường trong kỷ nguyên mới.

Xây dựng Mặt trận hiện đại và gần dân hơn

Phát biểu ý kiến tại phiên khai mạc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI là dấu mốc mở đầu chặng đường phát triển mới của Mặt trận, với vị thế mới, mô hình tổ chức mới, yêu cầu nhiệm vụ mới. Đại hội cần xác định rõ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phải làm gì, làm như thế nào để tiếp tục là nơi hội tụ lòng dân, phản ánh ý dân, bảo vệ lợi ích chính đáng của dân, kết nối sức dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.

Đồng tình với chủ đề, phương hướng, mục tiêu và chương trình hành động mà Đại hội đề ra, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước định hướng 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ 2026-2031. Trước hết, Mặt trận cần quán triệt sâu sắc quan điểm “Dân là gốc”, nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, phát triển. Mặt trận phải dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, xây dựng hệ thống chính trị; thực hiện thực chất phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Mặt trận phải đổi mới phương thức tập hợp, vận động, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; không chỉ vận động bằng hội nghị, văn bản, khẩu hiệu, mà phải vận động bằng đối thoại, thuyết phục, lợi ích thiết thực, sự gương mẫu, kết quả cụ thể, khả năng giải quyết những vấn đề nhân dân quan tâm. Mỗi chương trình, phong trào, cuộc vận động của Mặt trận cần chuyển mạnh từ phát động chung sang tổ chức thực hiện cụ thể, rõ mục tiêu, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, đo được kết quả, đo được tác động đối với đời sống nhân dân. Mô hình tổ chức mới có thể tinh gọn hơn, nhưng sức tập hợp phải rộng hơn; bộ máy có thể ít tầng nấc hơn, nhưng hoạt động phải gần dân hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, giám sát, phản biện xã hội là chức năng rất quan trọng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cần phải nâng cao chất lượng hoạt động này. Giám sát phải chọn đúng vấn đề nhân dân quan tâm, xã hội bức xúc, chính sách có tác động lớn đến đời sống người dân. Phản biện xã hội phải được thực hiện từ sớm, từ xa, ngay trong quá trình hình thành chủ trương, chính sách; huy động tốt hơn sự tham gia góp ý của chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, trí thức, doanh nhân, người có uy tín; dựa trên dữ liệu, khảo sát xã hội và tiếng nói từ cơ sở. Đặc biệt, Mặt trận phải có cơ chế theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện.

Mặt trận cần tiếp tục đổi mới các hoạt động chăm lo người nghèo, người yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào tôn giáo, công nhân, nông dân, phụ nữ, thanh niên, người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật, người Việt Nam ở nước ngoài gặp khó khăn. Các chương trình an sinh phải công khai, minh bạch, đúng đối tượng, có giám sát xã hội; không chỉ dừng ở hỗ trợ trước mắt, mà phải hướng tới sinh kế bền vững, kỹ năng, việc làm, giáo dục, y tế và khả năng tự vươn lên.

Nhấn mạnh việc phải xây dựng Mặt trận hiện đại, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, sau khi vận hành mô hình tổ chức mới, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần chủ động rà soát, tổng kết, đánh giá thực chất những kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong cơ chế phối hợp, phân công nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, quan hệ với các tổ chức thành viên; kịp thời tham mưu, đề xuất hoàn thiện thể chế, bảo đảm hệ thống Mặt trận hoạt động thông suốt, hiệu quả, không chồng chéo, không hành chính hóa, không làm thay.

Chuyển đổi số phải tạo ra phương thức mới để Mặt trận gần dân hơn; vận hành hiệu quả các nền tảng số để nhân dân có thể phản ánh, kiến nghị, góp ý mọi lúc, mọi nơi; phát triển Cổng Mặt trận số 24/7, tổ chức “Tháng nghe dân nói”, triển khai Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh.

Cùng với đó, Mặt trận cần tham mưu xây dựng và triển khai Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045; làm rõ hơn cơ sở, nguyên tắc, phương thức và cơ chế phát huy sức mạnh nhân dân, sức mạnh văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cấp tiếp tục nhận thức sâu sắc hơn nữa về vị trí, vai trò của Mặt trận; thật sự tôn trọng, lắng nghe, phối hợp và tạo điều kiện để Mặt trận thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.

Ngay sau Đại hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Mặt trận các cấp và các tổ chức thành viên khẩn trương cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội thành chương trình, kế hoạch hành động cụ thể để tinh thần Đại hội không chỉ nằm trong văn kiện, mà đi vào từng khu dân cư, từng tổ chức thành viên, từng phong trào, từng việc làm thiết thực vì nhân dân.