Những năm gần đây, Điện Biên luôn xác định giữ vững an ninh lương thực và phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, quy mô tập trung gắn với nhu cầu thị trường là mục tiêu quan trọng. Để hiện thực hóa, tỉnh đã ban hành và triển khai đồng bộ nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích sản xuất, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân mở rộng quy mô, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Tỉnh chú trọng rà soát, điều chỉnh quy hoạch nông nghiệp, quy hoạch sử dụng đất trồng lúa và vùng chăn nuôi tập trung. Việc quy hoạch được thực hiện thường xuyên, bám sát điều kiện tự nhiên, lợi thế của từng địa phương, gắn với định hướng phát triển vùng sản xuất hàng hoá tập trung, nâng cao giá trị gia tăng, thích ứng biến đổi khí hậu. Các địa phương, cơ quan chuyên môn đã chú trọng bảo vệ diện tích đất lúa, giữ ổn định năng lực sản xuất lương thực trong dài hạn.

Bên cạnh đó, tỉnh đã triển khai có hiệu quả nhiều chính sách của Trung ương, đặc biệt là Nghị định số 35/2015/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý và sử dụng đất trồng lúa, tạo hành lang pháp lý quan trọng để bảo vệ quỹ đất nông nghiệp. Song song, các chính sách đặc thù của địa phương liên tục được điều chỉnh, bổ sung và cập nhật phù hợp thực tiễn: Quyết định số 45/2018/QĐ-UBND về hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp; Quyết định số 04/2017/QĐ-UBND (nay được thay thế bằng Quyết định số 24/2025/QĐ-UBND) quy định nội dung, mức hỗ trợ và danh mục sản phẩm áp dụng quy trình VietGAP; Quyết định số 02/2021/QĐ-UBND về nội dung chi và mức hỗ trợ cho hoạt động khuyến nông; Quyết định 58/2024/QĐ-UBND về đơn giá bồi thường thiệt hại cây trồng, vật nuôi và hỗ trợ di dời vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất.

Song song với chính sách, Điện Biên thực hiện đồng bộ các chương trình mục tiêu quốc gia, gồm: Chương trình giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chương trình xây dựng nông thôn mới. Từ các chương trình này, nguồn lực hỗ trợ người dân được tăng cường, góp phần duy trì diện tích đất trồng lúa, phát triển vùng sản xuất chất lượng cao và vùng chăn nuôi tập trung. Nhờ triển khai đồng bộ hệ thống cơ chế, chính sách, sản xuất nông nghiệp của tỉnh duy trì ổn định, người dân có thêm động lực đầu tư sản xuất, từng bước hình thành nền nông nghiệp hàng hóa bền vững, đảm bảo an ninh lương thực trong mọi tình huống.

Vườn nho sữa (các giống nho nhập khẩu từ Hàn Quốc) của HTX Nông sản chất lượng cao Thảo Nguyên trồng tại phường Mường Thanh) đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc gia về thực hành trồng trọt tốt (VietGAP), nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế, đưa sản phẩm sạch, an toàn tới người tiêu dùng và bảo vệ môi trường.

Đột phá từ nghiên cứu, chọn tạo giống

Nếu chính sách là “đòn bẩy”, thì khoa học, công nghệ chính là động lực trực tiếp giúp nông nghiệp Điện Biên tăng tốc. Giai đoạn 2020 - 2025, công tác nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học, công nghệ tiếp tục được tỉnh quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và đạt nhiều kết quả rõ rệt. Tỉnh đã phối hợp với các viện, trường, doanh nghiệp tổ chức khảo nghiệm 49 giống cây trồng mới, gồm 42 giống lúa và 7 giống ngô. Trên cơ sở kết quả khảo nghiệm, 25 giống lúa và 17 giống ngô có năng suất, chất lượng phù hợp đã được bổ sung vào cơ cấu sản xuất của tỉnh, mở ra cơ hội đa dạng hóa giống cây trồng, tăng hiệu quả sản xuất.

Hiện toàn tỉnh đang quản lý 61 nhiệm vụ khoa học và công nghệ, trong đó 42 nhiệm vụ thuộc lĩnh vực nông nghiệp, tập trung vào nghiên cứu và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất, bảo quản và chế biến nông sản theo hướng sinh thái và bền vững.

Từ năm 2020 - 2025, tỉnh đã triển khai thụ tinh nhân tạo cho 1.425 con bò địa phương bằng tinh bò ngoại chất lượng cao tại huyện Điện Biên (cũ) và thành phố Điện Biên Phủ (cũ). Bên cạnh đó, trên địa bàn có 2 cơ sở cung cấp tinh lợn ngoại như: Duroc, Landrace… phục vụ phối giống cho đàn lợn địa phương. Qua khảo sát, đàn con lai có tầm vóc lớn hơn, tỷ lệ thịt nạc cao, nhưng vẫn giữ được những đặc trưng chất lượng giống bản địa, đáp ứng tốt nhu cầu thị trường.

Trong chăn nuôi trang trại, 7 trang trại lợn khép kín đã áp dụng các công nghệ hiện đại như: Kiểm soát nhiệt độ, xử lý môi trường tự động. Đối với chăn nuôi nông hộ, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng ủ chua thức ăn bằng chế phẩm sinh học giúp vật nuôi tăng khả năng hấp thu, đồng thời giúp người dân chủ động nguồn thức ăn trong mùa đông.

Nhiều mô hình ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật được triển khai và nhân rộng tại các địa phương như: Cánh đồng một giống; canh tác lúa cải tiến SRI; quản lý dịch hại tổng hợp (IPM/TPM); lúa cấy bằng máy; tưới nhỏ giọt... Đặc biệt, các nhiệm vụ bảo tồn giống bản địa như: Nếp Tan Mường Phăng, cam Mường Nhà, dưa mèo… được triển khai, góp phần lưu giữ nguồn gen quý và phát triển sản phẩm đặc sản của tỉnh.

Từ nguồn vốn khoa học, công nghệ, tỉnh đã hỗ trợ 11 doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp nhận 38 quy trình công nghệ mới với tổng giá trị hơn 2,2 tỷ đồng; hỗ trợ đăng ký nhãn hiệu, mã số mã vạch, truy xuất nguồn gốc, bảo hộ sở hữu trí tuệ cho sản phẩm OCOP. Tỉnh triển khai 16 đề án khuyến công, hỗ trợ 17 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến trong chế biến nông sản với kinh phí 3.250 triệu đồng; trong đó có 6 chủ thể OCOP được hỗ trợ 900 triệu đồng và dự kiến hỗ trợ thêm 5 chủ thể với 710 triệu đồng trong năm 2025. Những kết quả này đã tác động rõ rệt đến năng lực sản xuất, năng suất lao động và khả năng cạnh tranh của nông sản Điện Biên trên thị trường.

Cũng trong giai đoạn 2020 - 2025, thông qua lồng ghép và huy động nhiều nguồn vốn, tỉnh đã đầu tư xây dựng và nâng cấp 51 công trình thủy lợi (21 công trình mới, 30 công trình sửa chữa nâng cấp) và kiên cố hóa 22,71 km kênh mương. Nhiều công trình trọng điểm được triển khai như: Hồ Huổi Trạng Tai, khởi công từ tháng 2/2022; cụm hồ Bản Phủ - Nậm Là, khởi công hồ Nậm Là từ năm 2024... Đến nay, toàn tỉnh có 1.015 công trình thủy lợi đưa vào khai thác, gồm 14 hồ chứa, 5 trạm bơm, 811 công trình lấy nước bằng đập dâng cùng 185,49 km kênh mương kiên cố và 289,75 km kênh đất. Hệ thống này góp phần quan trọng ổn định sản xuất nông nghiệp, bảo đảm nguồn nước cho lúa và cây trồng chủ lực.

Những kết quả đạt được thời gian qua cho thấy, khoa học, công nghệ là động lực then chốt giúp Điện Biên phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, sinh thái, bền vững. Sự đồng bộ giữa chính sách, nghiên cứu, chuyển giao, đào tạo nhân lực và đầu tư hạ tầng đã tạo nền tảng quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, tăng thu nhập và cải thiện đời sống nông dân, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.