Chỉ vài năm trước đây tại Điện Biên, cộng đồng người Sán Chay ở bản Huổi Thanh 1, xã Nậm Kè hiếm được ai nhắc đến. Nhiều người thậm chí còn chưa từng biết địa phương có dân tộc này. Họ sống quần tụ, ẩn mình trong cộng đồng dân cư nhỏ giữa rừng - nơi từng được coi là chốn “rừng thiêng, nước độc".

Trên cương vị là người có uy tín trong cộng đồng, ông Sén cùng chính quyền xã, bản, các đảng viên nhiều lần họp bàn, tìm giải pháp tranh thủ tối đa nguồn lực hỗ trợ để phát triển sản xuất, cải thiện đời sống. Bước chân của ông Sén và những cán bộ, đảng viên đã in dấu khắp một vùng, quen lối hết các ngôi nhà trong bản để tuyên truyền chính sách, pháp luật, vận động cho con em đi học, hướng dẫn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi để phát triển kinh tế. Đặc biệt, việc mở rộng khai hoang, trồng lúa nước dần làm thay đổi gần như cơ bản cuộc sống, diện mạo bản làng.

Nhờ những nỗ lực bền bỉ đó, giờ đây Huổi Thanh 1 như được khoác lên một tấm áo mới. Nỗi nhọc nhằn cũng vơi bớt, thay vào đó là niềm vui, sự phấn khởi hiện rõ trên gương mặt của người dân nơi đây. Bà con tin và nghe theo chính sách, pháp luật của nhà nước, yên tâm làm ăn, ổn định cuộc sống. Với lợi thế về khí hậu và cảnh quan thiên nhiên, thời gian gần đây, ông Sén đã cùng các cấp chính quyền địa phương tuyên truyền, vận đồng bà con gìn giữ nét đẹp văn hóa dân tộc, tạo dựng cảnh quan làng bản để xây dựng và phát triển mô hình du lịch cộng đồng.

Được suy tôn là người có uy tín tiêu biểu ông Hù Chà Thái lại là điểm tựa vững chắc trong suốt hành trình đi lên của đồng bào Si La ở bản Nậm Sin, xã Mường Nhé. Trước đây, bởi sống tách biệt, tập quán canh tác lạc hậu chủ yếu phụ thuộc vào thiên nhiên, nên cuộc sống của bà con chỉ quẩn quanh giữa 2 mùa no – đói. “Cái đói” của người Si La ở Nậm Sin cũng bởi một phần là do có người nghiện ma túy, kéo theo nhiều tệ nạn.

Vài năm trở lại đây, được sự quan tâm của Nhà nước, đặc biệt là Đề án “Hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội dân tộc Si La” được Ban Dân tộc tỉnh (nay là Sở Dân tộc và Tôn giáo) hoàn thành, đồng thời Chính phủ có Quyết định số 2086/QĐ-TTg phê duyệt Đề án hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội các dân tộc thiểu số rất ít người, giai đoạn 2016 - 2025, đã tiếp thêm nguồn lực để người Si La ở Nậm Sin có điều kiện vươn lên.

Làm thế nào để thay đổi bản làng là suy nghĩ khiến ông Thái trăn trở suốt một thời gian dài. Năm 2017, sau chuyến tham quan, học hỏi kinh nghiệm sản xuất ở địa phương khác trong tỉnh trở về, ông Thái đã mạnh dạn vay vốn ngân hàng để đầu tư chăn nuôi gia súc, với quyết tâm là phải thực hiện bằng được, làm gương cho bà con. Để có nguồn lương thực đảm bảo, ông động viên vợ con, cần mẫn cải tạo đất ven suối, đắp bờ làm ruộng trồng lúa nước.

Cứ thế, qua mỗi mùa chăm chỉ, ông Thái lại thu về thành quả, chắt chiu rồi tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất. “Hiện nay, trung bình mỗi năm gia đình tôi thu hơn 150 triệu đồng từ chăn nuôi và trồng trọt. Không bằng so với nhiều nông dân ở các vùng khác, song so với ở đây thì cũng khiến nhiều người nể phục rồi” - ông Thái tự hào nói.

Không dừng lại ở việc làm gương cho các hộ khác nhìn vào, điều quan trọng nhất  là sau khi thành công, ông Thái đã tích tũy nhiều kinh nghiệm quý báu để chia sẻ, hướng dẫn, hỗ trợ bà con dân bản làm theo. Ðến nay, bản có thêm nhiều gia đình thoát nghèo cũng đều nhờ chăn nuôi, trồng trọt. Thanh niên trong bản cũng nghe ông Thái chí thú làm ăn, tập trung lao động sản xuất. Hiện bản còn 39/60 hộ nghèo, song các gia đình này đều đăng ký chuyển đổi cây trồng, vay vốn phát triển sản xuất, chăn nuôi, quyết tâm thoát nghèo.

“Tiếp sức” để uy tín lan tỏa

Với đồng bào các dân tộc thiểu số, già làng, trưởng bản, người có uy tín là những người thấu hiểu tập quán, có khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ bản địa, giúp bà con dễ dàng tiếp nhận chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Chính vì thế, người uy tín luôn được xem là “điểm tựa bản làng”, là cầu nối quan trọng trong công tác tuyên giáo và dân vận của các lực lượng địa phương.

Thực tiễn ấy cho thấy, vai trò của người uy tín không chỉ dừng lại ở việc nêu gương, mà đã trở thành sợi dây gắn kết, tạo dựng sự đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin của đồng bào với Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền. Nhận thức rõ vai trò đó, từ nhiều năm qua, Đảng bộ, Chính quyền, lực lượng chức năng và các cấp đoàn thể trong tỉnh đã triển khai hiệu quả nhiều kế hoạch, chương trình nhằm tranh thủ vai trò, cũng như quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho người uy tín.

Tháng 8 vừa qua, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh đã phối hợp với các địa phương tổ chức hàng loạt các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và học tập, trao đổi kinh nghiệm cho người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, tại trung tâm cụm xã (Mường Nhé, Na Sang, Tủa Chùa, Tuần Giáo, Mường Ảng và Na Son). Đây là một trong những hoạt động thiết thực nằm trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025.

Hơn 800 người có uy tin, đại diện cho các cộng đồng dân cư tham gia khóa học đã được nghe báo cáo, thảo luận nhiều chuyên đề trọng tâm, như: Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và địa phương; những chủ trương, chính sách dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo hiện hành; giải pháp hạn chế tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; các luật liên quan đến đời sống xã hội (Luật Hòa giải ở cơ sở, Luật An toàn giao thông, Luật An toàn thông tin mạng)…

Các chuyên đề cũng tập trung làm rõ vai trò, vị trí của người có uy tín trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân, nhất là trong bối cảnh chính quyền địa phương hoạt động theo mô hình 2 cấp. Theo ông Lỳ Xuyến Phù, người uy tín bản A Pa Chải, xã Sín Thầu chia sẻ “Tại lớp tập huấn, chúng tôi còn được khuyến khích trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, nêu ra những vướng mắc thực tế để cùng tìm giải pháp tháo gỡ. Đây là hoạt động hết sức ý nghĩa giúp chúng tôi cập nhật, bổ sung nhiều kiến thức mới, kỹ năng cần thiết để tiếp tục thực hiện công tác tuyên truyền và phát huy vai trò ở cơ sở”.

Ngoài ra, theo Kế hoạch số 676/KH-SDTTG do Sở Dân tộc và Tôn giáo xây dựng, tới đây đơn vị sẽ tổ chức 3 đoàn, với khoảng 60 người có uy tín đi học tập kinh nghiệm ngoài tỉnh. Hoạt động này nhằm giúp người có uy tín được trực tiếp tham quan, tìm hiểu các mô hình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tiêu biểu; học hỏi cách làm hay để về áp dụng tại địa phương. Đây cũng là dịp để người có uy tín giao lưu, tăng cường hiểu biết, mở rộng tầm nhìn và nâng cao khả năng tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Từ đó, tạo nền tảng để người có uy tín tiếp tục phát huy vai trò trong giai đoạn mới.