Trung tâm Đề kháng Him Lam thuộc phân khu trung tâm của Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, cách Sở chỉ huy của tướng Đờ-cát khoảng 2,5km. Tại đây, quân đội Pháp xây dựng hệ thống phòng ngự kiên cố, nhiều lớp công sự, lô cốt liên hoàn cùng hỏa lực mạnh, lực lượng lính lê dương tinh nhuệ, được xem là “cánh cửa thép” bảo vệ tập đoàn cứ điểm. Nhận định rõ ý nghĩa chiến lược của vị trí này, Bộ Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ đã lựa chọn Trung tâm Đề kháng Him Lam làm mục tiêu mở màn. Chiều 13/3/1954, quân ta nổ súng tấn công và đêm cùng ngày đã làm chủ hoàn toàn cứ điểm. Chiến thắng Him Lam trở thành phát pháo mở đầu cho chuỗi thắng lợi liên tiếp, dẫn tới Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Cũng tại cứ điểm này đã ghi dấu tấm gương chiến đấu của anh hùng Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai, tạo điều kiện cho đồng đội xung phong tiêu diệt cứ điểm. Sự hy sinh đó trở thành biểu tượng của tinh thần quả cảm, tiếp thêm ý chí chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ trong suốt Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Để bảo tồn và phát huy giá trị của địa danh lịch sử Trung tâm Đề kháng Him Lam, dự án tôn tạo di tích đã được triển khai với nhiều hạng mục quan trọng. Điểm nhấn của công trình là bức phù điêu tái hiện khí thế chiến đấu hào hùng của trận đánh Him Lam, có diện tích 460m2, chiều dài 45m, chiều cao 8,9m, được chế tác từ đá tự nhiên. Dự án xây dựng nhà dâng hương, cải tạo cảnh quan khuôn viên, hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật phục vụ tham quan, nghiên cứu và giáo dục truyền thống. Với diện mạo mới, di tích khắc họa rõ hơn bối cảnh lịch sử và tạo không gian để du khách cảm nhận sâu sắc khí thế của trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Để người xem cảm nhận rõ hơn tầm vóc trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông Nguyễn Hữu Chấp và ông Bùi Kim Điều - những chiến sĩ Điện Biên trực tiếp tham gia trận đánh Him Lam, hiện sinh sống gần di tích, cùng có nhận định: “Trận đánh vào Trung tâm Đề kháng Him Lam diễn ra vô cùng căng thẳng. Di tích đã được tôn tạo nhưng vẫn chưa lột tả hết sự khốc liệt và tầm vóc thực sự của trận đánh”. Chiến sĩ Điện Biên Nguyễn Hữu Chấp gửi gắm: “Tôi mong muốn tỉnh tiếp tục quan tâm, đầu tư, tái hiện chi tiết và sống động các cứ điểm trên cụm đồi Him Lam, trong đó làm nổi bật hơn nữa các lô cốt gắn với câu chuyện về tấm gương hy sinh anh dũng của đồng chí Phan Đình Giót. Qua đó giúp du khách hiểu rõ hơn giá trị lịch sử trận mở màn, cảm nhận sâu sắc những gian khổ, hy sinh mà các chiến sĩ đã trải qua”.

Cùng với phục vụ tham quan, di tích trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, học sinh, sinh viên. Cô Nguyễn Thị Trang, Phó Bí thư Đoàn Trường THPT Phan Đình Giót (phường Điện Biên Phủ) - ngôi trường mang tên Anh hùng liệt sỹ Phan Đình Giót cho biết: “Khi công trình được tôn tạo khang trang, giáo viên và học sinh càng thêm tự hào và biết ơn các thế hệ đi trước. Thời gian tới, Đoàn trường sẽ tổ chức các hoạt động tình nguyện xanh, dọn vệ sinh, dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại đây, đặc biệt là Anh hùng Phan Đình Giót. Đồng thời, trong các môn học Lịch sử, Ngữ văn, Giáo dục công dân, Địa lý… được giáo viên lồng ghép nội dung gắn với di tích Him Lam để học sinh hiểu rõ về lịch sử quê hương”.

Nhiều năm qua, dù nằm trong quần thể Di tích Chiến trường Điện Biên Phủ và được đưa vào khai thác tham quan du lịch song Trung tâm Đề kháng Him Lam chưa được vận hành hiệu quả, một phần do cơ sở hạ tầng chưa hoàn chỉnh. Thông tin từ Ban Quản lý di tích tỉnh, sau khi dự án tôn tạo giai đoạn II hoàn thành, các cơ quan chuyên môn hoàn tất thủ tục bàn giao và chuẩn bị điều kiện cần thiết để sớm đưa di tích vào phục vụ du khách. Theo định hướng, Trung tâm Đề kháng Him Lam sẽ trở thành điểm khởi đầu của tuyến tham quan lịch sử, bắt đầu từ trận đánh mở màn Him Lam và tiếp nối qua các điểm di tích khác, kết thúc tại Trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Hành trình này giúp du khách có cái nhìn liền mạch về diễn biến chiến dịch, từ trận đánh đầu tiên đến thắng lợi cuối cùng.

Khi được khai thác đồng bộ trong tuyến du lịch lịch sử Điện Biên, Trung tâm Đề kháng Him Lam sẽ là điểm tham quan giúp người dân và du khách hiểu sâu hơn về nghệ thuật quân sự, tinh thần chiến đấu của quân và dân ta trong chiến dịch lịch sử năm 1954. Qua đó, góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch, thu hút du khách và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.