Tuyên truyền đến từng gia đình

Tại Si Pa Phìn, nơi 100% số người tảo hôn được thống kê là người dân tộc Mông, việc thay đổi nhận thức về hôn nhân và gia đình là nhiệm vụ cần sự kiên trì của chính quyền và cộng đồng. Với những trường hợp có nguy cơ kết hôn sớm, tuyên truyền chung tại các buổi họp bản là chưa đủ để thay đổi suy nghĩ. Bởi vậy, xã chú trọng tiếp cận trực tiếp thanh thiếu niên và cha mẹ, người giám hộ để trao đổi, giải thích, vận động phù hợp với hoàn cảnh từng gia đình.

Sau khi được cán bộ địa phương tuyên truyền, phân tích những hệ lụy của tảo hôn, ông Giàng A Ch. bố của em Giàng A D. (19 tuổi) ở bản Long Dạo, đã nhận thức rõ hơn về trách nhiệm bảo vệ tương lai của con. Gia đình ông Ch. đồng ý cam kết không để con kết hôn khi chưa đủ tuổi theo quy định, đồng thời tạo điều kiện cho con học nghề để có công việc ổn định. Ông Giàng A Ch chia sẻ: “Được cán bộ y tế xã tuyên truyền về hệ lụy của tảo hôn, gia đình tôi đã đồng ý và cam kết với chính quyền không để con kết hôn khi chưa đủ tuổi theo quy định của pháp luật.”

Thời gian qua, xã Si Pa Phìn đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức. Trong đó, tuyên truyền trực tiếp tập trung vào thanh thiếu niên trong độ tuổi vị thành niên, học sinh, thanh niên chưa kết hôn và cha mẹ có con trong độ tuổi có nguy cơ. Cán bộ phụ trách phối hợp với trưởng bản, người có uy tín và các đoàn thể để nắm bắt tình hình, phát hiện sớm những trường hợp cần hỗ trợ. Với các trường hợp có nguy cơ, cán bộ gặp gỡ, trao đổi riêng với cá nhân hoặc hộ gia đình, tìm hiểu nguyên nhân, giải đáp thắc mắc và vận động thay đổi nhận thức. Cách làm này giúp nắm bắt cụ thể hoàn cảnh, tâm tư của từng gia đình, qua đó lựa chọn nội dung tuyên truyền sát với thực tế hơn.

Từ đầu năm đến nay, địa phương đã tổ chức 21 buổi truyền thông trực tiếp, thu hút 765 lượt người tham dự; trong đó có 324 thanh, thiếu niên và 441 cha mẹ, người giám hộ được tiếp cận. Hoạt động tư vấn nhóm được triển khai với 27 buổi, có 106 lượt người tham gia, gồm 78 thanh thiếu niên và 28 cha mẹ, người giám hộ. Đáng chú ý, trong công tác tuyên truyền cá biệt, có 7 hộ gia đình được tiếp cận với 23 trường hợp có nguy cơ tảo hôn được tư vấn, vận động; trong đó, 19 trường hợp và gia đình đã đồng thuận, cam kết không tảo hôn. Kết quả cho thấy địa phương đang chú trọng hơn đến việc tiếp cận đúng đối tượng, vận động trực tiếp và nâng cao trách nhiệm của gia đình trong phòng ngừa tảo hôn.

Phát huy trách nhiệm tổng hợp

Để công tác phòng, chống tảo hôn đạt hiệu quả, xã Si Pa Phìn triển khai các giải pháp theo hướng phối hợp giữa nhiều lực lượng. UBND xã chỉ đạo Phòng Văn hóa - Xã hội phối hợp với trưởng bản rà soát tình hình, nắm bắt những biến động liên quan đến tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Trạm Y tế xã tham gia rà soát, thống kê số phụ nữ mang thai, sinh con dưới 18 tuổi, qua đó góp phần nhận diện những vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản vị thành niên.

Ở cơ sở, trưởng bản, người có uy tín và các đoàn thể giữ vai trò quan trọng trong việc nắm bắt hoàn cảnh gia đình, vận động người dân chấp hành quy định pháp luật. Nhà trường phối hợp với gia đình quan tâm học sinh, động viên các em duy trì việc học, hạn chế nguy cơ bỏ học sớm và kết hôn sớm. Nội dung tuyên truyền cũng được lồng ghép trong các buổi họp bản, sinh hoạt chi bộ, hoạt động đoàn thể, chương trình giáo dục tại trường học và hệ thống loa truyền thanh.

Ông Thào A Lềnh, cán bộ Trạm Y tế xã Si Pa Phìn, cho biết: “Thời gian qua cùng với tuyên truyền về độ tuổi kết hôn theo quy định, Trạm Y tế cũng chú trọng cung cấp kiến thức về sức khỏe sinh sản, kỹ năng sống, bình đẳng giới và trách nhiệm của cha mẹ trong bảo vệ trẻ em. Việc lựa chọn hình thức truyền thông được điều chỉnh theo từng nhóm đối tượng, kết hợp phổ biến kiến thức với trao đổi tình huống thực tế để người dân dễ hiểu, dễ tiếp nhận.”

Sự tham gia của ngành y tế giúp thanh thiếu niên và gia đình hiểu rõ hơn những nguy cơ sức khỏe khi mang thai, sinh con ở độ tuổi còn quá trẻ. Qua đó, công tác phòng, chống tảo hôn được gắn với chăm sóc sức khỏe sinh sản, thay vì chỉ tập trung vào việc phổ biến quy định pháp luật.

Theo thống kê, trong 9 tháng đầu năm 2026, xã Si Pa Phìn ghi nhận 13 trường hợp tảo hôn, giảm 4 trường hợp so với năm 2025. Trong số này, có 3 cặp mà cả nam và nữ đều tảo hôn; 100% số người tảo hôn là người dân tộc Mông. Đáng chú ý, 9 trường hợp ở độ tuổi từ 14 đến 16, chiếm 69,23%. Số trường hợp tảo hôn giảm so với năm trước là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, phần lớn ở độ tuổi từ 14 - 16, cho thấy nguy cơ tảo hôn vẫn hiện hữu. Bên cạnh ảnh hưởng của phong tục, tập quán và nhận thức pháp luật chưa đầy đủ, điều kiện kinh tế khó khăn, trình độ học vấn và kỹ năng sống hạn chế cũng là những yếu tố tác động đến quyết định kết hôn sớm. Vì vậy, địa phương tiếp tục tăng cường phát hiện và can thiệp sớm đối với các trường hợp có nguy cơ.

Bà Phạm Thị Ngân, Phó Chủ tịch UBND xã Si Pa Phìn, cho biết: “Thời gian tới, xã Si Pa Phìn tiếp tục tăng cường tuyên truyền tại các bản có nguy cơ cao, đẩy mạnh tư vấn cá biệt và phát hiện sớm những trường hợp có dấu hiệu kết hôn khi chưa đủ tuổi. Đồng thời, phát huy vai trò của trưởng bản, người có uy tín, nhà trường và gia đình; chú trọng giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên, kỹ năng sống, vận động học sinh duy trì việc học và tạo điều kiện để thanh thiếu niên có thêm cơ hội phát triển.”

Cùng với đó, UBND xã chỉ đạo các phòng chuyên môn theo dõi, cập nhật số liệu, đánh giá kết quả sau tuyên truyền và phối hợp xử lý các hành vi vi phạm theo quy định. Để ngăn ngừa tảo hôn bền vững, bên cạnh sự vào cuộc của chính quyền và các ngành, cần có sự đồng hành thường xuyên của gia đình, nhà trường và cộng đồng, giúp thanh thiếu niên hiểu rõ quyền, trách nhiệm của mình, tiếp tục học tập và chuẩn bị những điều kiện cần thiết trước khi xây dựng gia đình.