Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp quy mô nhỏ lẻ, nguồn lực hạn chế, trình độ công nghệ chưa cao. Trong bối cảnh thị trường ngày càng mở rộng và cạnh tranh gay gắt, nếu không thay đổi, không chuẩn hóa, nguy cơ tụt hậu là điều khó tránh khỏi. Chính vì vậy, việc triển khai Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa giai đoạn 2021 - 2030 không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ đơn thuần, mà thực chất là tạo một “cú hích” để doanh nghiệp chuyển mình.

Thay vì hỗ trợ dàn trải, tỉnh đã lựa chọn cách tiếp cận có trọng tâm, tập trung vào những “nút thắt” cốt lõi của doanh nghiệp như: Công nghệ, quản trị và thị trường, nhân lực... Trước hết là hỗ trợ nâng cao năng suất thông qua ứng dụng khoa học - công nghệ. Nhiều chương trình được triển khai, từ chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mô hình sản xuất, đến hỗ trợ máy móc thiết bị tiên tiến. Những hỗ trợ này không đơn thuần là “cho máy móc”, mà tạo ra bước chuyển căn bản trong quy trình sản xuất. Từ chỗ phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công, năng suất thấp, sản phẩm không đồng đều, các cơ sở sản xuất đã từng bước cơ giới hóa, tự động hóa, nâng cao chất lượng và giảm chi phí.

Năm 2024, từ nguồn kinh phí khuyến công địa phương, HTX Minh Duy Mường Ảng được hỗ trợ 150 triệu đồng để đầu tư máy chế biến cà phê. Ông Phạm Mạnh Hùng, đại diện HTX Minh Duy Mường Ảng chia sẻ rằng, việc được hỗ trợ đầu tư máy móc đã giúp đơn vị thay đổi phương thức sản xuất. Trước đây, nhiều khâu chế biến cà phê còn thủ công, tốn nhiều nhân công, chất lượng không ổn định; nay với dây chuyền thiết bị hiện đại, sản phẩm được chế biến đồng đều hơn, giữ được hương vị đặc trưng, đồng thời giảm đáng kể chi phí và thời gian sản xuất. Đây không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất, mà còn là động lực để HTX đổi mới, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Giai đoạn 2022 - 2025, từ nguồn kinh phí khuyến công quốc gia và địa phương, tỉnh đã dành gần 4 tỷ đồng hỗ trợ 16 doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư thiết bị, máy móc, dây chuyền sản xuất, giúp các đơn vị đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng và gia tăng giá trị sản phẩm. Cùng với đó, hàng tỷ đồng thực hiện các chương trình ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp, công nghiệp nông thôn cũng được đẩy mạnh. Các mô hình sản xuất cá tầm, thịt trâu hàng hóa, hoa lan, cây ăn quả… được triển khai theo hướng hiện đại, gắn với chuỗi giá trị, góp phần gia tăng năng suất và giá trị sản phẩm.

Tiêu biểu là dự án ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ xây dựng mô hình chăn nuôi gà lông màu lai ML-VCN và gà thương phẩm trứng HA theo hướng an toàn sinh học do Công ty TNHH Hương Phú Điện Biên triển khai, với tổng kinh phí hơn 3,25 tỷ đồng. Dự án không chỉ giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình chăn nuôi, kiểm soát dịch bệnh, mà còn nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, mở ra hướng phát triển chăn nuôi hàng hóa bền vững trên địa bàn. Đến nay, dự án được nhân rộng hiệu quả ra nhiều địa phương.

Một điểm nhấn quan trọng khác là việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Phối hợp với Trung tâm mã số mã vạch quốc gia, tỉnh đã hỗ trợ nhiều đơn vị, hợp tác xã xây dựng và vận hành hệ thống truy xuất trên nền tảng NBC-Trace (giải pháp truy xuất nguồn gốc toàn diện, giúp minh bạch thông tin sản phẩm). Đây là bước chuyển về tư duy sản xuất, từ manh mún sang minh bạch, từ tự phát sang kiểm soát. Khi mỗi sản phẩm có “hồ sơ điện tử”, niềm tin của người tiêu dùng được củng cố, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận các hệ thống phân phối hiện đại. Nhờ đó, các đặc sản Điện Biên dần được định vị trên thị trường bằng chất lượng và thương hiệu.

Cùng đó, hoạt động phát triển tài sản trí tuệ trên địa bàn tỉnh được đẩy mạnh, lấy xây dựng thương hiệu nông sản chủ lực làm trọng tâm nhằm nâng cao giá trị và sức cạnh tranh. Qua đó, từng bước thay đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi. Tỉnh đã hỗ trợ bảo hộ nhãn hiệu tập thể cho 7 sản phẩm đặc trưng (Bí xanh Tìa Dình, Lạc đỏ Na Son, Khoai sọ Phì Nhừ, Dứa quả Na Sang, Miến dong Pa Ham, Bưởi da xanh Mường Ảng, Khoai sọ tím Tủa Chùa…). Đến nay, toàn tỉnh có 205 đơn đăng ký bảo hộ sở hữu công nghiệp (trong đó: 196 nhãn hiệu, 4 giải pháp hữu ích, 5 sáng chế) được nộp tại Cục Sở hữu trí tuệ; 111 văn bằng bảo hộ được cấp (110 nhãn hiệu, 1 giải pháp hữu ích).

Xác định nhân lực là yếu tố cốt lỗi tạo sự thay đổi cho doanh nghiệp, từ năm 2021 đến nay, tỉnh bố trí bình quân 3 - 4 tỷ đồng/năm để thực hiện các nhiệm vụ tư vấn, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản trị cho doanh nghiệp; xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm; phát triển sản phẩm OCOP, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc; đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã chủ động đầu tư công nghệ xanh, đổi mới dây chuyền sản xuất, áp dụng tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Tuy nhiên, việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm cho doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn còn không ít thách thức. Hạ tầng giao thông, logistics, công nghệ thông tin còn hạn chế; phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ, nguồn lực yếu; khả năng ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số chưa đồng đều. Điều đó đòi hỏi trong giai đoạn tới, các chính sách hỗ trợ cần đi vào chiều sâu hơn. Không chỉ dừng ở hỗ trợ ban đầu, mà cần đồng hành lâu dài, giúp doanh nghiệp duy trì và phát triển hiệu quả các mô hình đã triển khai. Quan trọng hơn, bản thân doanh nghiệp phải là chủ thể của quá trình đổi mới. Chỉ khi chủ động nâng cao năng lực quản trị, mạnh dạn đầu tư công nghệ, xây dựng chiến lược phát triển bền vững, doanh nghiệp mới có thể tận dụng hiệu quả các chính sách hỗ trợ.

Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm không chỉ là giải pháp trước mắt, mà còn là chiến lược lâu dài để tái cấu trúc nền kinh tế địa phương theo hướng bền vững. Khi “nút thắt” về công nghệ, quản trị, thị trường từng bước được tháo gỡ, khu vực kinh tế tư nhân sẽ không chỉ lớn lên về quy mô, mà còn mạnh lên về nội lực. Trong hành trình đó, vai trò của Nhà nước là kiến tạo, đồng hành; còn doanh nghiệp phải là trung tâm của đổi mới. Chỉ khi hai yếu tố này kết hợp, Điện Biên mới có thể hình thành một cộng đồng doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh, từng bước đưa sản phẩm địa phương vươn xa, khẳng định vị thế trên thị trường