Điện Biên xác định xây dựng đời sống văn hóa phải bắt đầu từ cơ sở, lấy gia đình và cộng đồng dân cư làm nền tảng, người dân làm chủ thể. Từ đó, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” từng bước đi vào chiều sâu, lan tỏa trong mỗi gia đình, thôn, bản, tổ dân phố. Nội dung của phong trào không chỉ dừng ở xây dựng gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa mà được cụ thể hóa bằng việc thực hiện nếp sống văn minh, giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng cảnh quan sáng, xanh, sạch, đẹp; đồng thời bảo tồn, trao truyền và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào các dân tộc, góp phần tạo dựng môi trường văn hóa lành mạnh, bền vững ngay từ cơ sở.

Tỉnh chú trọng nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể dục - thể thao; thiết chế văn hóa tại các xã, phường trên địa bàn được chú trọng đầu tư, góp phần đáp ứng nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ văn hóa của các tầng lớp nhân dân. Hiện nay, toàn tỉnh có 932 nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng; 45/45 xã, phường có nhà văn hóa, thể thao, đạt 100%. Toàn tỉnh hiện có 7 sân vận động, 144 sân bóng đá, 4 sân điền kinh, 225 sân pickleball, 138 nhà tập luyện (trong đó có 33 nhà tập luyện đa năng), 34 bể bơi, 100 sân bóng rổ, 466 sân bóng chuyền, 838 sân cầu lông, đá cầu và trên 300 khu thể thao khác.

Đã thành thói quen, mỗi buổi chiều, sau khi kết thúc công việc, anh Vũ Huy Toàn, thôn Thắng Lợi, xã Tủa Chùa cùng anh em ra nhà văn hóa tập thể dục, chơi thể thao. Anh Toàn chia sẻ: “Từ khi nhà văn hóa được xây dựng khang trang, chiều nào chúng tôi cũng rủ nhau ra đây tập thể dục, vừa rèn luyện sức khỏe vừa trò chuyện, gắn kết tình cảm. Không khí trong thôn vì thế cũng vui vẻ, sôi nổi hơn. Nhà văn hóa thực sự trở thành nơi sinh hoạt chung, giúp bà con gần gũi, đoàn kết và cùng nhau xây dựng bản ngày càng văn minh, sạch đẹp”.

Điện Biên từng bước tạo sự hài hòa giữa bảo tồn bản sắc văn hóa và xây dựng nếp sống văn minh, để những giá trị truyền thống không chỉ được gìn giữ mà còn hiện diện sinh động trong đời sống. Các giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ, đồng thời được phát huy thông qua những hoạt động cộng đồng phù hợp với điều kiện thực tế. Qua đó, văn hóa trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng, bồi đắp đời sống tinh thần và khơi dậy sức mạnh nội sinh trong nhân dân. Toàn tỉnh hiện có 24 di sản văn hóa được ghi danh vào danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể, trong đó 2 di sản được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Cùng với đó, 1.250 đội văn nghệ quần chúng duy trì hoạt động thường xuyên, tạo không gian để các giá trị văn hóa được thực hành, trao truyền và lan tỏa, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của người dân.

Ông Lèng Văn Viện, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Chà cho biết: “Tại các thôn, bản, những đội văn nghệ quần chúng, câu lạc bộ thể thao được duy trì và tổ chức hoạt động thường xuyên, tạo không gian để người dân giao lưu, rèn luyện, chia sẻ. Qua đó, tình làng nghĩa xóm thêm gắn bó, đồng thời góp phần hình thành nếp sống văn hóa lành mạnh, văn minh trong cộng đồng”.

Sau sáp nhập, tỉnh Điện Biên hiện có 45 xã, phường. Cùng với giữ gìn vệ sinh môi trường, các địa phương chú trọng xây dựng nếp sống văn minh, từng bước tạo chuyển biến tích cực trong đời sống cộng đồng. Những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ, phát huy; các lễ hội được tổ chức an toàn, tiết kiệm, gắn với hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian, thu hút đông đảo nhân dân, du khách tham gia. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, bồi đắp tình yêu quê hương, tinh thần đoàn kết và nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa trong cộng đồng.

Bản Tìa Ló, xã Pu Nhi hiện có 161 hộ với 781 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mông. Những năm qua, người dân nơi đây còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc như trang phục, phong tục tập quán, lễ hội, các làn điệu dân ca, dân vũ và trò chơi dân gian, tiêu biểu như trò chơi đánh tù lu. Cùng với đó là những sản vật, món ăn và đời sống sản xuất nông - lâm nghiệp truyền thống, tạo điều kiện để hình thành sản phẩm trải nghiệm gần gũi, mang dấu ấn riêng.

Ông Chá A Mua, Trưởng bản Tìa Ló cho biết: “Gìn giữ, phát huy những nét đẹp văn hóa truyền thống không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc dân tộc mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch, giúp người dân quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương”.

Xây dựng đời sống văn hóa trong cộng đồng dân cư không phải là câu chuyện của riêng một phong trào mà là quá trình tạo dựng những giá trị tốt đẹp từ mỗi gia đình, mỗi thôn, bản, tổ dân phố. Ở Điện Biên, khi người dân thực sự trở thành chủ thể, những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ, nếp sống văn minh được hình thành và tinh thần đoàn kết được bồi đắp, văn hóa sẽ trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển. Đó cũng là nền tảng để xây dựng cộng đồng dân cư văn minh, giàu bản sắc, góp phần đưa Điện Biên phát triển bền vững trong chặng đường mới.